BİLİRUBİNİN İNSAN ORQANİZMİNDƏKİ ROLU.

80

Bilirubin (əvvəllər həmçinin hematoidin da adlandırılırdı) 1847-ci ildə Rudolf Virxov tərəfindən kəşf olunmuşdur Bu maddə sarı rəngdə olub onurğalılarda dəmiri parçalayır .Bu proses bədənin qırmızı qan hüceyrələrinin parçalanması nəticəsində əmələ gələn tullantı məhsullarından təmizlənməsində müstəsna əhəmiyyət daşıyır. Bilirubin dəmirin metabolitidir, bu maddə müxtəlif zülallarla dəmirin əlaqələnməsinə xidmət edir, öddə və sidikdə sintez edilir. Bilirubinin parçalanması nəticəsində əmələ gələn sterkobilin nəcisə qəhvəyi rəng verir ,digər parçalanma məhsulu urobilin isə sidiyə sarı rəng verən maddədir . Biluribin eritrositlərin parçalanması nəticəsində əmələ gələn bir maddədir. Hemoqlobinin parçalanaraq hem +qlobulinə çevrilməsindən sonra qlobulin qaraciyərdə qlükoron turşusu ilə birləşir və bunun nəticəsində qeyri-düz (sərbəst) bilirubin əmələ gəlir. Sərbəst bilirubin qaraciyər tərəfindən düz bilirubinə çevrilir və həmin bu düz bilirubin öd yolları ilə bağırsağa gətirilir .Bağırsaqdan bilirubinin bir qismi sorularaq qana keçir və qana keçən biluribin sidiklə bədəndən atılır, bağırsaqda qalan sterkobilinogen isə nəcis vasitəsilə bədəndən atılır.

Bilirubinin artıqlığı ilə əlaqədar olaraq yaranan xəstəliklər mövcuddur.

KERNİKTERUS 

Qanda bilirubinin artıq miqdarı onun qan- beyin sərhədini aşaraq beyində toplanmasına gətirib çıxarır ki, bu da kernikterus xəstəliyi ilə(boyanmış nüvə mənasını verir)nəticələnir .Kernikterus yeni doğulmuş uşaqlarda qeyri-düz bilirubinin mərkəzi sinir sistemində sinir hüceyrələrinə hoparaq onları zədələməsi ilə nəticələnən olduqca ağır bir xəstəlikdir. Kernikterusun törətdiyi fəsadlar qeyri – düz bilirubinin beyni zədələdiyi bölgəylə bağlıdır. Məsələn, əgər bu zədələnmə tənəffüs mərkəzlərində baş verərsə , ölüm baş verir. Uşaqlarda olan kernikterus xəstəliyi qandakı bilirubinin səviyyəsinin 100 ml-də 20 mg-ı aşdığı zaman müşahidə olunur. Qandakı bilirubin miqdarının artması uşağın qırmızı qan hüceyrələrinin parçalanması ilə bağlıdır. Qırmızı qan hüceyrələri parçalandıqca hemoqlobin sərbəst vəziyyətə keçir və bundan sonra hemoqlobin qeyri-düz bilirubinə çevrilir. Parçalanan qırmızı qan hüceyrələrinin sayı nə qədər çox olarsa , bir o qədər bilirubin yaranır və bu da orqanizm üçün təhlükə yaradır. Uşaqlarda qırmızı qan hüceyrələrinin parçalanmasına səbəb olan amillərdən biri də ana ilə uşaq arasında qan (rezus amili) uyğunsuzluğudur. Xəstəliyin qarşısını almaq üçün lazımi tədbirlər uşağın doğumundan öncə və sonra olmaq üzərə iki qrupa bölünür. Əgər uşaqda kernikterus doğumdan öncə aşkar olunubsa, doğumun hamiləliyin 34-35 ci həftəsində gerçəkləşdirilməsi məsləhətlidir. Bəzi vaxtlarda uşağa doğulmazdan öncə qan nəqli lazım olur. Uşaq doğulandan sonra alınacaq tədbirlərdən biri vaxt itirmədən onun qanının dəyişdirilməsidir. Bu prosedurun zəruri olduğu hallar aşağıdakılardı:

