Güzgü neyronların funksiyası

83

GÜZGÜ NEYRONLARIN FUNKSİYASI

Bir parkta yeridiyinizi  və çəmənlikdə top oynayan uşaqlar xəyal edin ,uşaqların oynadığı o top qabağınızda gedən bir insanın üstünə gələndə sanki sizə gəlirmiş kimi reaksiya verirsiniz  və ya bir yarış izləyəndə idmançıların bitiş zolağına çatdığı anda  ürəyimiz döyünür .Daha bir misal ,qarşınızdakı yemək yeyən bir insan nədənsə iyrənəndə üzümüz sanki biz iyrənirmişik kimi ifadə alır ,hətta bəzilərimizdə bu reaksiya ürəyimizin bulanmasına qədər gedib çıxa bilər .Qarşımızdakı insan əsnəyəndə bizi də əsnəmə tutar, yaxud da öz növümüzdən olan və ya olmayan bir canlının əzab çəkdiyini görəndə ona yazığımız gələr .

2005 ci ildə edilən araşdırma nəticəsində Marco lacoboni və bir qrup elm adamları yuxarıda sadaladığımız proseslərin güzgü neyronlarla əlaqəli ola biləcəyi fikrini irəli sürdü, daha sonra edilən araşdırmalar da bunu dəstəklədi .Biz də bu məqalədə sizə güzgü neyronlar haqqında məlumat verəcəyik.

Güzgü neyronlar ilk dəfə 1980-1990 cı illər ərzində bunlar üzərində araşdırma edən Giacomo Rizzolatti və onun əməkdaşları tərəfindən tapıldı, bu neyrofizioloqlar’ Macaca Nemestrina ‘növündən olan 3 dənə hibbonun  ön  hərəkiönü qabıq  nahiyəsinə elektrodlar yerləşdirərək hibbonların əl və bədən hərəkətlərini bir müddət izlədilərş Təcrübələr zamanı meymunların qarşısındakı insanın hərəkətlərini təqlid etməsi üçün şərait yaratdılarç bu müddət ərzində F5 bölgəsindəki bəzi neyronların təqlid hərəkətlərinə qarşılıq verdiklərini müşahidə etdilər. Bu neyronlar güzgü neyronlar adlanır ,bu tərz bir güzgü sisteminin insanın beynində broka mərkəzində olduğu güman olunur

Araşdırmadan da göründüyü kimi güzgü neyronlar hibbonların F5 olaraq adlandırılan aşağı alın qırışığında və həmçinin aşağı təpə payında yerləşir. Hibbonlardakı bu güzgü neyronların əhəmiyyəti tam olaraq aşkar olunmasa da, körpə hibbonların dahi insanların hərəkətlərini təqlid edə bilməsi bilinən tək gerçəkdir ,bu neyronlar nisbətən yetkin meymunlarda funksiyası isə başqa bir meymunun nə etməyə çalışmasını anlamaqdan ibarətdir

Güzgü neyronlar həmçinin bir quş növündə də rast gəlinib. Bataqlıq sərçəsi olaraq adlandırılan ‘Melospiza georgiana ‘növ səsləri ayırd edə bilməsinə və mahnı oxumasına görə aktiv olduğu bilinir. Quşların bu növünün  cəh-cəh etmə zamanı mahnı oxuma adətləri arasında beyinlərinin HVC bölgələrinə göndərilən elektrodların daha aktiv olduğu müşahidə olundu .Araşdırmanın sonunda bu bölgədə də güzgü neyronların olma qənaətinə gəlindi .

.

Indi isə öz növümüzə gələk, insan beynində spesifik bir neyron üzərində araşdırma etmək çox asan olmasa da ,güzgü neyronların olmasına aid bəzi dəlillər var.

