İnsan növü yalnızca Homo Sapiens deyil

85

Insanla şimpanzenin genləri 98.5% eynidir. İnsan qan qruplarşdırmasında Rh-rezus faktoru rezus meymunlarının qan plazmasını araşdıranda müəyyən edilib. Buna molekulyar sübut deyirlər, insanla şimpanze proteinlərini mikroskop altında ayırmaq olmur. Şimpanze ilə bonobo daha yaxın qohumdur. İnsanla şimpanze ortaq əcdaddan ayrılanda eyni gen hovuzundakı bəzi genetik təlimatlar şimpanzedə aktivləşmədi. Məsələn beynin böyüməsini müəyyən edən gen açarı şimpanzedə passividr ona görə beyin həcmi insanın üçdə biridir. İndiki şüur üçün beynin indiki həcmi 1500 sm3 zəruridir. Mikrosefali xəstələrində də eyni gen aktivləşmir və mikrosefaliklərin beyni böyümür. Şimpanze ilə insan geni arasındakı fərqi siçan embriosuna enjektə edəndə siçan embriosunda əl qismi normaldan çox böyük olur. Bu da əllərin inkişafını tətikləyən genlərin həm də şimpanze ilə insan arasında fərqdən məsul genlərdən biri olduğunu düşündürür-insanda beynin ələ ayrılmış bölgəsi çox böyükdür-əllərin beynin inkişafında əhəmiyyətli rolu var. Təkamülü görmək üçün çox uzağa baxmaq lazım deyil. Damarlarımızda dayanmadan axan qanı araşdırmaq belə kifayətdir. B tipli qan qrupu Orta Asiyalı insanlar arasında çox məşhurdur, ancaq digər ərazilərdə bu qan qrupuna daha seyrək rast gəlinir. Bundan əlavə, ABO tipi qan qrupu sistemi xaricində, yeni qan qrupu sistemləri də kəşf edilmişdir və bunların hər biri müəyyən ərazilərdə daha tez-tez görülür. Bunlardan ən məşhur və maraqlı olanı Duffy qan qrupu sistemidi. Bu sistem içərisində, eynilə ABO sistemindəki kimi 3 gen variantı var. Bunlardan bir dənəsinə “boş Duffy” adı verilib və Səhra-Altı Afrikada yaşayan insanların 95%də bu qan qrupu mövcuddur. Bu coğrafiya xaricindəki insanlarda bu qan qrupuna demək olar ki, heç rast gəlinmir. Bu vəziyyət, təbii seçmənin bariz bir şəkildə coğrafiya-xüsusiyyət əlaqəsini dəstəklədiyini təsdiqləyir.Və bunun kimi yüzlərlə nümunə göstərmək mümkündür.

 

İnsan meymundanmı yarandı?