1. Göbək ciyəsindən alınan qanda hemoqlobinin miqdarı 100 ml qanda 12 mqdan az olarsa və eyni qandakı bilirubinin miqdarı 5 mqdan çox olarsa

2. Uşaqda nəfəs almaqla bağlı problem varsa

3. Albuminin miqdarı normadan azdırsa

4. Qanda oksigen və qlükozanın miqdarı normadan azdırsa

5. Uşaq erkən doğulubsa.

Ana və uşaq arasında qan uyumsuzluğunun öncədən aşkarlanması bu xəstəliyin qarşısının alınmasında mühim rol oynayır. Bildiyimiz kimi ilk hamiləlikdə  ananı rezus amilinin mənfi olduğu zaman uşağınki müsbətdirsə, bu uşaq üçün həyati təhlükə daşımır. Ancaq uşağın doğulması prosesi zamanı ,eləcə də abort halları zamanı uşağın qanı ilə ananın qanı bir birinə qarışır və bu zaman ananın qanında uşağın müsbət qan qrupuna qarşı antitellər əmələ gəlməyə başlayır. Ananın ikinci hamiləliyi zamanı uşağın qan qrupu yenə müsbətdirsə ,birinci hamiləlik əsnasında yaranmış olan antitellər ananın qanından uşağın qanına keçərək qırmızı qan hüceyrələrinin parçalanmasına səbəb olur. Qırmızı qan hüceyrələrinin parçalanması ilə əlaqədar olaraq sərbəst qalan hemoqlobin bilirubinə çevrilir. Belə hallarda anaya 300 mikroqram anti-D –qlobulin adlı antitelin nəql olunması vacibdir. Bu maddə anada uşağın qanına qarşı antitel yaranmasının qarşısını alır və ikinci hamiləliyin normal gedişi üçün zəmin yaradır .

SARILIQ

Bilirubinin qanda toplanması sarılığın əsas səbəbidir, həmçinin gözlərin və dərinin saralması qaraciyərlə bağlı bir xəstəliyin ilkin simptomları sayılır .

Bilirubin qanda iki cür toplanır: qeyri-düz və düz. Qeyri-düz bilirubinin yüksək miqdarı eritrositlərin artıq miqdarda parçalanması, genetik səbəblər(Gilbert sindromu), uzun müddət qida qəbul etmədikdə, qalxanabənzər vəzidə olan problemlər ilə bağlı ola bilər. Düz bilirubinin normadan artıq olması isə serroz ,hepatit ,müxtəlif infeksiyalar ,öd yollarının blokadaya alınması ilə bağlı ola bilər. Öd yollarının tutulması isə pankreatit, öd daşları , xərçənglə əlaqədar olur.

 

PREHEPATİK SARILIQ(hemolitik)-eritrositlərin artıq miqdarda parçalanması ilə bağlıdır. Parçalanmış eritrositlər qeyri-düz bilirubinin miqdarını artırır və bu qeyri –düz bilirubinin müxtəlif toxumalarda toplanması sarılığın yaranması ilə nəticələnir. Biluribinin artıq miqdarı urobilinogenin artmasına səbəb olur. Bilirubin normalda sidikdə olmur ,çünki qeyri- düz biluribin suda həll olmur, beləliklə sidikdə urobilinogenin aşkarlanması hemolitik (prehepatik)sarılığın ilkin diaqnozlarından sayılır. HEPATOSELLÜLAR SARILIQ(hepatik)– kəskin və ya xronik hepatitdən ,qaraciyərdə toplanan toksik maddələrdən yarana bilər. Hüceyrə nekrozlaşması qaraciyərin funksiyasını düzgün yerinə yetirə bilməməsinə və bu da nəticədə qanda qeyri- düz bilirubinin artmasına səbəb olur ,həmçinin müəyyən iltihabi proseslərdən dolayı hüceyrələrin şişməsi, ödemlərin yaranması, öd yollarının tıxanmasına səbəb olur ,yəni hepatik sarılıqda həm qeyri- düz ,həm də düz bilirubinin miqdarı artır.

