Bütün insanların anası; Həvva

91
Adam and Eve in garden --- Image by © Robert Recker/Corbis

Təxminən 15 il əvvəl genetiklər elmə “mitoxondrial Həvva” və “mitoxondrial Həvva” terminlərini gətirdilər. Alimlər bütün insanların ümumi bir əcdadı olan Adəm və Həvvadan danışmaları yaradılışçı toplumlarda rezonansa səbəb oldu. Kreasionist nəzəriyyənin tərəfdarları bunu dini mətnlərin həqiqət olması kimi və elmin səmavi dinlərdə sözü gedən Adəm və Həvva tapmasını düşündülər. Lakin, məsələyə aydınlıq gətirməzdən əvvəl insanın çoxalmasının iki aspektinə baxaq.

14789906795981) İnsanın xromosom yığımı 46 xromosomdan ibarət olub, onların ikisinin cinsi müəyyən etdiyinə görə onlara cinsi xromosom deyilir(qalan 44-ünə somatik-bədən xromosomları deyilir). Kişilərdə bu cinsi xromosomlar XY,qadınlarda XX cütlüyüdür. Mayalanmada iştirak edən kişi cinsi spermatazoid və qadın cinsi hüceyrəsi yumurtahüceyrədə xromosom sayı bədən hüceyrələrində olduğundan 2 dəfə az-23 olur və bunlardan yalnız biri cinsi xromosom olur. Qadınlarda bu cinsi xromosom X, kişilərdə isə ya X,ya da Y olur. Bunun nəticəsində qadının yumurtahüceyrəsini(X) kişinin X xromosomlu spermatozoidi mayaladıqda qadın-XX,Y xromosomlu spermatazoid mayaladıqda kişi-XY uşağının mayası qoyulur.

Boylama kəsikdə mitoxondri
Boylama kəsikdə mitoxondri

2) Hüceyrədə olan orqanoidlər arasında  mitoxondri xüsusi yer tutur. Enerji stansiyası funskiyasını yerinə mitoxondri çox qədimdə digər hüceyrələr tərəfindən udulmuş bakteriyadır. Həmin hüceyrələr bakteriyanı “əsir götürmüşlər” və indiki hüceyrələrimizdəki mitoxondri o bakteriyaların sələfidir. Hal hazırda belə,orqanizmimizdəki mitoxondrilərin öz fərqli genomu var,lakin artıq onlar sərbəst yaşaya bilməzlər, çünki genlərinin bir hissəsini itirmişlər. Mitoxondrilər oğul və qızlara istənilən halda yalnız ana-yumurtahüceyrə tərəfindən ötürülür. Spermatazoiddə mitoxondri olmasına baxmayaraq o, mayalanmada iştirak etmir.

 

Bunları ümumiləşdirsək,belə bir nəticəyə gələrik ki,istər oğlanların, istərsə də qızların mitoxondriləri onlara öz anaları tərəfindən, analarına öz anası tərəfindən və beləliklə bütün qadın xətti boyunca dayanmadan ötürülüb. Həmçinin,bütün oğlanlar öz Y xromosomlarını atalarından, ataları öz atasından və s. alır.

Anlamaq çətin deyil ki, hazırda yaşayan insanların sayı onları həyata gətirən anaların sayından çoxdur (bunun üçün, sadəcə qonşuluqda olan anaların və uşaqlarının ümumi sayına nəzər yetirin. Məsələn, 5 ana varsa onda 7-8 uşaq olacaq). İndi həmin məntiqi həmin analara tətbiq edək. Bizim analarımızın sayı onları dünyaya gətirən anaların sayından, əlbəttə, çox olacaq. Nənələrmizin sayı,onların analarının sayından çox olacaq. Beləliklə, görürük ki,tarixi geriyə fırlatdıqca anaların sayı tədricən piramid şəklində azalır. Məntiqcə sonda 1-ə çatmağımız da çətin deyil və həmin bu ana hazırda mövcud olan bütün insanlara öz mitoxondrisini ötürmüşdür. Ona mitoxondrial Həvva deyilir.