“İnsan meymundan yarandı” cümləsi səhv başa düşülür. Çünki bütün canlılar kimi müasir meymun genomlarıda təkamüllə inkişaf edərək günümüzdəki  formasına gəlmişdir. Anlayışın bir çox variantlarından, misal üçün, əgər “meymun” dedikdə müasir meymunlar nəzərdə tutulsa, səhv olacaq. İnsan zatən meymun növüdür. Yəni insan təsnifat olaraq, heyvanalar aləminin, məməlilər sinfinin, primatkimilər dəstəsinə aiddir.Ona görə cümləmizdəki “meymun” sözü şimpanze, bonobo, aranqutan və s. kimi müasir dövrün meymunlarını əhatə edəcək.  Təkamül deyəndə, böyük əksəriyyətimizin ağlına canlılar “bir düz xətt” üzrə, bir-birinə çevrilməsi gəlir. Sanki, bir canlı yaşayıb, o birinə çevrilib, o da başqa birinə. Həmin canlılar eyni dövrdə yaşamayıb. Yox, əslində isə, təkamül bir düz xətt üzrə getmir. Təkamül budaqlanaraq irəliləyir. Məsələn bir canlı növün 2 və ya daha çox istiqamətdə inkişaf edir, onlar da öz növbəsində başqa istiqamətdə. Bəlkə də, təkamül haqqında ən geniş yayılmış yanlış düşüncə insanın meymundan əməmlə gəlməsidir. Düşünülür ki, o vaxtlar meymunlar yaşayırdı, sonradan onlar təkamül keçirərək insana çevrilmişdir. Ona görə soruşurlar ki, bəs niyə indi meymunlar insana çevrilmir? Bu sualın təməlində məhz insanın meymundan inkişaf etməsi anlayışı durur. Biz nə şimpanzelərdən, nə oranqutanlardan, nə də qorillalardan yaranmamaışıq. Bu canlılarda özləridə  zamanla təkamül etmiş müasir genomlardı. İnsan onlarla ortaq əcdada sahibdir: İnsan və şimpanzenin son ortaq əcdadı 6-7 milyon il əvvəl yaşamışdır, elə ondan da yaranmışıq. Bioloji taksonomiya nöqteyi-nəzərindən bu ortaq əcdad primatlar dəstəsinə, qıyıqburunlu meymunlar qrupuna aid idi. Amma taksonomiya nöqteyi-nəzərindən insan meymundan yaranmayıb, elə özü meymun genomdur.İnsana oxşar primatlara aiddir. Təkamül budaqlanaraq gedir, eyni bir dövrün canlıları bir-birinə əsla çevrilə bilməzlər. Və insana təkamül etmək təkamülün “məqsədi” deyildir. Təkamülün məqsədi yoxdur,o sadəcə prosesdir. Yəni, insanın ağlında elə təsəvvür yaranır ki,hər şey inkişaf edib insana çatmalıdır. Eyni zaman dilimində yaşayan bir canlının digər bir canlıya çevrilməsi mümkün deyil. Bu təkamül nəzəriyyəsinə ziddir.

 

Bəs niyə başqa bir canlı növü insan qədər ağıllı ol bilmir?

İnsandan başqa ağıllı bir növün ortaya çıxa bilməsi, yəni başqa bir heyvan növünün zəka inkişaf etdirmək şansına sahib ola bilməsi üçün hər şeydən əvvəl insan nəslinin tükənmiş olması və ya tamamilə bu planeti tərk etməsi lazımdı. Çünki biz Homo sapiens, insan bənzəri bir zəka inkişaf etdirə biləcək şərtlər yaradan bütün ekoloji mühitləri halı hazırda işğal etmiş vəziyyətdəyik. Həmçinin Homo sapiens, yəni biz insanların yeni ağıllı növlərin inkişaf edib ortaya çıxmasını passiv bir şəkildə müşahidə edəcəyimiz və ya ona bir həyat şansı verəcəyimizi xəyal etmək çətindi. Bunun yanında belə bir növün təkamül etməsi milyonlarla il alacağı üçün, insanlığın tək bir nəsildə bu inkişafı müşahidə edə bilməsi qeyri-mümkündür. Amma biz insanlar onsuz da bu ankı inkişaf mərhələmizdə planetə nəzarət etmək və yenidən şəkilləndirmək üçün güc sahibi olduğumuz bir nöqtəyə çatmış vəziyyətdəyik. Bu üstünlüyün bir parçası olaraq seçim etdiyimiz və ələ keçirdiyimiz mühitləri sabit bir şəkildə əlimizdə tutmağa davam edərək, yeni zəka inkişaf etdirə biləcək ekoloji mühitin meydana gəlməsinin önün kəsərək, bizimlə rəqabət edə biləcək ikinci bir ağıllı növün inkişafına mane olmağa çalışacağıq. Ikinci bir ağıllı növün ortaya çıxması bizim həyatda qalmağımız üçün təhdid ola biləcəyindən buna imkan vermərik. Bu, niyə insandan başqa ağıllı bir növün olmadığının cavabıdı.

