İNSANİ HİSLƏR-SEVGİ

61

İnsani hisslər ümumi məcmudur. Gəlin burdan “sevgi” adlı hissi alaq , çıxaraq ataq kənara sonra da onu incələyək görək sevilə bilirik mi, və ya bu sevgi adlı şey nədir? Açın baxın kitablara, kimiləri sevgini sekslə bağlayıb, kimiləri isə ən yüksək hiss kimi adlandırıb. Daha kitablardan və ya şəxslərdən örnəklər verməyəcəm Freydi oxumayan onsuz da qalmayıb . İndi bu sevgi necə yaşanır, ya da nə etdirir? Bəlkə, sevgi deidyimiz şey sadəcə əziyyətdir.Şəxsən mənə maraqlıdır. Mən də oturub öz fikirlərimi yazdım. Ola bilsin doğrudur,ola bilsin səhvdir. Hərhalda dilə gətirməyim özü də bir cəsarətdir. Uzatmayaq keçək fikirlərimə..

Sevgi nədir? Çox çətin sualdır. Çətin olmaqla yanaşı nisbi sualdır və buna uyğun olaraq cavabları da nisbdidir. Çünki bu sualı elm adamına versəz, sizə sevginin əslində hormon olduğunu, dopomin və seratonin kimi xoşbəxtlik hormonlarının toplusu olduğunu söyləyəcək. Hətta sevgi hormonu deyə bir formul da var ki, elm adamlarının dediklərinə görə, bu formul sevginin ana maddəsidir. Rəsmdə görürsüz.