Eyni məntiqi bir qədər öncə izah etdiyimiz Y xromosom məsələsinə də tətbiq etmək olar. Y xromosomunun yalnız ata xətti ilə ötürüldüyünü nəzərə alsaq, keçmişdə hazırda yaşayan bütün kişilərə öz Y xromosomunu ötürmüş xromosomal Adəmə gəlib çıxarıq.

Bundan sonra ağıla gələn ilk suallar m-Həvvanın və x-Adəmin(müvafiq olaraq mitoxondrial və xromosomal) nə vaxt yaşamağı və “bunu” bir-birilə edib-etmədikləri olur.Elə bundan sonra da, məsələnin indiyə kimi çox maraqlı olan hissəsi daha da maraq qazanır.

İlk baxışdan təəccüblü görsənsə də məlum olur ki, Həvva 150.000 il bundan əvvəl, Adəm isə 50.000 il bundan əvvəl yaşamışdır.Bəs onda onlar “bunu” necə etmiş və bizlərə başlanğıc vermişlər?Ümumiyyətlə, həmin Adəm və Həvvanın yaşadığı dövrdə digər insanlar olubmu ?

Və məlum olur ki, onların yaşadığı dövrdə digər insanlar da yaşayıb.Həvva öz zamanında yaşamış qadınlardan nə xüsusi bir ilahi gözəlliklə seçilmiş, nə daha ağıllı, nə də ki daha dözümlü olmuşdur. Sadəcə onun genləri bizə gəlib çatmışdır. Bunu gen dreyfi adlandırırlar və genlərin dreyfini aşağıdakı misal üzərində izah etməyə çalışaq.

Şəkildə qara ilə mitoxondrial Həvva,digər rənglərlə başqa m-DNT tipləri işarə edilmişdir.
Şəkildə qara ilə mitoxondrial Həvva,digər rənglərlə başqa m-DNT tipləri işarə edilmişdir.

6 qadından və kişidən ibarət bir populyasiya təsəvvür edək və bu qadınların hər birinin fərqli mitoxondri genomuna malik olsun. Populyasiyadakı fərdlərin, əlbəttə ki,heç də hamısı nəsil vermir.İlk mərhələdə 6 qadından yalnız 4-ündə qız doğulacaq və mitoxondriləri qızlarına ötürüləcək. Digər ikisi isə müəyyən səbəblərdən-oğlan doğmasından, vaxtından əvvəl ölməsindən, sonsuz olmasından mitoxondriləri ötürülməyəcək.Növbəti mərhələdə mövcud olan 4 mitoxondri tipindən 3-ü ötürüləcək. Daha sonra 3-ündən 3-ü, sonra isə digər fərdlərin öz mitoxondrilərini ötürməməsi nəticəsində yalnız bir tip mitoxondri qalacaq. Beləliklə populyasiyada həmin əvvəldə var olan 6 qadından birinin mitoxondri genləri növbəti nəslə ötürülür və sonda bütün populyasiyadakı qadınlar onun mitoxondri genlərinin daşıyıcısı olur. Eyni proses,sadəcə bir az başqa miqyasda insan populyasiyası ilə də baş vermişdir.

İnsanların Afrikadan miqrasiyası digər qitələrə miqrasiya xronologiyası
İnsanların miqrasiya infoqrafikası

90-cı illərdə BBC müxtəlif afroamerikanlıları Afrikanın müəyyən bölgəsinə gətirir və onlara m-DNT-lərinin məhz buradakılara daha yaxın olduğunu deyirdi. İnsanlar sevinir, kövrəlir, yerli əhalini və ayaq altdakı “doğma torpağı” qucaqlayıb ağlaşırdılar. Lakin bu tamamilə bir yalan oyunudur. Məsələ bundadır ki, mitoxondrimizdə olan 25 genin Həvvası ilə yanaşı genomumuzdakı 30.000 genin hər birinin öz Həvvası var. Hər bir genimiz bizə nə vaxtsa çox qədimdə müəyyən bir tək fərd tərəfində ötürülmüş,digərlərisə bu geni müəyyən bir zamanda ötürə bilməmişdir. Mitoxondrinizdəki genləriniz hansısa Afrika qəbiləsinə yaxın olması heç də onlarla yaxın əlaqə demək deyil, çünki onlarla yanaşı var olan hər bir geninizin kimlərləsə eyni əcdad-Həvvaya malik olacaq və ona qalsa, gərək bütün Afrikanı bağrımıza basaq. Çünki,hamımızın əcdadı Afrikdan çıxmışdır.