 

 İnsan növü  yalnızca Homo Sapiens deyil

 Bunu bilməliyik ki, insan və meymun adları, daxilində canlı növlərini saxlayan qrup adlarıdır, yəni hər hansısa bir növün adı meymun və ya insan deyil. Tarixdə, insana olduqca yaxın zəkaya sahib bir çox növ tapılmışdır (Neandertallar, Heidelberg insanı, Erectus, Ergaster vs.). Ancaq bunların heç biri Homo Sapiens deyildi. Homo Sapiens də onlar deyil, onların nəvələri və ya əmisi uşaqlarıdır. Bu atasal növlər də “İnsan” olaraq xatırlanarlar, ancaq “İnsan” sözü eynilə “Meymun” sözü kimi bir qrupa işarə edir. Homo cinsinin hamısı insandır. Bizlər, var olmuş tək insan növü deyilik. Onlardan yalnızca biriyik. Bir zamanlar digər insan növləri, xüsusilə, Neandertallar Denisovalar və Heidelberg insanı ilə bir yerdə yaşadıq, məlumat ötürdük, mübarizə də etdik. Ancaq onlar, tamamilə fərqli insan növləriyidi. Məsələn, Neandertallar 230.000-30.000 il əvvələ qədər yaşamış, beyin həcmi müasir insanlardan bir az daha böyük olan (orta hesabla 1500 cc) bir növdür. Kəllə sümükləri müasir insanlarınkına görə uzun və alçaqdır. Kəllənin arxasında da bir çıxıntı var. Çıxıntılı bir çənəsi və içə çökük bir alnı var. Üzünün mərkəzi hissəsi digər insan növlərində olmayan bir şəkildə çıxıntılıdır və bu da soyuq mühitə adaptasiya ola bildiyinin göstəricisidir. Müasir insanlara görə bəzi kiçik anatomik fərqləri də var. Bunların ən maraqlısı çiyinlərindəki çıxıntılar və çanaq sümüyündəki cinsi orqana yaxın sümüklərdir. Ancaq Homo Sapiens, yəni müasir insanlar bizim bildiyimiz qədəriylə 195.000 il əvvəl meydana gəlmişdirlər. Beyin həcmləri 1350 cc ətrafındadır. Alınları dik bir şəkildə yüksəlir, qaş çıxıntıları çox naməlumdur ya da yoxdur. Skeletləri çox narındır. Son 100.000 il içərisində belə təkamülü daha kiçik kök dişlərinə və daha zəif və yüngül skeletə doğru sürüşmüşdür. Mezolit dövründə yaşayan insanların (bundan 10.000 il əvvəl) sümükləri bizimkilərdən 10% daha qüvvətlidir. Son Paleolit dövründəki insanların (30.000 il qədər əvvəl) sümükləri isə 20-30% daha qüvvətlidir. Bu dövrdə yaşamış olan insanlara müasir deyilsə belə, primitivlik əlamətləri də göstərməkdədirlər. Avstraliyada yaşayan Aborigenlərdə hələ də “Archaic Sapiens”ə aid diş strukturları müşahidə edilir. Bu da Təkamülün hələ də müşahidə ediləcək  dəlillərindəndir.

 

 

Təkamül nəzəriyyəsi niyə insanlar tərəfindən mənimsənilmir?