Ancaq sualı gedib filosofa versəniz, tam başqa cavablar alacaqsınız. Sevgini ya aşağılayacaqlar, ya da başqa dəyərlər yükləyəcəklər. Ədiblərdən, yəni şair və yazar tayfasından soruşmağa dəyməz,çünki onların sevgi anlamı ayrılıq, acı və əzabdır.Yoldaşlar sevib-sevilib, xoşbəxt olsalardı bu qədər şeir yazılmazdı ki… Mən də bu insani hissdən yan keçə bilmədim və toxunmağı borc bildim. Mənə görə sevgi deyilən şey, hər nədirsə ying-yanga çox bənzəyir. Necə ki, ying-yangda yaxşılıq və pislik iç-içə vəhdət təşkil edirsə, burada da xoşbəxtlik və kədər vəhdət təşkil edir. İki nəfərdən birisi birazca artıq sevən kimi, ikinci tərəfdə “yüksəlmə” gedir. Burada,zənnimcə, əsas rolu dəyər oynayır. Fərd sevdiyi şəxsə nə qədər dəyər verir? Olduğu dəyərdən çox mu? Yoxsa az mı? Mən Max Ştirnerin “Eqo və Mülkiyyət” kitabını oxuyan zaman tam da öz fikirlərimin təsdiqlənmiş halını tapdım. Orada deyilirdi: -“ Mən sevgi hökmü deyə bir şey tanımıram və sevdiyimi olduğu kimi sevirəm. Ona olan sevgim, onu mənim üçün dəyərli etmir. O, zatən dəyərli və gözəl birisi olduğu üçün mən də onu sevirəm. Məndən başqa neçə insan da onu sevə bilər. O, zatən özü-özlüyündə dəyərli oldugu üçün bizlər-əsas da mən onu sevirəm. Mənim sevgim onu ucaltmır. Zatən o ucadır.” Biz sevgilimizi sevdiyimiz üçün uca, yüksək,dəyərli olduğunu zənn edirik. Ancaq biz özümüzə sual versək ki, niyə sevirik? Bu cavabı alacağıq: Səbəbsiz. Ayılın, Kvant dünyasında yaşamırıq ki, səbəb-nəticə əlaqəsini unudaq.Biz makrodünyada yaşayırıq və İ.Nyutonun qanunları ödənir. Determinizmin bütün şərtləri özünü əks etdirir. Bizim birisini sevməyimiz onu, Aşıq Veysəl demiş: “ Gözəlliyin beş qəpik etməz, Məndəki bu eşq olmazsa” –fikrindəki kimi qarşı tərəfi gözəl, dəyərli və uca etmir. Qarşı tərəf gözəl, uca, dəyərli biri olduğu üçün biz onu sevirik. Sevgidən kimlər əziyyət çəkir? Lazım olduğundan artıq sevənlər. Ancaq bu lazım olan “dozanı” mən də bilmirəm. Ancaq zənn edirəm ki, bu dəyər artıq və ya əskik olanda sevgi yumaq olur. Di gəl, bununla pişik kimi oyna. Mən soyuqqanlı sevməyi üstün tutaram, çünki o zaman “Özünüz” rahat olursunuz. İndiyə qədər sadə şəkildə oxudunuz, sadə cümlələr izlədiniz. İndi işləri qəlizləşdirirəm. Fərdin sevməsi üçün ehtiyacı olan şey sadəcə “Özündən” ya aşağı olan, ya da özünə uyğun gördüyü birisindən xoş şeylər hiss etməkdir. Ancaq bu məsələ nə dərəcədə doğrudur? Sevilən şəxs sevəndən aşağı olsa, o zaman köləliyə gedib çıxacaq. Özünə bərabər olsa, o zaman kommunal sistem olacaq məcbur olacaqlar özlərində hər şeyi bərabər paylaşmağa. Sevgini, dəyərləri, eqonu, seksi və s. Kommunistlərin daima bir tanrıya ehtiyacı var idi-əməyə. O zaman özünə uyğun olanı sevdiyiniz zaman sizin tanrınız kim olacaq? Düşünün. M.Bakunin nə demişdi? Göy üzündə bir əfəndimiz olduğu müddətcə, yer üzündəkilər köləlikdən qurtula bilməz. Deməli, yoldaşlarım, özünüzə uyğun olanı da sevsəniz, özünüzdən aşağı olanı da sevsəniz, həmişə kölə olaraq var olacaqsınız. Ancaq bu köləliyi səhv anlamayın. Kaş bütün köləliklər elə bu şəkildə olardı. Burada ağa sadəcə sevgidir. Bunun arzulanan və ya arzuolunmaz olması, individin psixologiyasına əsaslanan seçimdir. Bəs, digər məsələ, özünüzdən yuxarı birini sevə bilərsiniz?Sizdən düşüncə baxımından, ağıl baxımından üstün olan birindən söhbət gedir. Bu sevgi tamamən cəsarət üstünə qurulmuşdur. Fərd öz eqosun qırmalıdır ki, özündən üstün birini sevsin. Onsuz da, sevdiyiniz şəxsi axır-əvvəl özünüzdə üstün edrisiniz bu, ayrı məsələ. Ancaq bir düşünün ki, sizdən qat-qat üstün birini sevirsiz. Buna mən cəsarətli sevgi və ya eqoizmsiz sevgi deyirəm ki, bu istənməyən şeydir. Eqo yoxdursa, “Mən” də yoxam. Yavaş-yavaş nə demək isdədiyim anlaşılır deysən. Fərdin 3 cürə sevgisindən danışdım.: 1) Özündən aşağı olan birisin sevmək 2) Özünə uygun olanı sevmək 3) Özündən üstün olan birisin sevmək. 