Art terapiya nədir?

1

Psixoterapiyada art terapiya metodu ən cavan metodlardan biridir. İlk dəfə bu terapiyanı 1938-ci ildə Adrian Hill vərəm dispanserində xəstələr üzərində tətbiq etmişdir. Onun 1945-ci ildə nəşr etdirdiyi “Təsviri sənət xəstəliklərə qarşı.” kitabı uzun müddət psixiatr və psixoloqların masaüstü kitablarından biri oldu. Kitabda xəstəliklərdən azad olma və orqanizmin bərpası prosesində şəkil çəkmə prosesinin müsbət təsirini göstərən emperik təcrübələr verilmişdi. Zamanla bu növ terapiya çox geniş yayıldı və demək olar ki sərhədsiz tətbiq sahəsinə sahibdir. Bu terapiyanı istənilən qrup insanlarla və məqsədlərlə istifadə etmək olar. Tədris müaəsisələrdən başlayaraq, psixiatrik klinikalara qədər auditoriyaya sahib olan art terapiyanı müxtəlif incəsənət növləri ilə keçirtmək mümkündür.
Art terapiya emosiyalar üzərində bir eksperimentdir. Ona görə də ilk olaraq gizlənmiş emosional problemlər art terapiyada asanlıqla üzə çıxır. Emosional yaşamlar kağız üzərində simvollar şəklində ifadə olunur. Art terapevtin əsas işi bu simvoları açmaqdır. Bunun üçün ilk olaraq o qrafo-analizi bilməlidir.
Öz emosional yaşantılarını çəkərək əks etdirməyin ilkin tarixi qədim dövrlərə, mağara rəsmlərinə çəkilməsi dövrünə düşür. İnsanlar öz varlıqlarını, kosmik dünyada mövcudluq əlamətlərini divar rəsmləri ilə simvolizasiya etmişlər. Bu divar rəsmləri insanların təfəkkür fəaliyyətinin inkişafını göstərən ən gözəl nümunəlrdir. Əl-əzələ sisteminin təkmilləşməsi prosesi ilə baş beynin aktivliyi arasında sıx əlaqəlilik burda özünü ən gözəl şəkildə göstərir. Rəng seçimi, basqı və mövzu seçimi. Bunlar kor-təbii ahəngdarlıq yaradan tərəflər deyil.
İlk olaraq incəsənətlə müalicənin tarixi çox qədimlərə gedir. Ən bariz nümunə qədim dini mənbələrdən biri olan Tövratdan gətirilir. Belə ki orda qeyd olunur ki, Davud peyğənbər musiqi alətində, arfada çalaraq Saulu əsəb pozuntusundan sağaltmışdır. Qədim yunanda isə rəssamlığın, teatrın, musiqinin, rəqsin insan orqanizminə təsirini öyrənirdilər. Məsələn: Pifaqor, Aristotel, Platon musiqinin terapevtik və proflaktik təsirindən danışırdılar. Bununla əlaqədar Pifaqorun evritimiya nəzəriyyəsi də vardı.Bu nəzəriyyəyə əsasən insan müsiqi dinləmə, rəqs etmə, yeriş zamanı və danışma tərzində öz ritmini saxlamalıdır. Onun mikrostrukturu kainat ilə hormoniyada olmalıdır. Hal-hazırda da art terapiyanı tam harmoniya keçirtmək əsas qaydalardan biridir.
19-cu əsrdən başlayaraq art terapiya daha çox psixiatrik klinikalarda istifadə olunmağa başladı: İngiltərədə M.Riçardson, C.Debuffe, E.Qutman və s. psixiatrlar ilkin diaqnostik vasitə kimi rəsm çəkmədən istifadə etmişdilər. Daha sonra Z.Frey və K.Yunq bu sahədə ilk dəfə normal insan şüurunun tədqiqi üçün istifadə etmişdilər. Freyd ilk olaraq şəkil çəkməni psixodiaqnostik metod olaraq görürdü. Yunq bu prosesi inkişaf etdirərək psixoterapevtiv səviyəyə gətirir. Şüursuzluq anlayışı bu anlamda art terapiyanın funksiyasını daha artırdı. Freydə əsasən sıxışdırılmış arzu və istəklər mütləq şəkildə bayıra çıxmaq, maddiləşmək meylində olurlar. Bu baş vermirsə daxili konfliktlər yaranır. Nəticədə onlar bəzi xəstəliklər, nevrozlar halına çevrilərək gizlin şəkildə üzə çıxırlar.