 Siz bir şimpanzeyə bir futbol topunun yumuru olduğunu, bir siçana təkamül keçirdiyini sübut edə bilməzsiniz. Çünki yumuru və təkamülün nə olduğunu şüurunda meydana gətirəcək mədəni infrastruktur yoxdur. İnsanlarada bir çox faktı sübut etməkdə çətinlik çəkirik. Bu,insanın qəbul etmə səviyyəsində bir müxtəliflik ola bilər. Təkamül prosesinin bir nəticəsi olaraq təkamülü qəbul edən şüur sayı bu müxtəliflikdə çox azdır. Bu vəziyyət təkamül müddətində dəyişəcək və şüurlu insanın müxtəliflik içərisində dəyəri də artacaq. Çünki təbii həyat, insan beynini şüura doğru itələmişdir və hələ də itələyir. Yerin yumru olduğu aydın olduğu zaman, kimsə buna inanmaq istəmədi. Elm insanları bunun dəlillərini təqdim etdi amma kimsə bu dəlilləri sübut saymadı. Çünki biri çıxıb: “görmürsünüzmü dünya düzdü. Bir pişiyə belə soruşsanız dünyanın düz olduğun deyər. Yumru olsa bəyəm biz bilməzdik?” Siz nə cür dəlil təqdim edirsiniz edin, o adam xəyallarını düz dünya üzərinə qurmuşsa, bu dəlilləri qəbul etməyəcək. Çünki dəlil xəyalları yox edir. Xəyalların üzərinə qurulmuş həyatlar eyni müddət içində dəyişməyən həyatlardı. Xəyal yalanlar üzərində qurulub, halbuki düşüncə doğrunun, dəyişmənin üzərində qurulub. Dəlil xəyalları yox edər,düşüncə isə bunu sevinclə qarşılayar. Təkamül düşüncəsi də yalanlar üzərinə qurulan xəyalları yox edir. Yerin yumuru olduğun, canlıların təkamül etdiyin yalnızca beyinləri düşüncələrlə dolu olanlar anlayar, xəyallarla dolu olanlar deyil.Təkamülü qavramaq üçün zəkanın təkamül etməsi mütləqdir. Yoxsa siz bir şimpanzeyə topun yumuru olduğun bir siçana isə təkamül etdiyini izah edə bilməzsiniz. Eyni faktor insanlar üçündə keçərilidir.

 

Leave a Reply

85 Comments on "İnsan növü yalnızca Homo Sapiens deyil"

Notify of
avatar
Sort by:   newest | oldest | most voted
blog here
Guest

I simply want to tell you that I am very new to weblog and certainly enjoyed you’re website. Likely I’m likely to bookmark your site . You really have wonderful stories. Thanks for sharing with us your blog.

Fashion
Guest

I not to mention my pals ended up digesting the good solutions from your website then then came up with an awful suspicion I never expressed respect to the web blog owner for those strategies. All of the young men happened to be as a consequence stimulated to study them and have surely been enjoying these things. I appreciate you for actually being very kind as well as for settling on this form of tremendous subject matter most people are really eager to understand about. Our honest apologies for not expressing appreciation to you sooner.

EmeRy EPS:
Guest

I merely desire to inform you that I am new to putting up a blog and thoroughly loved your write-up. Very likely I am likely to store your blog post . You really have excellent article blog posts. Be Thankful For it for giving out with us your very own internet site write-up

*meTroclick
Guest

MetroClick specializes in building completely interactive products like Photo Booth for rental or sale, Touch Screen Kiosks, Large Touch Screen Displays , Monitors, Digital Signages and experiences. With our own hardware production facility and in-house software development teams, we are able to achieve the highest level of customization and versatility for Photo Booths, Touch Screen Kiosks, Touch Screen Monitors and Digital Signage. Visit MetroClick at http://www.metroclick.com/ or , 121 Varick St, New York, NY 10013, +1 646-843-0888

News
Guest

you’re really a good webmaster. The web site loading pace is incredible. It sort of feels that you’re doing any unique trick. Furthermore, The contents are masterpiece. you have done a magnificent job in this subject!

faytech north america@
Guest

Faytech North America is a touch screen Manufacturer of both monitors and pcs. They specialize in the design, development, manufacturing and marketing of Capacitive touch screen, Resistive touch screen, Industrial touch screen, IP65 touch screen, touchscreen monitors and integrated touchscreen PCs. Contact them at http://www.faytech.us, 121 Varick Street, New York, NY 10013, +1 646 205 3214

Pozycjonowanie
Guest

I truly enjoy reading through on this website, it holds excellent content. “The living is a species of the dead and not a very attractive one.” by Friedrich Wilhelm Nietzsche.

Tractor Workshop Manuals
Guest

Thanks for sharing excellent information. Your web site is so cool. I am impressed by the details that you have on this blog. It reveals how nicely you understand this subject. Bookmarked this web page, will come back for extra articles.

