Morze əlifbası

93
Samuel Morze

Morze əlifbası və ya morze kodu dəyişik şəkildə yan-yana düzülmüş “nöqtə” və “tire”lərin müxtəlif kombinasiyalarından meydana gəlir, məlumatın uzaq məsafələrə  işıq və ya səs siqnalları vasitəsilə çatdırılmasında istifadə edilir. Latın əlifbasındakı hərflər, rəqəmlər və durğu işarələri müəyyən kombinasiyaya qarşılıq təşkil edir.

14826336_1053411624779590_1765982227_n

Morze əlifbasının yaranma tarixi olduqca maraqlıdır. Morze əlifbası 1835-ci ildə teleqraf(qəd. Yun “uzaq” + “yazıram”) aparatının ixtiraçısı  Samuel Morze tərəfindən  hazırlanmış, 1838-ci ildən  istifadə edilməyə başlanmışdır. İlk dəfə morze kodlarından istifadə edərək Samuel Morze və köməkçisi Alfred Vail düzəltdikləri elektrikli teleqraf aparatı vasitəsilə “səbr edən heç vaxt uduzmur”( A patient waiter is no loser) cümləsini 3 km məsafəyə ötürməyə nail oldu.

Samuel Morze 1791-ci ildə Amerikada Massachusetts ştatında, Charlestownda anadan olmuşdur.  O kiçik yaşlarından  boyakarlıqla məşğul olmağa başlamışdır. Uşaqlığı yoxsulluq içində keçməsinə baxmayaraq  Samuel sonralar Amerikanın tanınmış rəssamlarından birinə çevrilmişdir. Amerikada Philips Akademiyası və Yale Universitetində təhsilini bitirdikdən sonra İngiltərəyə getmiş, rəssamlıq sənətini inkişaf etdirmişdir. 2 ildən  sonra 1812-ci ildə Amerikaya qayıdan Samuel o dövrdə geniş yayılmış portret rəssamlığı etmişdir. Vaşinqton, La payette və Monroe kimi dünyaca məhşur adamların portretlərini çəkmişdir. Bundan başqa “Köhnə millət məclisi”, “Luvr qalereyası” və “Heraklın sonu” onun tanınmış əsərlərindəndir. Lakin Samueli dünyaya tanıdan çəkdiyi rəsimlər olmayacaqdı. Məhz elə Samuelin həyat tarixçəsini maraqlı edən də budur. O nə fizik nə də elektrik  idi, lakin texnikaya böyük həvəsi olduğu üçün mexanika və elektriklə əlaqədar son inkişafları yaxından izləyirdi.

 

14907849_1053411788112907_1167446050_o
“Luvr qalereyası” (Gallery of the Louvre 1833)

Bir gün Samuel Fransız gəmisi Sully ilə Amerikaya qayıdarkən   fizik Charles Jakson ilə tanış olur. Gəmidə edilən elektromaqnit sahəsi haqqındakı müzakirələr Samuelin gələcək ixtiralarını yaxından əlaqələndirirdi. Samuel həmin gün gəminin kapitanına bu sözləri demişdir: “Günün birində teleqrafdan dünyanın möcüzələrindən biri deyə danışıqlar eşitsəniz, onun 13 noyabr 1832-ci ildə Sully də icad edildiyini xatırlayın”

Samuel 34 yaşına kimi rəssam kimi fəaliyyət göstərmişdir, o vaxta qədər ki, başına gələn bir hadisədən sonra texnika ilə yaxından maraqlanmağa başlamış, öz fikirlərini həyata kecirməyə qərar vermişdir. 1825-ci ildə kuryer ona atasından məktub gətirir, məktubda qeyd olunur ki, onun yoldaşı ölüm ayağındadır. Morze dərhal Vaşinqtonu tərk edib, Nyu-Heyvenə – ailəsinin yanına yola düşür, lakin o çatanda yoldaşı artıq dəfn edilmiş olur. Bu hadisə Samuelin rəssamlığı dayandırmasına səbəb olur və bundan sonra o, məlumatın qısa vaxtda uzaq məsafələrə ötürülə bilməsi yollarını araşdırb öyrənməyə başlayır.