POSTHEPATİK SARILIQ-əsas səbəbi ümumi öd axacağında olan öd daşları və mədəaltı vəzin baş hissəsində olan pankreatik şişlərdir ,həmçinin ümumi öd axacağında yaşayan qaraciyər sorucuları da öd yollarının tutulmasına səbəb olur .

YENİDOĞULMUŞLARDA SARILIQ–bu da sarılığın bir növü sayılır və çox zaman təhlükəli olmur və bəzi körpələrdə 2 həftəyə müalicəsiz sonlanır. Sarılıq diaqnozu qoyulmuş körpələr ana südü ilə bəslənməlidirlər. Bilirubinin miqdarı kifayət qədər çox olduqda xüsusi göy işıqlardan istifadə olunur və bu işıqlar dəridə olan bilirubini parçalayır- bu üsul fototerapiya adlanır. Bu zaman bəzi qaydalara riayət olunmalıdır.

1.Temperaturun saxlanılması üçün körpə bu prosedur zamanı isti yataqda olmalıdır.

2. Şüadan qorunmaq üçün körpənin gözləri xüsusi bez və ya dəsmalla örtülməlidir.

3.Fototerapiya zamanı mümkündürsə ana südü verilməlidir.

4.Nadir hallarda venadaxili yolla mayenin körpənin bədəninə yeridilməsi baş verir.

Yuxarıda da qeyd etdiyimiz kimi yendoğulmuşlarda sarılıq təhlükəli deyildir.

ƏDƏBİYYAT: Collier J, Longore M, Turmezei T, Mafi AR (2010). “Neonatal jaundice”. Oxford Handbook of Clinical Specialties. Oxford University Press.

Cappellini MD, Di Montemuros FM, Sampietro M, Tavazzi D, Fiorelli G (1999). “The interaction between Gilbert’s syndrome and G6PD deficiency influences bilirubin levels”. British journal of haematology. 104 (4): 928–9

80 ŞƏRH

  1. I just want to mention I am very new to blogging and seriously enjoyed this blog. Probably I’m planning to bookmark your site . You surely have excellent articles and reviews. Regards for sharing your webpage.

  2. I’m really impressed with your writing skills as well as with the layout on your blog. Is this a paid theme or did you customize it yourself? Either way keep up the nice quality writing, it is rare to see a nice blog like this one today..

  3. Faytech North America is a touch screen Manufacturer of both monitors and pcs. They specialize in the design, development, manufacturing and marketing of Capacitive touch screen, Resistive touch screen, Industrial touch screen, IP65 touch screen, touchscreen monitors and integrated touchscreen PCs. Contact them at http://www.faytech.us, 121 Varick Street, New York, NY 10013, +1 646 205 3214

  4. MetroClick specializes in building completely interactive products like Photo Booth for rental or sale, Touch Screen Kiosks, Large Touch Screen Displays , Monitors, Digital Signages and experiences. With our own hardware production facility and in-house software development teams, we are able to achieve the highest level of customization and versatility for Photo Booths, Touch Screen Kiosks, Touch Screen Monitors and Digital Signage. Visit MetroClick at http://www.metroclick.com/ or , 121 Varick St, New York, NY 10013, +1 646-843-0888

  5. Excellent web site. Lots of helpful information here. I am sending it to some friends ans also sharing in delicious. And obviously, thanks in your sweat!

  6. I merely need to share it with you that I am new to blogging and clearly loved your post. More than likely I am prone to bookmark your blog post . You definitely have fantastic article blog posts. Truly Appreciate it for swapping with us your favorite site page

  7. I am not sure where you are getting your information, but good topic. I needs to spend some time learning more or understanding more. Thanks for excellent info I was looking for this information for my mission.

  8. I together with my pals were actually reading through the excellent tips and tricks from your web page and suddenly came up with a terrible suspicion I never expressed respect to the web site owner for those techniques. Those guys became for this reason joyful to see them and have now in fact been tapping into these things. Thanks for really being indeed thoughtful and for making a decision on varieties of perfect subject areas millions of individuals are really desirous to be informed on. My very own sincere regret for not expressing appreciation to you earlier.