Bütün bunlar müəyyən bir mənada “eqoist genlərimizə” söykənir. Təkamül nəzəriyyəsinə görə təkamül replikatorlara-özünü kopyalayanlara təsir edir. Biz isə özümüzü nüsxələmirik,sadəcə növbəti nəsilə genlərimizi ötürürük. Təkamül, məhz özünü replikasiya edən strukturlara-genlərə təsir edir. Genlərimiz isə özünü nüsxələyən zaman bəzən səhvlər-mutasiyalar baş verir və təbii seçmə bu genin digər genlərlə qarşılıqlı təsirindən alınan komplekslər arasında seçir. Bu mənada özümüzə genlərin çoxalmasına xidmət edən bir maşın kimi baxa bilərik.Və bütün bu proseslər milyonlarla təkrar olunur. Və nəticə olaraq biz burdayıq..

Mənbə: https://postnauka.ru

 

91 ŞƏRH

  1. Amma nece olur ki, Ademle Hevva ferqli dövrdə yaşasın. bu dinin yanıldığı anlamına gəlir, ona görə də inandırıcı deyil mənimcun. Yenə nələrsə hesaba alınmayib, fikrimcə. Prinsipcə bütün insanların eyni ata-ananın övladları olması təsdiqlənir, amma o ata-analar fərqli zamanlarda yaşamışdır. maraqlıdır. Belke, m-Hevva bizim bildiyimiz Hevva deyil? ya da y-Adəm bizim bildiyimiz deyil?

  2. I just want to tell you that I am new to blogging and site-building and truly loved your blog site. Most likely I’m planning to bookmark your website . You absolutely come with awesome article content. Bless you for sharing your blog site.

  3. I simply intend to reveal to you that I am new to having a blog and extremely admired your report. Very possible I am inclined to remember your blog post . You definitely have impressive article content. Be Grateful For it for telling with us the best internet information

  4. Faytech North America is a touch screen Manufacturer of both monitors and pcs. They specialize in the design, development, manufacturing and marketing of Capacitive touch screen, Resistive touch screen, Industrial touch screen, IP65 touch screen, touchscreen monitors and integrated touchscreen PCs. Contact them at http://www.faytech.us, 121 Varick Street, New York, NY 10013, +1 646 205 3214

  5. Many thanks for creating the effort to talk about this, I feel strongly about this and enjoy learning a great deal more on this subject. If feasible, as you gain knowledge, would you mind updating your webpage with a great deal more info? It’s very useful for me.

  6. You can certainly see your skills within the paintings you write. The world hopes for more passionate writers like you who are not afraid to mention how they believe. All the time go after your heart. “We are near waking when we dream we are dreaming.” by Friedrich von Hardenberg Novalis.

  7. MetroClick specializes in building completely interactive products like Photo Booth for rental or sale, Touch Screen Kiosks, Large Touch Screen Displays , Monitors, Digital Signages and experiences. With our own hardware production facility and in-house software development teams, we are able to achieve the highest level of customization and versatility for Photo Booths, Touch Screen Kiosks, Touch Screen Monitors and Digital Signage. Visit MetroClick at http://www.metroclick.com/ or , 121 Varick St, New York, NY 10013, +1 646-843-0888

  8. Undeniably believe that which you said. Your favorite reason seemed to be on the web the easiest thing to be aware of. I say to you, I certainly get annoyed while people think about worries that they plainly don’t know about. You managed to hit the nail upon the top and defined out the whole thing without having side effect , people can take a signal. Will likely be back to get more. Thanks

  9. Somebody necessarily help to make seriously articles I’d state. This is the first time I frequented your web page and thus far? I surprised with the analysis you made to create this particular publish extraordinary. Great process!

  10. Simply want to say your article is as astonishing. The clarity in your post is just cool and i could assume you are an expert on this subject. Well with your permission allow me to grab your feed to keep updated with forthcoming post. Thanks a million and please carry on the rewarding work.

  11. Hi there very cool blog!! Guy .. Excellent .. Superb .. I’ll bookmark your web site and take the feeds additionally¡KI am happy to find numerous helpful info right here within the post, we’d like develop more strategies on this regard, thanks for sharing. . . . . .