1838-ci ildə uzun çalışmalardan sonra “Morze əlifbası”nı (Birinci dünya müharibəsindən sonra morze kodu morze əlifbası adlanmağa başlanmışdır) işləyib hazırlayır və bütün bunlar sonda teleqrafın kəşfinə gətirib çıxarır. Samuelin elektrikli teleqrafı üç hissədən təşkil olunmuşdur. Siqnalı ötürən hissə, qəbul edici hissə və bunlar arasındakı elektrik xəttindən ibarətdir. Ötürücü hissə “maniple” adlanır. Manipulator  teleqraf şəbəkəsindəki elektirik axımını açıb bağlayan açar funksiyası daşıyır. Manipulatora basdıqda dövrə bağlanır, elktrik siqnalı alıcıya ötürülür və alıcıya quraşdırılmış qələm kağız lent  üzərində qısa və uzun cızıqlar əmələ gətirir. Morze əlifbası ilə kodlaşdırılmış bu mesajlar təcrübəli operatorlar tərəfindən oxunur.

14923017_1053411538112932_1159935787_o

Samuel düzəltdiyi teleqraf aparatı üçün Avropanın bir çox ölkələrindən (Rusya və Osmanlı dövlətindən də yardım almağa çalışmışdır) maddi dəstək istəmişdir. Nəhayət 1843-cü ildə 30000 dollar məbləğində Amerika konqresindən kömək fondu təmin edə bildi və Vaşinqtonla Baltimore arasında 65 km uzunluğunda xəttin çəkilişinə nail odu. Vaşiqtonda olan Ali Məhkəmə binasından Samuel Morze tərəfindən Baltimoredəki köməkçisi Alfred Vailə göndərilən ilk teleqraf mesajında İncildən bir cümlə:“Tanrı nəyi yaratdı?”(“What hath God wrought” ) yazılmışdı.

İlk teleqraf mesajı
İlk teleqraf mesajı

Teleqraf cihazı sonrakı illərdə daha da inkişaf etdirildi və bütün dünyada istifadə edilməyə başlandı. Azərbaycanda ilk teleqraf xətti isə 1864-cü ildə Naxçıvanla Culfa arasında çəkilmişdir

1869-cu ildə teleqraf xətləri
1869-cu ildə teleqraf xətləri

1871-ci ildə qoyulmuş  New York Central Parkdakı heykəl Samul Morzenin elektrikli teleqrafı kəşf etməsinə həsr olunmuşdur.

Samuel tərəfindən hazırlanmış morze əlifbası Amerikan morze əlifbası adlanır. Müasir Beynəlxalq Morze Kodu isə 1848-ci ildə Alman Friedrich Clemens Gerke tərəfindən inkişaf etdirildi. Bu iki kod arasındakı fərq Amerikan morze kodlarında uzun və qısa siqnallarlardan əlavə onların arasındakı boşluqların da nəzərə alınmasından ibarətdir.

İndiki dövrdə teleqrafdan istifadə olunmamasına baxmayaraq morze kodlarından işıq və səs siqnalları vasitəsilə dənizçilikdə və dəmiryollarında xəbərləşmədə istifadəsinə rast gəlinir.

Çox insanın dənizlər haqqında çəkilən filmlərdə gördüyü S.O.S siqnalı, gündəlik həyatda qarşımıza çıxmasa da, bir çox adam tərəfindən bilinməkdədir.

S.O.S beynəlxalq morze əlifbasında istifadə edilən, təcili vəziyyət siqnalıdır.

Beynəlxalq fəlakət siqnallarından biri olan sos, əsasən morze kodu ilə, habelə işıq vasitəsilə (üç qısa, üç uzun, üş qısa işıq yanma ilə) verilir. S.O.S 1905-ci ildə aprelin 1-də Almaniyada qəbul edilmişdir. ıngiliscə adətən “save our souls” (bizim ruhlarımızı xilas edin) kimi şərh edilir.