Pozycjonowanie Stron Gorzow
Guest

What i do not understood is actually how you’re no longer really a lot more smartly-preferred than you might be now. You’re so intelligent. You already know therefore significantly with regards to this subject, produced me in my opinion consider it from numerous varied angles. Its like men and women are not interested until it is something to do with Lady gaga! Your own stuffs excellent. At all times take care of it up!

News
Guest

You could certainly see your enthusiasm within the paintings you write. The arena hopes for even more passionate writers like you who aren’t afraid to mention how they believe. Always follow your heart. “A simple fact that is hard to learn is that the time to save money is when you have some.” by Joe Moore.

Zwrot Podatku z Zagranicy Ostroleka
Guest

Perfectly indited content , thankyou for information .

Fashion
Guest

You really make it seem so easy with your presentation but I find this topic to be really something which I think I would never understand. It seems too complex and extremely broad for me. I’m looking forward for your next post, I will try to get the hang of it!

flight discount
Guest

Of course, what a splendid website and illuminating posts, I definitely will bookmark your site.Best Regards!

kitchen remodel
Guest

Good info and right to the point. I don’t know if this is actually the best place to ask but do you people have any ideea where to employ some professional writers? Thx 🙂

News
Guest

Excellent beat ! I would like to apprentice while you amend your site, how can i subscribe for a blog web site? The account aided me a acceptable deal. I had been tiny bit acquainted of this your broadcast provided bright clear concept

John Deere Technical Manuals
Guest

You produced some decent points there. I looked on the net with the issue and located most individuals is going together with along with your internet site.

News
Guest

I have not checked in here for a while because I thought it was getting boring, but the last few posts are great quality so I guess I’ll add you back to my daily bloglist. You deserve it my friend 🙂

Maszyny Rolnicze Uzywane
Guest

I regard something really interesting about your site so I saved to fav.

News
Guest

Wow, wonderful blog layout! How long have you been blogging for? you make blogging look easy. The overall look of your site is excellent, as well as the content!

Fashion
Guest

Normally I do not read post on blogs, however I would like to say that this write-up very forced me to try and do it! Your writing style has been amazed me. Thank you, quite great article.

office gadgets
Guest

great post, very informative. I ponder why the opposite experts of this sector don’t understand this. You must continue your writing. I am confident, you have a great readers’ base already!

Home Improvement
Guest

hello!,I really like your writing so a lot! share we keep in touch more about your article on AOL? I need an expert on this space to resolve my problem. Maybe that’s you! Looking ahead to peer you.

Pozycjonowanie Strony Samemu
Guest

What i do not realize is in truth how you are now not actually much more well-appreciated than you might be now. You’re very intelligent. You already know therefore considerably in the case of this matter, made me in my view consider it from a lot of various angles. Its like women and men aren’t involved unless it’s one thing to accomplish with Girl gaga! Your individual stuffs outstanding. At all times take care of it up!

Home Improvement
Guest

I have recently started a web site, the information you offer on this website has helped me tremendously. Thanks for all of your time & work.

Zaun Aus Polen
Guest

You are my inspiration, I own few web logs and occasionally run out from brand :). “Never mistake motion for action.” by Ernest Hemingway.

home shopping network
Guest

I’ve been absent for a while, but now I remember why I used to love this site. Thank you, I¡¦ll try and check back more frequently. How frequently you update your website?

zgrzewanie rur pp czas
Guest

you’re actually a good webmaster. The web site loading pace is amazing. It kind of feels that you are doing any unique trick. Moreover, The contents are masterwork. you have performed a fantastic task on this topic!

Home Improvement
Guest

you’re really a good webmaster. The web site loading velocity is amazing. It seems that you are doing any unique trick. Also, The contents are masterpiece. you’ve performed a excellent task in this subject!

News
Guest

I’ve learn several good stuff here. Definitely value bookmarking for revisiting. I surprise how a lot effort you put to create the sort of wonderful informative site.

odziez robocza bhp
Guest

Very interesting topic, thanks for putting up.

FinancialAudit
Guest

Thank you, I’ve recently been looking for information about this topic for a while and yours is the greatest I have found out so far. But, what in regards to the bottom line? Are you positive in regards to the supply?