1 və 2 normaldır istənəndir. Mən 3-ə qarşıyam. Sizi bilmirəm, necə isdəsəz elə də edin. Sevən zaman bütün dünyanın rəngləndiyi deyir insanlar bu belədir bəli. Çünkü qanda olan hormonlar sizi elə məst edir ki, heçnədən xəbəriniz olmur ancaq onunla olmağı düşünürsüz ancaq O, O və yenədə O. Ancaq sonra ayılanda hiss edirsiz ki, dünya dəyişir, irəli gedir siz hələdə Onda qalmısız. Dünya isə iyirmidədir. Bu sevgini burda gəlin ayıraq: “Romantik” sevgi, “Mistik” sevgi “Eqoistik” sevgi( bunu da böləcəyik ancaq növbəti bölümdə). Romatik sevgi siz insanların yaşadığı şeydir. Şeirlər yazılır, mahnılar bəstələnir. Üzr istəyirəm Musiqilər… daha nələr nələr… Ancaq burada unudulan bir şey var romantizmdən sadəcə axmaqlıq əldə edilə bilər. Yəni gərək, o qədər xoşbəxt olasan ki, axmaqlaşasan və sonar da bu cür olasan. Bu cür axmaqlığa varam! Ancaq yerində. Çünkü yerində olmayanda insanı axmaqdan çox avam edir. Mən avamlığa qarşıyam, yoldaşlar! Romantizmdə unudulmayacaq məsələ budur: Özünü fəda etmək. Baxaq Vətən sevgisinə. Vətən bizdən can tələb edir və alır da. Tanrı bizdən ona xidmət etməyimizi istəyir. Qarşılığında isə, sonsuz cənnəti vəd edir. Ancaq bu dünyanın cəhənnəm olmasına göz yumaraq. Burada toxunmaq isdədiyim nöqtə, “Özün” fəda edilməsidir. Bunu etməyin. Bir müqəddəs şey axtarırsızsa əlinizdə çıraq, alın sizə müqəddəs şey-Öz! Romantizmdə bu nöqtə can alıcı nöqtədir. Gedin bütün ifrat romantiklərə baxın, hamısı sonda məyus olur. Məyusluq axı sevgiyə xas deyildi. Bəlkə də xasdır, bilmək olmaz, ancaq mən məni məyus edən hər şeyə qarşıyam. Nə zaman məyus olmayacağam? O zaman ki, yerində sevəcəyəm nə çox, nə də az. Ancaq çox sevə bilərəm, bu baxır sevdiyim şəxsin Şəxsiyyətinə. Ucadırsa şəxsiyyət, sevgi də avtomatik olaraq ucalır. Çünkü qaçış yolumuz yoxdur. Amma romantizmin dibində olan məyusluğu öncədən sezmək olar və bundan qaçış yolu vardır. Özünü fəda edən birisi sevgisini gösdərdiyini zənn edir. Doğrudur, zənn edir. Özünü fəda etsə, bəs, sonda qarşı tərəfə nəyi verəcək? Özü fəda olunub artıq. Ona görə də, bu məsələdə ikili dəyər girir işin içinə. Hər iki tərəf dəyəri tarazlaşdırıb ortaya qoysa ki, bu çətin alınır o zaman, problem azca həll olunmuş olur. Dəyər burada önəmli faktordur. O, demək olar ki, hər şeyi təyin edir. Ölçü vahidi yoxdur,ancaq məncə var. “Öz”-dəyərin ölçü vahididir. Nə qədər uca öz, o qədər uca dəyər. Özündə kimsənsə, o dəyərə sahibsən. Qurtula bilməzsən, “Mənini” dəyişdirə bilərsən, ancaq “Özünü” əsla. Ştirner demiş, “Öz dilin son nöqtəsidir, ona çatmaq mümkün deyil”. Bu romantizm haqqında bəs etti deyəsən. Anladıq ki, ifrat romantizm və özünü fəda etmək, hətta sevgili belə olsa istənməyən haldır. Mistik sevgiyə baxaq, ona baxmağa ehtiyac yoxdur o, onsuz da ortadadır. Dindəki sevgini alın, qoyun buraya olacaq eynisi. Mistikadan qaçmışam hər zaman. Real olanı sevirəm, ancaq Mistik sevənlər də var. Görmədən, duymadan, hiss etmədən sadəcə özündə yaşadaraq. Bunun nəticəsi ancaq və ancaq fərdin kölələşməsidir. Fərqli bucaqdan baxası olsaq, bir baxımdan yaxşıdır, çünki rahat edir fərdi. Bütün hər şeyi özündə yaşayır. Buradakı “Öz”-ü yuxarıdaki “Öz” ilə qarışdırmayın. Buradakı “Öz” sadəcə söz gəlişidir. Yuxardakı isə, “Mən”-dən də dərin olan insanın saf halıdır. Mistika haqqında başqa deyəcək heçnəyim yoxdur. Qaldı ki, Eqoistik sevgiyə bu isə növbəti yazının mövzusudur. Umumiləşdirək və bitirək. Siz də bezdiniz artıq bilirəm. Biz insani dəyərlərdən-hisslərdən danışdıq. Sevgini ələ aldıq, incələdik. Sevmə formalarına baxdıq və anladıq ki, nə qədər sevsək belə bu sevgi qarşılıqlı xarekterə dönüşmədikcə, ikili dəyərlər sabitləşmədikcə ancaq bizə zülüm edəcəkdir. Bu ortaq dəyər meyarını tapıb çıxarmaq lazımdır. Onuda tapmaq üçün gərək möhkəm gücün olsun. Romantik sevgi normal sevgidir, ancaq ifratına qaçmadan, özününzü fəda etmədən. Onsuz da əgər birini sevirsizə (bu vətən, millət, tanrı və sairə hər şey ola bilər, konkret fərdə olan sevgi deyil) onsuz da özünüzü fəda etmisiz deməkdir. Daha da özününzü məhv etməyin. Yaşamın qədrini bilin ki, yaşam da sizə şans versin.