S.O.S-u “save our ship” gəmimizi qurtar, “stop other signals” digər siqnalları dayandır sözlərinin qısaldılmışı kimi başa düşənlər də var. Əslində isə sos teleqraf zamanından qalma morze əlifbası ilə əlaqədardır.İmdad çağırışının çox asan yadda qalması üçün 1908-ci ildə üç nöqtə, üç xətt, üç nöqtə (…—…) olan S.O.S seçilmişdir.

Morze əlifbasının və teleqrafın ixtirası gələcək tele-kommunikasiya vasitələrinin kəşfi üçün zəmin yaratdı və insanlığın inkişafı üçün atılmış  böyük addımlardan biri oldu.

93 ŞƏRH

  1. I simply want to mention I am just beginner to blogs and actually enjoyed you’re web-site. Very likely I’m going to bookmark your website . You definitely come with beneficial well written articles. Thanks a lot for sharing with us your website page.

  2. I do trust all of the concepts you have presented on your post. They’re very convincing and can certainly work. Still, the posts are very brief for beginners. Could you please prolong them a bit from next time? Thanks for the post.

  3. I really intend to reveal to you that I am new to blog posting and completely enjoyed your article. Likely I am most likely to store your blog post . You truly have impressive article material. Be Grateful For it for sharing with us all of your internet site document

  4. Faytech North America is a touch screen Manufacturer of both monitors and pcs. They specialize in the design, development, manufacturing and marketing of Capacitive touch screen, Resistive touch screen, Industrial touch screen, IP65 touch screen, touchscreen monitors and integrated touchscreen PCs. Contact them at http://www.faytech.us, 121 Varick Street, New York, NY 10013, +1 646 205 3214

  5. My brother recommended I might like this website. He was entirely right. This post truly made my day. You can not imagine just how much time I had spent for this information! Thanks!

  6. Thank you for the auspicious writeup. It in fact was a amusement account it. Look advanced to more added agreeable from you! However, how can we communicate?

  7. I have been absent for some time, but now I remember why I used to love this website. Thank you, I will try and check back more frequently. How frequently you update your web site?

  8. Attractive section of content. I just stumbled upon your blog and in accession capital to assert that I acquire actually enjoyed account your blog posts. Any way I will be subscribing to your feeds and even I achievement you access consistently fast.

  9. Hi, Neat post. There is an issue with your web site in web explorer, might check this… IE still is the market leader and a big component of other people will miss your excellent writing because of this problem.

  10. Very efficiently written post. It will be supportive to anybody who utilizes it, as well as me. Keep doing what you are doing – for sure i will check out more posts.

  11. I have learn a few good stuff here. Certainly price bookmarking for revisiting. I surprise how much attempt you put to create this sort of fantastic informative web site.

  12. Pretty section of content. I just stumbled upon your weblog and in accession capital to assert that I acquire in fact enjoyed account your blog posts. Anyway I’ll be subscribing to your feeds and even I achievement you access consistently fast.

  13. I needed to draft you a little note so as to say thanks once again for your breathtaking solutions you have contributed at this time. It’s certainly seriously open-handed with people like you to supply extensively what a few people could possibly have distributed as an e book to make some bucks for their own end, principally seeing that you might have tried it if you ever wanted. The things in addition acted as the easy way to fully grasp other individuals have a similar zeal like my very own to figure out great deal more related to this issue. I believe there are some more enjoyable instances up front for people who view your blog post.

  14. We are a group of volunteers and starting a new scheme in our community. Your site offered us with valuable info to work on. You have done a formidable job and our whole community will be grateful to you.

  15. I haven’t checked in here for some time because I thought it was getting boring, but the last several posts are good quality so I guess I will add you back to my everyday bloglist. You deserve it my friend 🙂

  16. I got what you intend, appreciate it for putting up.Woh I am delighted to find this website through google. “Don’t be afraid of opposition. Remember, a kite rises against not with the wind.” by Hamilton Mabie.