Təqlid etmək insanın sosial inkişafı öyrənməsi və ünsiyyəti baxımından önəmli rola sahibdir, yəni təqlid bəsit bir əzələ hərəkətinin müddətindən daha qarmaşıq bir zamandır. Elm adamları təqlid etmə müddətində hibbon və bataqlıq sərçələrində müşahidə edilən güzgü neyronların olduğunu düşünürlər ,insanlar üzərində güzgü neyron tapmaq üçün bu neyronlarən kəşfində mühüm rolu olan Giacomo Rizzolatti və onun əməkdaşları durur, onlar hibbonlarda güzgü neyronların tapıldığı F5 bölgəsinin insanda homoloqu olan broka mərkəzini tədqiq etdilər  ,araşdırma ərəfəsində təqlid zamanı insanların bir şeyi müşahidə etməsi müddətində bu bölgənin son dərəcədə aktiv olduğu müşahidə olundu,  lakin buna aid edilən ən böyük araşdırma isə 2010 cu ildə Roy mukamel və onun əməkdaşlarının məqalələri oldu. Bu qrup 21 insan üzərində keçirdiyi sınaq zamanı müşahidə və hərəkətin icrasında bir qrup neyronun digər qruplara nisbətən daha aktiv olduğunu ,daha çox reaksiya verdiyini müşahidə etdi , bu da insanlarda da güzgü neyronların olduğuna dair tapılan ən böyük dəlildir,  lakin bu heyətin tək nöqsanı güzgü neyronlarnı axtaracaqları bölgələri seçməmələri oldu .21 insanın da içəri gichah payına elektrodlar yerləşdirildi, lakin bu bölgələrdə daha öncəki fərziyyələrə əsasən güzgü neyron ola biləcəyi düşünülməmişdi, beləliklə güzgü neyronlara bu bölgələrdə də rast gəlindi.

Bəs güzgü neyronların baçqa nə kimi önəmi var?

Vilayanur Ramachandranın fikrincə, bu neyronlar sadəcə qarşımızdakının hərəkətini anlamaqda və təqlid etməkdə deyil ,xasiyyətimizi  də tanımağımıza kömək edir və bu fərziyyəsinə aşağıdakı sözlərlə aydınlıq gətirmişdir:

‘Mən güzgü neyronların sadəcə başqalarının davranışlarını müşahidə etməkdə deyil, erkən beyin inkişafı zamanı xasiyyətimizin formalaşmasında da iştirak etdiyini düşünürəm ‘.

Lakin, bunun üzərinə bir isbat olmadığından bu sadəcə bir iddia sayılır..

Lakin ,bu idddiayı azacıq olsa da dəstəkləyən bir araşdırma Frans de Waal tərəfindən edildi .Empatiya qura bilmək qabiliyyəti xasiyyətimizin fərqində olmağımızla əlaqələndirilir , sübutları isə başqa insanların hərəkətlərini ,emosional vəziyyətlərini gördükdə beynimizdəki bəzi bölgələrinin  (ön adacıq ,ön mahmızyanı şırım, aşağı alın qabığı )daha çox aktivlik göstərməsidir

Başqa bir araşdırmaya əsasən ,əvvəldə də qeyd etdiyimiz kimi hərəki təqlid olaraq adlandırılan müddətdə(başqasına top dəyəndə özümüzə dəyirmiş kimi hiss etməyimiz) güzgü neyronların burda iştirak etdiyi isbat edildi .

Bəs niyə hər hərəkəti təqlid etmir ,qarşımızdakının hər yaşadığını yaşamırırq ?

Bu vəziyyəti Christian Keysers və Valeria Gazzola belə izah edir ki ,digər insanı müşahidə etdiyimiz zaman hərəki mərkəzlər bəzən qapalı ola bilər, yəni bəzən güzgü neyronların göndərdiyi siqnallar hərəki neyronlar tərəfindən cavab reaksiyasına çevrilə bilmir.

Başqa bir araşdırma cinsiyyətlər arasındakı fərq üzərinə olundu Yaüei Cheng və əməkdaşlarının etdiyi bir sıra araşdırmalar nəticədində dişilərin erkəklərə nəzərən güzgü neyronlardan gələn siqnallara verdikləri hərəki siqnalların daha çox olduğu isbat olundu , bu da dişilərin erkəklərdən niyə daha çox empatiya  qura bilməsinin bariz nümunəsidir.