  12. Hi my friend! I wish to say that this article is awesome, nice written and include almost all important infos. I’d like to peer more posts like this.

  13. Whats up very cool blog!! Guy .. Beautiful .. Superb .. I will bookmark your website and take the feeds additionally…I am satisfied to seek out so many helpful info here in the post, we want develop more techniques in this regard, thanks for sharing.

  14. I do agree with all the ideas you have offered to your post. They are very convincing and will certainly work. Nonetheless, the posts are too short for beginners. May just you please prolong them a bit from subsequent time? Thanks for the post.

  15. You are my intake , I possess few web logs and rarely run out from to post .I think this website has got some very fantastic information for everyone. “A kiss, is the physical transgression of the mental connection which has already taken place.” by Tanielle Naus.

  16. It’s in point of fact a nice and useful piece of information. I am satisfied that you shared this helpful information with us. Please stay us informed like this. Thank you for sharing.

  17. I am not sure where you are getting your information, but good topic. I needs to spend some time learning much more or understanding more. Thanks for magnificent information I was looking for this information for my mission.

  18. I got what you mean , regards for putting up.Woh I am glad to find this website through google. “I would rather be a coward than brave because people hurt you when you are brave.” by E. M. Forster.

  19. Good – I should certainly pronounce, impressed with your website. I had no trouble navigating through all the tabs as well as related info ended up being truly easy to do to access. I recently found what I hoped for before you know it at all. Quite unusual. Is likely to appreciate it for those who add forums or anything, site theme . a tones way for your client to communicate. Excellent task.

  20. Many thanks for the information included as well as the photos, we were looking for particular things today and also took care of to locate your blog, we are leaving these comments to guarantee that you keep writing even more info such as this

  21. I have not checked in here for a while because I thought it was getting boring, but the last few posts are good quality so I guess I¡¦ll add you back to my everyday bloglist. You deserve it my friend 🙂

  22. Thank you, I’ve just been searching for info about this topic for a long time and yours is the best I’ve discovered till now. But, what concerning the bottom line? Are you certain about the source?

  23. you are in point of fact a excellent webmaster. The website loading velocity is incredible. It sort of feels that you’re doing any distinctive trick. In addition, The contents are masterpiece. you have performed a great activity in this matter!

  24. Thanks for sharing excellent informations. Your web-site is so cool. I am impressed by the details that you’ve on this website. It reveals how nicely you understand this subject. Bookmarked this website page, will come back for extra articles. You, my friend, ROCK! I found just the info I already searched everywhere and simply could not come across. What a perfect site.

  25. I am only commenting to make you be aware of of the great experience my cousin’s girl went through visiting your webblog. She picked up lots of pieces, most notably how it is like to possess a marvelous giving spirit to get many more effortlessly have an understanding of a number of advanced things. You undoubtedly exceeded my expected results. I appreciate you for churning out those priceless, dependable, explanatory and fun tips on the topic to Ethel.

  26. Undeniably believe that which you said. Your favorite justification seemed to be on the web the simplest thing to be aware of. I say to you, I certainly get annoyed while people consider worries that they just do not know about. You managed to hit the nail upon the top as well as defined out the whole thing without having side-effects , people could take a signal. Will likely be back to get more. Thanks

  27. Faytech North America is a touch screen Manufacturer of both monitors and pcs. They specialize in the design, development, manufacturing and marketing of Capacitive touch screen, Resistive touch screen, Industrial touch screen, IP65 touch screen, touchscreen monitors and integrated touchscreen PCs. Contact them at http://www.faytech.us, 121 Varick Street, New York, NY 10013, +1 646 205 3214

  28. I think other web site proprietors should take this site as an model, very clean and fantastic user genial style and design, let alone the content. You are an expert in this topic!

  29. hello there and thank you for your info – I have definitely picked up something new from right here. I did however expertise a few technical issues using this site, since I experienced to reload the web site a lot of times previous to I could get it to load properly. I had been wondering if your web hosting is OK? Not that I am complaining, but slow loading instances times will very frequently affect your placement in google and could damage your quality score if advertising and marketing with Adwords. Well I’m adding this RSS to my e-mail and could look out for a lot more of your respective fascinating content. Make sure you update this again very soon..