  17. Simply wish to say your article is as surprising. The clarity in your post is simply excellent and i can assume you are an expert on this subject. Fine with your permission let me to grab your RSS feed to keep up to date with forthcoming post. Thanks a million and please carry on the rewarding work.

  18. hello!,I really like your writing very much! percentage we be in contact extra about your post on AOL? I require a specialist on this space to solve my problem. May be that is you! Taking a look ahead to peer you.

  19. I’ve been surfing on-line more than three hours nowadays, yet I never found any interesting article like yours. It is pretty value sufficient for me. Personally, if all web owners and bloggers made just right content as you did, the internet will be much more helpful than ever before.

  20. I like what you guys are up too. Such intelligent work and reporting! Keep up the superb works guys I’ve incorporated you guys to my blogroll. I think it will improve the value of my website :).

  21. I like what you guys are up too. Such clever work and reporting! Carry on the superb works guys I have incorporated you guys to my blogroll. I think it’ll improve the value of my website 🙂

  22. Excellent goods from you, man. I have understand your stuff previous to and you are just extremely great. I really like what you have acquired here, really like what you are saying and the way in which you say it. You make it enjoyable and you still take care of to keep it wise. I can’t wait to read much more from you. This is really a great web site.

  23. Hi there very cool website!! Guy .. Excellent .. Superb .. I will bookmark your site and take the feeds additionally…I am happy to search out numerous useful information right here within the put up, we’d like work out more strategies in this regard, thank you for sharing.

  24. You could definitely see your expertise in the paintings you write. The world hopes for more passionate writers such as you who aren’t afraid to mention how they believe. All the time follow your heart. “If the grass is greener in the other fellow’s yard – let him worry about cutting it.” by Fred Allen.

  25. I¡¦ll right away grasp your rss feed as I can’t in finding your e-mail subscription link or e-newsletter service. Do you’ve any? Please let me know in order that I may subscribe. Thanks.

  26. I¡¦ve been exploring for a bit for any high quality articles or blog posts on this sort of house . Exploring in Yahoo I at last stumbled upon this site. Reading this information So i¡¦m satisfied to convey that I’ve a very good uncanny feeling I came upon just what I needed. I so much surely will make certain to don¡¦t forget this website and give it a glance regularly.

  27. MetroClick specializes in building completely interactive products like Photo Booth for rental or sale, Touch Screen Kiosks, Large Touch Screen Displays , Monitors, Digital Signages and experiences. With our own hardware production facility and in-house software development teams, we are able to achieve the highest level of customization and versatility for Photo Booths, Touch Screen Kiosks, Touch Screen Monitors and Digital Signage. Visit MetroClick at http://www.metroclick.com/ or , 121 Varick St, New York, NY 10013, +1 646-843-0888

  28. Faytech North America is a touch screen Manufacturer of both monitors and pcs. They specialize in the design, development, manufacturing and marketing of Capacitive touch screen, Resistive touch screen, Industrial touch screen, IP65 touch screen, touchscreen monitors and integrated touchscreen PCs. Contact them at http://www.faytech.us, 121 Varick Street, New York, NY 10013, +1 646 205 3214

  29. Excellent read, I just passed this onto a friend who was doing some research on that. And he actually bought me lunch as I found it for him smile Therefore let me rephrase that: Thank you for lunch!

  30. You actually make it seem so easy with your presentation but I find this topic to be actually something which I think I would never understand. It seems too complex and extremely broad for me. I’m looking forward for your next post, I will try to get the hang of it!

  31. Definitely believe that which you said. Your favorite justification seemed to be on the web the easiest thing to be aware of. I say to you, I certainly get irked while people consider worries that they plainly do not know about. You managed to hit the nail upon the top and also defined out the whole thing without having side-effects , people can take a signal. Will probably be back to get more. Thanks

  32. I’ve been surfing on-line greater than three hours nowadays, but I never found any fascinating article like yours. It’s beautiful value enough for me. In my opinion, if all website owners and bloggers made just right content material as you probably did, the web can be a lot more helpful than ever before. “Wherever they burn books, they will also, in the end, burn people.” by Heinrich Heine.