Güzgü neyronlarla əlaqəsi olduğu düşünülən başqa bir hadisə isə autizmdir. 2008 ci ildə Dinstain və əməkdaşları lacaboni və əməkdaşlarının gəldiyi nəticələrdən istifadə edərək, autizm xəstəliyi və güzgü neyronlar arasında bir bağ qurmağa çalışdılar. Sübutları isə belə oldu: güzgü neyronlar və hərəki neyronlar arasında sıx bir əlaqə var  .qarşısındakını anlamaq üçün və təqlid etmək üçün bu neyronlar bir birilə sinxron sürıtdə işləyirlər ,lakin bu bağın autizmli uşaqlarda az olduğu qənaətinə gəlindi ,yəni loru dildə desək, autizmli uşaqlarda güzgü neyronlar sağlam insanlara nəzərən daha az olur və bu səbəbdən də onların hərəki neyronlarla olan əlaqəsi də daha məhduddur .

 

Cecilia Hayes’in ‘Güzgü Neyronlar Haradan Gəldi’ adlı məqaləsində də izah etdiyi kimi bu neyronların təbii seçmə tərəfindən dəstəkləndiyi düşünülür ,çünki bu neyronlar həm öyrənməyimizə kömək edir ,həm də danışaraq informasiyanın ötürülə bilmədiyi zamanlarda informasiyanın bir nəsildən digərinə ötürülməsi işini asanlaşdırmışdır.Bunu tez öyrənən və icra edən meymunlara nəzər salsaq nəsillərini qoruyub saxlamaq və digərlərinə ötürmə bacarığı digərlərinə nəzərən yüksək olmuşdur

 

 

 

 

Leave a Reply

83 Comments on "Güzgü neyronların funksiyası"

Notify of
avatar
Sort by:   newest | oldest | most voted
try this web-site
Guest

I just want to say I am very new to blogs and really loved this web-site. Probably I’m going to bookmark your blog . You definitely have good well written articles. Thanks for revealing your blog.

metroClick
Guest

MetroClick specializes in building completely interactive products like Photo Booth for rental or sale, Touch Screen Kiosks, Large Touch Screen Displays , Monitors, Digital Signages and experiences. With our own hardware production facility and in-house software development teams, we are able to achieve the highest level of customization and versatility for Photo Booths, Touch Screen Kiosks, Touch Screen Monitors and Digital Signage. Visit MetroClick at http://www.metroclick.com/ or , 121 Varick St, New York, NY 10013, +1 646-843-0888

~Faytech North AMerica
Guest

Faytech North America is a touch screen Manufacturer of both monitors and pcs. They specialize in the design, development, manufacturing and marketing of Capacitive touch screen, Resistive touch screen, Industrial touch screen, IP65 touch screen, touchscreen monitors and integrated touchscreen PCs. Contact them at http://www.faytech.us, 121 Varick Street, New York, NY 10013, +1 646 205 3214

Fashion
Guest

Thanks for the sensible critique. Me and my neighbor were just preparing to do some research about this. We got a grab a book from our local library but I think I learned more from this post. I’m very glad to see such wonderful information being shared freely out there.

EMERY EPS
Guest

I merely have to inform you you that I am new to wordpress blogging and certainly liked your page. Likely I am prone to remember your blog post . You certainly have wonderful article blog posts. Get Pleasure From it for expressing with us your very own internet document

News
Guest

I like what you guys are up too. Such intelligent work and reporting! Carry on the superb works guys I have incorporated you guys to my blogroll. I think it’ll improve the value of my website :).

News
Guest

You are my intake, I possess few blogs and very sporadically run out from brand :). “The soul that is within me no man can degrade.” by Frederick Douglas.

Tworzenie Strony Internetowej Cena
Guest

Hello, Neat post. There is an issue together with your site in web explorer, might test this… IE nonetheless is the marketplace chief and a good component to people will miss your fantastic writing because of this problem.