  9. You really make it seem so easy with your presentation but I find this topic to be really something that I think I would never understand. It seems too complex and extremely broad for me. I’m looking forward for your next post, I’ll try to get the hang of it!

  10. A person necessarily lend a hand to make seriously articles I would state. That is the very first time I frequented your web page and thus far? I surprised with the analysis you made to create this particular submit incredible. Fantastic job!

  11. I just could not go away your site before suggesting that I extremely loved the standard information an individual provide in your visitors? Is gonna be back regularly to inspect new posts.

  12. I do accept as true with all of the concepts you’ve presented for your post. They’re really convincing and will definitely work. Nonetheless, the posts are too quick for starters. Could you please prolong them a bit from next time? Thank you for the post.

  13. Hello There. I found your blog using msn. This is a very well written article. I’ll make sure to bookmark it and come back to read more of your useful information. Thanks for the post. I’ll definitely return.

  14. Undeniably believe that which you stated. Your favorite reason seemed to be on the net the easiest thing to be aware of. I say to you, I definitely get irked while people consider worries that they just do not know about. You managed to hit the nail upon the top as well as defined out the whole thing without having side effect , people can take a signal. Will probably be back to get more. Thanks

  15. hello!,I really like your writing very a lot! share we keep in touch more approximately your article on AOL? I need an expert on this house to solve my problem. May be that is you! Looking ahead to peer you.

  16. Many thanks for the information included and even the pictures, we were trying to find certain products today and also took care of to find your blog, we are leaving these comments to guarantee that you keep composing more information like this

  17. I will immediately grasp your rss feed as I can not find your email subscription hyperlink or newsletter service. Do you have any? Please permit me understand so that I may just subscribe. Thanks.

  18. We are a group of volunteers and starting a new scheme in our community. Your site provided us with valuable info to work on. You have done an impressive job and our entire community will be grateful to you.

  19. I like the helpful information you provide in your articles. I will bookmark your blog and check again here regularly. I am quite certain I will learn lots of new stuff right here! Good luck for the next!

  20. whoah this weblog is wonderful i like studying your posts. Stay up the great paintings! You already know, a lot of individuals are looking round for this information, you can aid them greatly.

  21. Some genuinely superb blog posts on this internet site, thank you for contribution. “I finally know what distinguishes man from other beasts financial worries. – Journals” by Jules Renard.

  22. Awsome article and straight to the point. I am not sure if this is truly the best place to ask but do you people have any thoughts on where to employ some professional writers? Thank you 🙂

  23. Pretty nice post. I just stumbled upon your blog and wanted to say that I have really enjoyed surfing around your blog posts. In any case I will be subscribing to your rss feed and I hope you write again soon!

  24. Great – I should certainly pronounce, impressed with your website. I had no trouble navigating through all the tabs and related info ended up being truly easy to do to access. I recently found what I hoped for before you know it in the least. Quite unusual. Is likely to appreciate it for those who add forums or something, site theme . a tones way for your customer to communicate. Nice task.

  25. I and my pals were actually looking at the best secrets from your site and then I had a terrible feeling I had not expressed respect to the blog owner for those techniques. My ladies are already for that reason happy to read through all of them and have now in reality been enjoying those things. Thanks for indeed being very helpful and then for settling on this form of superior things most people are really needing to be informed on. My very own honest apologies for not expressing appreciation to you earlier.

  26. I intended to post you a very small remark to thank you over again about the marvelous pointers you’ve provided above. This is really wonderfully open-handed with you to make freely just what many individuals could have distributed as an e book to make some dough on their own, particularly seeing that you might well have done it in case you decided. Those solutions as well worked to become a fantastic way to realize that other people have the identical desire similar to my own to know the truth lots more when it comes to this condition. I think there are thousands of more pleasant instances ahead for people who look over your website.

  27. Thanks, I have just been searching for information about this topic for a long time and yours is the greatest I have found out till now. However, what concerning the conclusion? Are you certain in regards to the supply?