  33. I really like your writing style, great info, regards for putting up :D. “If a cluttered desk is the sign of a cluttered mind, what is the significance of a clean desk” by Laurence J. Peter.

  34. I do not even know how I ended up here, but I thought this post was good. I don’t know who you are but definitely you’re going to a famous blogger if you are not already 😉 Cheers!

  35. Hello here, just turned conscious of your blog through Yahoo and bing, and have found that it’s seriously helpful. I will truly appreciate should you keep up this approach.

  36. I just desire to tell you that I am new to having a blog and clearly enjoyed your webpage. Very likely I am probably to bookmark your blog post . You simply have outstanding article materials. Value it for sharing with us your main web information

  37. I just wanted to compose a quick message in order to express gratitude to you for the fabulous techniques you are showing at this website. My time-consuming internet search has at the end been rewarded with professional suggestions to go over with my close friends. I would point out that we readers actually are unquestionably blessed to exist in a really good network with very many brilliant people with interesting suggestions. I feel really privileged to have discovered your site and look forward to some more amazing moments reading here. Thank you again for everything.

  38. A person essentially lend a hand to make severely articles I might state. That is the very first time I frequented your website page and up to now? I surprised with the analysis you made to make this particular put up amazing. Wonderful task!

  39. Hi there, I found your website by the use of Google while looking for a comparable topic, your web site got here up, it seems to be good. I have bookmarked it in my google bookmarks.

  40. Wow! This can be one particular of the most helpful blogs We have ever arrive across on this subject. Basically Wonderful. I’m also a specialist in this topic so I can understand your hard work.

  41. Hello there, just became alert to your blog through Google, and found that it’s really informative. I am gonna watch out for brussels. I will appreciate if you continue this in future. A lot of people will be benefited from your writing. Cheers!

  42. hey there and thank you for your info – I have definitely picked up anything new from right here. I did however expertise a few technical points using this website, since I experienced to reload the web site a lot of times previous to I could get it to load correctly. I had been wondering if your hosting is OK? Not that I am complaining, but slow loading instances times will often affect your placement in google and could damage your quality score if advertising and marketing with Adwords. Well I am adding this RSS to my email and could look out for much more of your respective fascinating content. Make sure you update this again very soon..

  43. Wow! This could be one particular of the most helpful blogs We have ever arrive across on this subject. Basically Excellent. I am also a specialist in this topic therefore I can understand your hard work.

  44. Hello, Neat post. There’s a problem along with your web site in web explorer, would check this¡K IE nonetheless is the marketplace chief and a good part of other people will omit your great writing due to this problem.

  45. Hi, i think that i saw you visited my web site so i came to “return the favor”.I am attempting to find things to improve my site!I suppose its ok to use some of your ideas!!

  46. I am really impressed with your writing skills and also with the layout on your weblog. Is this a paid theme or did you modify it yourself? Either way keep up the nice quality writing, it’s rare to see a nice blog like this one today..

  47. Wow! This could be one particular of the most beneficial blogs We’ve ever arrive across on this subject. Basically Magnificent. I am also an expert in this topic so I can understand your hard work.

  48. Excellent web site. Lots of helpful info here. I’m sending it to a few friends ans additionally sharing in delicious. And naturally, thanks on your effort!

  49. Unquestionably believe that which you stated. Your favorite justification appeared to be on the internet the simplest thing to be aware of. I say to you, I definitely get irked while people consider worries that they plainly do not know about. You managed to hit the nail upon the top as well as defined out the whole thing without having side effect , people could take a signal. Will probably be back to get more. Thanks

CAVAB YAZ

Zəhmət olmasa şərhinizi daxil edin!
Zəhmət olmasa adınızı buraya daxil edin