Redaktə etdi:Akif Hüseynli

61 ŞƏRH

  1. I simply want to mention I am just newbie to blogging and really loved your web blog. Probably I’m likely to bookmark your website . You definitely come with incredible articles. Thanks a lot for sharing with us your blog.

  2. Faytech North America is a touch screen Manufacturer of both monitors and pcs. They specialize in the design, development, manufacturing and marketing of Capacitive touch screen, Resistive touch screen, Industrial touch screen, IP65 touch screen, touchscreen monitors and integrated touchscreen PCs. Contact them at http://www.faytech.us, 121 Varick Street, New York, NY 10013, +1 646 205 3214

  3. I just need to advise you that I am new to blogging and totally admired your article. More than likely I am probably to store your blog post . You truly have outstanding article materials. Admire it for share-out with us your very own url page

  4. MetroClick specializes in building completely interactive products like Photo Booth for rental or sale, Touch Screen Kiosks, Large Touch Screen Displays , Monitors, Digital Signages and experiences. With our own hardware production facility and in-house software development teams, we are able to achieve the highest level of customization and versatility for Photo Booths, Touch Screen Kiosks, Touch Screen Monitors and Digital Signage. Visit MetroClick at http://www.metroclick.com/ or , 121 Varick St, New York, NY 10013, +1 646-843-0888

  5. Good – I should definitely pronounce, impressed with your web site. I had no trouble navigating through all the tabs and related information ended up being truly easy to do to access. I recently found what I hoped for before you know it at all. Reasonably unusual. Is likely to appreciate it for those who add forums or something, web site theme . a tones way for your client to communicate. Nice task.

  6. Hi there very cool blog!! Guy .. Excellent .. Amazing .. I’ll bookmark your blog and take the feeds additionally…I’m satisfied to find so many helpful info right here within the post, we need develop extra techniques in this regard, thanks for sharing.

  7. I am commenting to make you know what a cool discovery my cousin’s child had using the blog. She learned many details, including how it is like to possess a very effective coaching mood to let a number of people really easily fully grasp specific impossible subject areas. You really exceeded readers’ expectations. Thank you for providing the priceless, trusted, revealing and cool tips about the topic to Mary.

  8. Oh my goodness! a tremendous article dude. Thanks Nevertheless I am experiencing concern with ur rss . Don?t know why Unable to subscribe to it. Is there anybody getting similar rss drawback? Anybody who knows kindly respond. Thnkx

  9. Very interesting details you have observed , appreciate it for putting up. “Jive Lady Just hang loose blood. She gonna handa your rebound on the med side.” by Airplane.

  10. I like the helpful info you provide in your articles. I’ll bookmark your blog and check again here regularly. I’m quite sure I will learn a lot of new stuff right here! Good luck for the next!

  11. Whats Happening i am new to this, I stumbled upon this I have found It positively useful and it has aided me out loads. I’m hoping to give a contribution & assist other users like its helped me. Great job.

  12. What i don’t realize is in truth how you are now not really a lot more neatly-preferred than you might be now. You are very intelligent. You already know thus considerably in the case of this subject, produced me in my view consider it from numerous varied angles. Its like men and women don’t seem to be interested unless it is something to do with Girl gaga! Your individual stuffs outstanding. All the time take care of it up!

  13. I do accept as true with all the concepts you have offered for your post. They’re very convincing and will definitely work. Still, the posts are very brief for novices. May just you please extend them a bit from subsequent time? Thanks for the post.

  14. Thanks for any other informative web site. The place else may just I get that type of information written in such an ideal way? I’ve a project that I am just now running on, and I have been on the look out for such info.

  15. Undeniably believe that which you said. Your favorite justification seemed to be on the internet the simplest thing to be aware of. I say to you, I definitely get annoyed while people consider worries that they just do not know about. You managed to hit the nail upon the top and defined out the whole thing without having side-effects , people can take a signal. Will likely be back to get more. Thanks

  16. Whats Happening i’m new to this, I stumbled upon this I’ve discovered It positively useful and it has aided me out loads. I am hoping to contribute & assist different customers like its aided me. Great job.

  17. Hi, Neat post. There is a problem along with your website in internet explorer, might check this¡K IE still is the market leader and a huge component of other folks will leave out your fantastic writing because of this problem.

  18. You actually make it seem really easy together with your presentation but I find this topic to be really something that I think I’d never understand. It seems too complex and extremely large for me. I am taking a look forward on your next publish, I will try to get the hang of it!