Yunq düşünürdü ki, rəsm çəkmə prosesində bu sıxışdırılmış istəklər, qorxular kağız üzərinə keçdikcə daha idarə olunan olur, təhlükəliliyini itirir, pasient onlara fərqli tərəfdən baxmalı olur və nəticədə katarsistik boşalma baş verir. Pasient rahatlanır.Yunqun ideyalarından istifadə edərək R.Pikford, M.Milnen, D.Vinnikott art terapiya sahəsinə böyük bəhrələr vermişlər. İndi Amerika, İngiltərədə, Rusiyada art terapiya assosiasiyaları fəliyyət göstərir. Bir çox proyektiv metodlar, art terapiya növləri bu assosiasiyaların dəstəklədiyi məktəblər tərəfindən tətbiq edilib. İlk defə İngiltərə Art terapiya Assosiasiyası tərəfindən təsviri sənət metodlarının orta məktəblərdə tətbiqi layihəsi keçirilmişdi.
ABŞ-da art terapiyanın əsasçıları M.Naumburq və E.Kramer olmuşdur. Onların hər biri ayrı bir məktəbin təsisçiləri sayılır. M.Naumburq Freydin nəzəriyyəsinə əsaslanaraq art terapiyanın sadəcə psixoterapevtik metod kimi qəbul edir. Haumburq pasientlərdən öz yuxu və ya qorxularını tasvir etməyi xahiş edir, rəsmlərə əsassən onları analiz edir. E.Kramer isə art terapiyanın müalicəvi əhəmiyyətinə üstünlük verir və daha çox K.Yunqun nəzəriyyəsinə söykənərək fəaliyyət göstərir. Həmçinin H.Rid və E.Kramer təsviri sənəti psixoterapevtik və psixokarreksion vasitə kimi uşaqlar üzərində keçirtmişdi.
Rusiyada bu sahənin inkişafında L.Brusilovskiy, B.Rojnova, A.Kopıtin tərəfindən inkişaf etdirilmişdi. Moskvada və Sank Peterburqda art terapiya məktəbləri açılmışdır. Rusiyada art terapiya psixiatriya və psixoterapiya çərçivəsində inkişaf etmişdir.Sank Peterburqda mövcud olan “Art-terapiya assosiasiyası”na A.İ.Kopıtın rəhbərlik edir. O eyni zamanda “İmoton” tədris mərkəzinə də rəhbərlik edir. Moskvada isə Psixoterapiya və kilinik psixologiya institutunda art terapiya fənn olaraq D.M.Lebedeva tərəfindən tədris edilir.
Art terapiyanın musuqi-terapiya, imaqo-terapiya, foto-terapiya, izoterapiya, oyun terapiya, biblio-terapiya, qum-terapiya, rəqs-terapiya, maska-terapiya və s. növləri var.
Art terapiyada ən çox “Mandala”, “Mövcud olmayan heyvan”, “Mən kiməm?”, “Avtoportret”, “Əhval-ruhiyyəm”, “Vəziyyətim”, “Kollektiv avtoportret”, “Ailə gerbi”, “Hədiyyələr”

 

Art terapiya hər yaş fərdinin asanlıqla iştirak edə biləcəyi bədii fəaliyyətlərdən yaxşılaşdırmaq məqsədi daşıyır. Başqa sözlə, sənət vasitəsi ilə insanların duyğularını ifadə etmək yolu. Bu çərçivədə; musiqi terapiyası, hərəkət terapiyası, drama terapiyası, şeir terapiyası, biblioterapiya, oyun terapiyası, qum terapiyası.