Tworzenie Stron Gorzow
Guest

I’ll immediately snatch your rss as I can’t find your e-mail subscription hyperlink or newsletter service. Do you have any? Kindly permit me recognise so that I may subscribe. Thanks.

News
Guest

Magnificent web site. A lot of helpful information here. I am sending it to a few friends ans additionally sharing in delicious. And naturally, thanks to your sweat!

News
Guest

Normally I don’t read post on blogs, but I would like to say that this write-up very pressured me to take a look at and do it! Your writing style has been surprised me. Thanks, very nice post.

News
Guest

I went over this website and I believe you have a lot of wonderful info, saved to fav (:.

Fashion
Guest

Perfectly composed content, Really enjoyed looking through.

Kindergeld
Guest

certainly like your website but you need to check the spelling on quite a few of your posts. A number of them are rife with spelling problems and I in finding it very troublesome to tell the truth however I will certainly come again again.

vacation
Guest

Thank you for the sensible critique. Me and my neighbor were just preparing to do a little research on this. We got a grab a book from our local library but I think I learned more from this post. I’m very glad to see such wonderful information being shared freely out there.

cruises
Guest

I do accept as true with all of the ideas you’ve presented for your post. They’re really convincing and will certainly work. Nonetheless, the posts are very quick for starters. May just you please lengthen them a little from next time? Thank you for the post.

News
Guest

Very interesting details you have observed , thankyou for putting up. “She had an unequalled gift… of squeezing big mistakes into small opportunities.” by Henry James.

John Deere Repair Manuals
Guest

ItЎ¦s actually a great and useful piece of info. IЎ¦m satisfied that you shared this helpful information with us. Please stay us informed like this. Thanks for sharing.

News
Guest

We are a group of volunteers and starting a new scheme in our community. Your site provided us with valuable info to work on. You’ve done an impressive job and our entire community will be grateful to you.

Maszyny Rolnicze Zabawki
Guest

Dead indited content material, appreciate it for entropy. “The earth was made round so we would not see too far down the road.” by Karen Blixen.

News
Guest

I truly enjoy reading through on this site, it holds fantastic content . “Violence commands both literature and life, and violence is always crude and distorted.” by Ellen Glasgow.

http://bestresearchpapers.net
Guest

A lot of thanks for every one of your hard work on this blog. Kim takes pleasure in setting aside time for investigations and it’s easy to see why. We all hear all of the compelling form you provide very useful secrets through the web site and therefore recommend contribution from other ones on this subject matter then my princess is now being taught a great deal. Enjoy the rest of the year. You have been doing a really good job.

Fashion
Guest

I like this web blog so much, saved to bookmarks. “I don’t care what is written about me so long as it isn’t true.” by Dorothy Parker.

kids health
Guest

It¡¦s really a great and helpful piece of info. I am glad that you shared this helpful info with us. Please stay us up to date like this. Thanks for sharing.

Home Improvement
Guest

Just wanna remark on few general things, The website pattern is perfect, the articles is very superb. “Good judgment comes from experience, and experience comes from bad judgment.” by Barry LePatner.

Pozycjonowanie Szerokie
Guest

Some genuinely prize articles on this website , saved to fav.

Home Improvement
Guest

Thanks for sharing excellent informations. Your website is so cool. I am impressed by the details that you’ve on this web site. It reveals how nicely you perceive this subject. Bookmarked this web page, will come back for extra articles. You, my friend, ROCK! I found simply the information I already searched everywhere and simply couldn’t come across. What a great web site.

Zaun Aus Polen
Guest

Wow! This can be one particular of the most useful blogs We’ve ever arrive across on this subject. Basically Fantastic. I’m also an expert in this topic so I can understand your effort.

game development
Guest

You are a very smart individual!

jaka zgrzewarka do rur pp
Guest

I have been absent for a while, but now I remember why I used to love this site. Thank you, I’ll try and check back more frequently. How frequently you update your website?