  19. I like this post, enjoyed this one thank you for posting. “The universe is not hostile, nor yet is it unfriendly. It is simply indifferent.” by John Andrew Holmes.

  20. Its like you read my mind! You seem to know so much about this, like you wrote the book in it or something. I think that you can do with some pics to drive the message home a little bit, but instead of that, this is excellent blog. An excellent read. I will definitely be back.

  21. MetroClick specializes in building completely interactive products like Photo Booth for rental or sale, Touch Screen Kiosks, Large Touch Screen Displays , Monitors, Digital Signages and experiences. With our own hardware production facility and in-house software development teams, we are able to achieve the highest level of customization and versatility for Photo Booths, Touch Screen Kiosks, Touch Screen Monitors and Digital Signage. Visit MetroClick at http://www.metroclick.com/ or , 121 Varick St, New York, NY 10013, +1 646-843-0888

  22. I have been surfing on-line more than 3 hours lately, but I never discovered any fascinating article like yours. It is beautiful value enough for me. In my opinion, if all site owners and bloggers made excellent content as you probably did, the web will probably be much more helpful than ever before.

  23. Whats Taking place i am new to this, I stumbled upon this I have discovered It absolutely helpful and it has aided me out loads. I am hoping to contribute & assist different customers like its helped me. Good job.

  24. I¡¦ll right away grasp your rss as I can’t find your email subscription hyperlink or newsletter service. Do you’ve any? Please permit me recognise so that I may subscribe. Thanks.

  25. Faytech North America is a touch screen Manufacturer of both monitors and pcs. They specialize in the design, development, manufacturing and marketing of Capacitive touch screen, Resistive touch screen, Industrial touch screen, IP65 touch screen, touchscreen monitors and integrated touchscreen PCs. Contact them at http://www.faytech.us, 121 Varick Street, New York, NY 10013, +1 646 205 3214

  26. I loved as much as you’ll receive carried out right here. The sketch is attractive, your authored material stylish. nonetheless, you command get got an shakiness over that you wish be delivering the following. unwell unquestionably come further formerly again as exactly the same nearly very often inside case you shield this hike.

  27. I will immediately grasp your rss feed as I can not to find your email subscription hyperlink or newsletter service. Do you’ve any? Please allow me recognise so that I could subscribe. Thanks.

  28. You could definitely see your expertise within the work you write. The world hopes for more passionate writers such as you who aren’t afraid to mention how they believe. Always go after your heart. “In order to preserve your self-respect, it is sometimes necessary to lie and cheat.” by Robert Byrne.

  29. I would like to thank you for the efforts you have put in writing this web site. I am hoping the same high-grade site post from you in the upcoming as well. In fact your creative writing abilities has encouraged me to get my own website now. Really the blogging is spreading its wings quickly. Your write up is a good example of it.

  30. Wonderful beat ! I wish to apprentice while you amend your site, how can i subscribe for a blog website? The account helped me a acceptable deal. I had been tiny bit acquainted of this your broadcast offered bright clear idea

  31. Howdy very nice website!! Guy .. Excellent .. Wonderful .. I’ll bookmark your site and take the feeds also¡KI’m glad to find numerous useful information here in the put up, we’d like develop more techniques in this regard, thanks for sharing. . . . . .

  32. hi!,I love your writing so so much! share we be in contact extra approximately your article on AOL? I require a specialist in this space to solve my problem. Maybe that’s you! Taking a look ahead to see you.

  33. Enjoyed reading through this, very good stuff, thankyou . “It is well to remember that the entire universe, with one trifling exception, is composed of others.” by John Andrew Holmes.

  34. I simply wanted to say thanks yet again. I do not know the things I might have implemented without the basics documented by you concerning such a problem. Entirely was the terrifying condition for me personally, however , encountering the specialized style you dealt with that forced me to weep for gladness. Now i’m grateful for this support and even wish you comprehend what a great job you were putting in instructing people through the use of your site. Most likely you have never come across any of us.

  35. I simply couldn’t depart your website prior to suggesting that I extremely loved the standard info an individual supply in your visitors? Is going to be again ceaselessly in order to inspect new posts

  36. I’m so happy to read this. This is the kind of manual that needs to be given and not the accidental misinformation that is at the other blogs. Appreciate your sharing this best doc.

CAVAB YAZ

Zəhmət olmasa şərhinizi daxil edin!
Zəhmət olmasa adınızı buraya daxil edin