 

Sənət bir vasitə olaraq istifadə olunur. Art terapiya ilk olaraq problemin və problemin nəticəsini bilir. Bu təsəvvür də daxil olan bu müalicə ifadə verməklə fərdi azad edir. Terapiya zamanı şəxs özünü və ya təzyiq altında məhdudlaşdırmadan özünü sərbəst ifadə edir. Sözlərlə ifadə edilə bilməyən bəzi şeylər rəsm və musiqi kimi sənət nümunələri ilə ifadə edilir. Belə ki, nitq terapiyası çıxışın bitməməsi və qeyri-kafi olduğu yerlərdə istifadə olunur. Bu da fərdi qrup və ya qrup işi şəklində edilə bilər. İncəsənət terapiyası iki əsas məqsədi daşıyır; bəslənmiş düşüncələri ifşa etmək və insanlarda uyğun olmayan davranışları ifşa etməkdir.

 

Musiqi terapiyası: İbn-i Sina (980-1037), musiqinin müalicədə oynadığı rolu belə təyin: “… müalicənin ən yaxşı yollarından, ən təsirlilərindən biri, xəstənin ağılı və ruhi güclərini artırmaq, ona xəstəliklə daha yaxşı mübarizə üçün cəsarət vermək, ona ən yaxşı musiqi dinləmək, sevdiyi insanlarla bir araya gətirmək … ”

“Səs bizim mövcudluğumuz üçün vacibdir və səs tonunda dəyişikliklər insan moodlarını əks etdirə bilər. Musiqi bəstələrini bizə xoş göstərən eşitmə gücümüz deyil, o bəstənin müxtəlif təlqinlər çıxarmamızı təmin edən idrak qabiliyyəti. “Demişdir.

 

900 il əvvəl qurulmuş xəstəxanalarda bu gün müalicə məqsədilə musiqidən istifadə edilmişdir.

 

Musiqi terapiyası ilə əlaqədar, autizmli və diqqət əskikliyi olan uşaqlarda edilən araşdırmalara görə, zehni problemləri həll etmədə musiqinin ən təsirli müalicə üsulu olduğu sübut edilmişdir. Musiqinizin, kəşfiyyatınızın keyfiyyətini artırdığı da müəyyən edilmişdir. Şizofreniya xəstələri ilə edilən bir işdə, musiqilə edilən müalicədə, musiqinin içə qapalılığı azaltdığını, boşalma təmin etdiyi görülmüşdür.

 

Drama müalicəsi: fərdlərin fərdi xüsusiyyətlərini tanıyır və problemlərini tanımaq və dəyişməyə imkan verir. Bu dəyişiklik fərdi öyrənmə və inkişafı asanlaşdıran bir mühit təmin edir.

 

Bu, qrupdakı fərdlərin problemlərini nəzərə alaraq və problemlərə alternativ həllər çıxararaq məlumatlılığı təmin edən bir terapiya növüdür.

Bibliyo müalicə: Fərdin problemlərini daha yaxşı fərq edib, həll çatmasında kitablardan və ədəbi əsərlərdən faydalanmaqdır. Birey kitabdakı qəhrəmanlarla özünü müəyyənləşdirir və öz problemi barədə məlumat əldə edir.

 

Qaynaq: http://www.antalyaterapipsikiyatri.com/makale-sanatla-terapi-ve-yaraticilik-117-242#.WbPqSsgjHIU

Sanat Terapisi Nedir?

1 ŞƏRH

CAVAB YAZ

Zəhmət olmasa şərhinizi daxil edin!
Zəhmət olmasa adınızı buraya daxil edin