Home Improvement
Guest

Thanks for helping out, wonderful information.

gshguide.com
Guest

Wonderful work! That is the kind of information that are meant to be shared around the net. Shame on the search engines for now not positioning this publish upper! Come on over and discuss with my website . Thanks =)

News
Guest

You have observed very interesting points! ps nice website.

hurtownia bhp gorzow
Guest

I’ve recently started a website, the information you provide on this web site has helped me greatly. Thank you for all of your time & work. “It is a great thing to know our vices.” by Cicero.

VacationPackages
Guest

I like the valuable info you provide in your articles. I’ll bookmark your weblog and check again here regularly. I am quite sure I will learn plenty of new stuff right here! Good luck for the next!

BusinessCasual
Guest

I am no longer sure where you are getting your info, but great topic. I must spend some time finding out much more or working out more. Thank you for excellent info I used to be looking for this info for my mission.

Home Improvement
Guest

Very interesting subject , regards for posting . “The maxim of the British people is ‘Business as Usual.'” by Sir Winston Leonard Spenser Churchill.

SkinCare
Guest

Thank you, I have just been searching for info about this topic for a while and yours is the best I’ve came upon till now. However, what in regards to the conclusion? Are you positive concerning the supply?

Interior Design Magazine
Guest

Someone essentially lend a hand to make severely articles I might state. This is the very first time I frequented your web page and so far? I amazed with the analysis you made to make this actual post extraordinary. Excellent job!

TennisElbow
Guest

Hi there, just became aware of your blog through Google, and found that it’s truly informative. I’m gonna watch out for brussels. I will appreciate if you continue this in future. Many people will be benefited from your writing. Cheers!

Home Improvement
Guest

Hey There. I found your blog using msn. This is an extremely well written article. I will make sure to bookmark it and come back to read more of your useful information. Thanks for the post. I’ll certainly comeback.

NewHomes
Guest

Thank you a lot for providing individuals with an extraordinarily splendid chance to check tips from this website. It’s usually very terrific plus jam-packed with amusement for me personally and my office peers to visit your web site more than three times a week to see the fresh things you have. And definitely, we’re certainly motivated considering the astonishing creative concepts served by you. Selected two facts in this post are surely the best I have ever had.

BestFurniture
Guest

Hey There. I found your blog using msn. This is an extremely well written article. I’ll make sure to bookmark it and return to read more of your useful info. Thanks for the post. I will definitely comeback.

CareerServices
Guest

You completed a number of nice points there. I did a search on the issue and found most folks will go along with with your blog.

HealthLaw
Guest

obviously like your web site however you have to take a look at the spelling on several of your posts. Several of them are rife with spelling problems and I find it very troublesome to tell the reality nevertheless I¡¦ll certainly come again again.

EducationCommission
Guest

Hello.This post was extremely fascinating, particularly since I was investigating for thoughts on this issue last Friday.

Buty Dzinsowe
Guest

I got what you mean , appreciate it for posting .Woh I am pleased to find this website through google. “Food is the most primitive form of comfort.” by Sheila Graham.

Health
Guest

Simply wanna comment that you have a very decent website , I enjoy the layout it really stands out.

bright
Guest

Faytech North America is a touch screen Manufacturer of both monitors and pcs. They specialize in the design, development, manufacturing and marketing of Capacitive touch screen, Resistive touch screen, Industrial touch screen, IP65 touch screen, touchscreen monitors and integrated touchscreen PCs. Contact them at http://www.faytech.us, 121 Varick Street, New York, NY 10013, +1 646 205 3214

ny
Guest

MetroClick specializes in building completely interactive products like Photo Booth for rental or sale, Touch Screen Kiosks, Large Touch Screen Displays , Monitors, Digital Signages and experiences. With our own hardware production facility and in-house software development teams, we are able to achieve the highest level of customization and versatility for Photo Booths, Touch Screen Kiosks, Touch Screen Monitors and Digital Signage. Visit MetroClick at http://www.metroclick.com/ or , 121 Varick St, New York, NY 10013, +1 646-843-0888