SwimmingPools
Guest

As I web-site possessor I believe the content material here is rattling magnificent , appreciate it for your hard work. You should keep it up forever! Good Luck.

Home Improvement
Guest

You are my aspiration, I possess few blogs and very sporadically run out from brand :). “He who controls the past commands the future. He who commands the future conquers the past.” by George Orwell.

Home Improvement
Guest

I’ve learn a few excellent stuff here. Certainly worth bookmarking for revisiting. I wonder how so much effort you set to create this kind of magnificent informative web site.

FarmerHome
Guest

Thank you for some other great post. The place else could anybody get that type of info in such a perfect approach of writing? I have a presentation next week, and I’m on the look for such information.

HealthAnxiety
Guest

Whats Taking place i am new to this, I stumbled upon this I have found It absolutely useful and it has aided me out loads. I hope to contribute & aid different customers like its aided me. Good job.

EducationEssay
Guest

I will right away clutch your rss feed as I can’t to find your e-mail subscription link or newsletter service. Do you’ve any? Kindly allow me understand in order that I may subscribe. Thanks.

Buty z Dzinsu
Guest

You could certainly see your enthusiasm in the work you write. The world hopes for even more passionate writers such as you who aren’t afraid to mention how they believe. All the time go after your heart. “A second wife is hateful to the children of the first a viper is not more hateful.” by Euripides.

high
Guest

Faytech North America is a touch screen Manufacturer of both monitors and pcs. They specialize in the design, development, manufacturing and marketing of Capacitive touch screen, Resistive touch screen, Industrial touch screen, IP65 touch screen, touchscreen monitors and integrated touchscreen PCs. Contact them at http://www.faytech.us, 121 Varick Street, New York, NY 10013, +1 646 205 3214

software
Guest

MetroClick specializes in building completely interactive products like Photo Booth for rental or sale, Touch Screen Kiosks, Large Touch Screen Displays , Monitors, Digital Signages and experiences. With our own hardware production facility and in-house software development teams, we are able to achieve the highest level of customization and versatility for Photo Booths, Touch Screen Kiosks, Touch Screen Monitors and Digital Signage. Visit MetroClick at http://www.metroclick.com/ or , 121 Varick St, New York, NY 10013, +1 646-843-0888

Health
Guest

Wonderful website. A lot of useful information here. I am sending it to some pals ans also sharing in delicious. And naturally, thanks to your effort!

Lanqier Buty
Guest

I really like your writing style, wonderful information, thankyou for putting up : D.

Divorce
Guest

You actually make it seem so easy with your presentation but I find this topic to be actually something that I think I would never understand. It seems too complicated and extremely broad for me. I’m looking forward for your next post, I will try to get the hang of it!

BrandingAgency
Guest

Its like you read my mind! You seem to know a lot about this, like you wrote the book in it or something. I think that you can do with some pics to drive the message home a little bit, but instead of that, this is great blog. An excellent read. I’ll definitely be back.

BrandingStrategies
Guest

Great web site. Plenty of useful info here. I¡¦m sending it to some friends ans additionally sharing in delicious. And certainly, thanks for your sweat!

Cizmy Mustang
Guest

I was looking at some of your articles on this internet site and I conceive this web site is real informative! Keep posting.

Home Improvement
Guest

I have recently started a website, the info you offer on this site has helped me greatly. Thank you for all of your time & work. “If you would know strength and patience, welcome the company of trees.” by Hal Borland.

Home Improvement
Guest

It is truly a great and helpful piece of information. I’m happy that you shared this useful information with us. Please stay us up to date like this. Thank you for sharing.

Furniture Warehouse
Guest

I am glad for writing to let you understand of the perfect encounter my child developed going through your web site. She noticed some issues, with the inclusion of what it is like to have an ideal teaching heart to have other people quite simply fully understand certain complex topics. You actually surpassed her expectations. Thanks for supplying such effective, safe, educational and in addition easy tips on this topic to Emily.

Fashionable
Guest

Very well written information. It will be valuable to everyone who usess it, as well as yours truly :). Keep doing what you are doing – can’r wait to read more posts.