  28. Faytech North America is a touch screen Manufacturer of both monitors and pcs. They specialize in the design, development, manufacturing and marketing of Capacitive touch screen, Resistive touch screen, Industrial touch screen, IP65 touch screen, touchscreen monitors and integrated touchscreen PCs. Contact them at http://www.faytech.us, 121 Varick Street, New York, NY 10013, +1 646 205 3214

  29. You could definitely see your expertise within the work you write. The sector hopes for even more passionate writers such as you who aren’t afraid to mention how they believe. At all times go after your heart. “History is the version of past events that people have decided to agree upon.” by Napoleon.

  30. Hey very cool web site!! Guy .. Excellent .. Wonderful .. I’ll bookmark your website and take the feeds additionally¡KI am glad to search out so many useful information here in the post, we’d like develop extra strategies in this regard, thank you for sharing. . . . . .

  31. Wonderful beat ! I would like to apprentice while you amend your website, how can i subscribe for a blog site? The account helped me a acceptable deal. I had been a little bit acquainted of this your broadcast offered bright clear idea

  32. You really make it seem so easy with your presentation but I find this matter to be actually something that I think I would never understand. It seems too complicated and extremely broad for me. I’m looking forward for your next post, I’ll try to get the hang of it!

  33. MetroClick specializes in building completely interactive products like Photo Booth for rental or sale, Touch Screen Kiosks, Large Touch Screen Displays , Monitors, Digital Signages and experiences. With our own hardware production facility and in-house software development teams, we are able to achieve the highest level of customization and versatility for Photo Booths, Touch Screen Kiosks, Touch Screen Monitors and Digital Signage. Visit MetroClick at http://www.metroclick.com/ or , 121 Varick St, New York, NY 10013, +1 646-843-0888

  34. I just intend to tell you that I am new to having a blog and incredibly liked your page. More than likely I am probably to remember your blog post . You certainly have superb article blog posts. Admire it for telling with us the best website webpage

  35. Good day there, just got conscious of your blogging site through Search engines like google, and realized that it is pretty useful. I’ll like should you decide carry on this idea.

  36. I’ve been browsing online greater than three hours nowadays, but I by no means discovered any interesting article like yours. It¡¦s lovely worth enough for me. Personally, if all webmasters and bloggers made good content material as you probably did, the internet can be a lot more helpful than ever before.

  37. I’ve been browsing on-line greater than three hours lately, yet I by no means found any attention-grabbing article like yours. It¡¦s beautiful worth sufficient for me. In my opinion, if all website owners and bloggers made good content material as you probably did, the web might be a lot more helpful than ever before.

  38. I don’t even know how I ended up here, but I thought this post was great. I do not know who you are but definitely you’re going to a famous blogger if you aren’t already 😉 Cheers!

  39. I just could not leave your site before suggesting that I really enjoyed the usual info a person supply in your visitors? Is going to be back frequently to investigate cross-check new posts.

  40. I’m so happy to read this. This is the kind of manual that needs to be given and not the random misinformation that is at the other blogs. Appreciate your sharing this greatest doc.

  41. Wow, incredible blog layout! How long have you been blogging for? you make blogging look easy. The overall look of your website is wonderful, let alone the content!

  42. I needed to post you that little bit of observation in order to give thanks once again over the splendid views you’ve provided on this site. It was so shockingly open-handed of you giving easily exactly what a few people would’ve marketed for an ebook to make some profit for their own end, most notably now that you might have done it in the event you decided. These solutions likewise worked like the great way to realize that many people have the identical zeal much like mine to realize a whole lot more with regards to this issue. Certainly there are several more pleasurable instances ahead for many who look over your blog post.

  43. I am not sure where you are getting your information, but great topic. I needs to spend some time learning more or understanding more. Thanks for great info I was looking for this info for my mission.

  44. I have recently started a blog, the information you provide on this site has helped me greatly. Thank you for all of your time & work. “One of the greatest pains to human nature is the pain of a new idea.” by Walter Bagehot.

  45. hi!,I really like your writing very so much! share we keep up a correspondence extra approximately your post on AOL? I require an expert on this house to resolve my problem. Maybe that is you! Taking a look forward to peer you.

CAVAB YAZ

Zəhmət olmasa şərhinizi daxil edin!
Zəhmət olmasa adınızı buraya daxil edin