  30. Great – I should definitely pronounce, impressed with your site. I had no trouble navigating through all the tabs and related info ended up being truly easy to do to access. I recently found what I hoped for before you know it at all. Reasonably unusual. Is likely to appreciate it for those who add forums or anything, website theme . a tones way for your client to communicate. Nice task.

  31. MetroClick specializes in building completely interactive products like Photo Booth for rental or sale, Touch Screen Kiosks, Large Touch Screen Displays , Monitors, Digital Signages and experiences. With our own hardware production facility and in-house software development teams, we are able to achieve the highest level of customization and versatility for Photo Booths, Touch Screen Kiosks, Touch Screen Monitors and Digital Signage. Visit MetroClick at http://www.metroclick.com/ or , 121 Varick St, New York, NY 10013, +1 646-843-0888

  32. I like the helpful information you provide in your articles. I will bookmark your blog and check again here regularly. I am quite sure I will learn plenty of new stuff right here! Good luck for the next!

  33. I just wanted to construct a simple comment in order to express gratitude to you for those unique instructions you are sharing on this site. My particularly long internet search has finally been rewarded with reputable insight to exchange with my family and friends. I would declare that many of us readers actually are quite fortunate to live in a superb place with many brilliant professionals with useful tricks. I feel extremely privileged to have seen your webpages and look forward to many more exciting times reading here. Thank you once more for a lot of things.

  34. Hi here, just became aware of your blog site through Bing and yahoo, and discovered that it is genuinely informative. I will be grateful if you decide to retain this idea.

  35. I really wish to inform you you that I am new to having a blog and extremely loved your webpage. Very likely I am going to save your blog post . You really have great article information. Delight In it for giving out with us your very own internet site report

  36. I do trust all of the concepts you have offered to your post. They are really convincing and will definitely work. Nonetheless, the posts are too brief for newbies. Could you please prolong them a bit from next time? Thank you for the post.

  37. Wonderful beat ! I wish to apprentice while you amend your website, how could i subscribe for a blog website? The account aided me a acceptable deal. I had been a little bit acquainted of this your broadcast offered bright clear concept

  38. Hello there, I discovered your website by the use of Google even as looking for a similar topic, your web site got here up, it seems to be great. I have bookmarked it in my google bookmarks.

  39. Wonderful paintings! This is the type of information that are meant to be shared around the net. Disgrace on the search engines for no longer positioning this publish upper! Come on over and visit my website . Thank you =)

  40. I happen to be writing to let you know what a incredible experience our daughter encountered reading through your webblog. She discovered too many details, which included how it is like to possess a wonderful teaching mindset to get men and women just know just exactly specified complicated topics. You truly surpassed our expected results. Thank you for presenting such essential, dependable, informative as well as easy guidance on your topic to Mary.

  41. I don’t even know how I ended up here, but I thought this post was great. I do not know who you are but definitely you’re going to a famous blogger if you are not already 😉 Cheers!

  42. Hello There. I found your blog using msn. This is a very well written article. I will be sure to bookmark it and come back to read more of your useful info. Thanks for the post. I’ll certainly comeback.

  43. hello!,I love your writing very so much! share we keep in touch more approximately your post on AOL? I need a specialist on this area to resolve my problem. Maybe that’s you! Taking a look ahead to see you.

  44. Hey, you used to write excellent, but the last few posts have been kinda boring… I miss your super writings. Past few posts are just a little out of track! come on!

  45. This is really interesting, You’re a very skilled blogger. I’ve joined your feed and look forward to seeking more of your great post. Also, I’ve shared your website in my social networks!

  46. I’ve read several good stuff here. Certainly price bookmarking for revisiting. I surprise how so much effort you set to make such a great informative site.

  47. It is appropriate time to make some plans for the future and it’s time to be happy. I’ve read this post and if I could I wish to suggest you few interesting things or suggestions. Maybe you can write next articles referring to this article. I wish to read more things about it!

  48. You could definitely see your skills within the paintings you write. The arena hopes for more passionate writers like you who aren’t afraid to say how they believe. At all times follow your heart.

CAVAB YAZ

Zəhmət olmasa şərhinizi daxil edin!
Zəhmət olmasa adınızı buraya daxil edin