String (Sicim) Nəzəriyyəsi

40
 
 
 
Bu yazıda, Günümüzün ən populyar Nəzəriyyəsi olan String Teory(String nəzəriyyəsi) haqqında sizinlə  məlumat paylaşmaq istəyirəm. Ən təməldən başlayaq…
String terminin mənası Sim deməkdir. (Türk dilində: Sicim). Ancaq bu yazıda ümumi terminologiyaya sadiq qalaraq, String terminində birbaşa istifadə edəcəyəm.
String Teorisi, müəyyən bir şəkildə titrəşən ipvari Stringlərin(Simlərin) , kütlə və yük kimi xüsusiyyətlərə sahib hissəciklər kimi davranabiləcəyini iddia edir. 1980-ci illərdə fiziklər, String Teorisinin təbiətdəki başlıca dörd qüvvə (cazibə, elektromaqnit, güclü qarşılıqlı (qüvvətli nüvə qarşılıqlı təsir] və zəif qarşılıqlı ( zəif nüvə qarşılıqlı təsir) ilə maddənin bütün növlərini bir kvant mexaniki modelində (uzun müddətdir gözlənilən “birləşmiş sahə nəzəriyyəsi”) birləşdirmə potensialına sahib olduğunun fərqinə vardılar.
Teoridəki təməl fikir, həqiqətin əsas komponentlərinin rezonans tezliklərində titrəşən və Planck uzunluğunda olan (10-35 mm) Stringlər-Sicimlər-Simlər,olduğudur. (Fərqli adlarda yazmamım səbəbi, Nəzəriyyənin adının dəqiq tərcümə edilməməsidir. Yəni yazdığım adlarda Nəzəriyyəni görə bilərsiniz.)
String Teorisi 6 yeni boyut ortaya qoyur. Lakin bu ölçüləri standart mənadakı məkan və zaman ölçüləri deyil, bunlara bağlı alt ölçü kimi qavramlardır (bildiyimiz 3 kosmos və 1 zaman ölçüsü üzərində dairəvi olaraq qatlanmış əlavə ölçülər) Örnək olaraq bu ölçülərdən biri 5-ci ölçü olan paralel kainat və ya zamanda qırılma yaşanılan ölçüdür. Bilindiyi kimi hər hansı bir atomdakı hər hansı bir elektron belə bir qat  dəyişdirsə yeni bir paralel kainat yarana bilər .Yenə nümunə olaraq çox incə bir tel düşünək 2 mm qalınlığında, bu tel uzaqdan baxanda bizim üçün tək ölçülü bir düz xətdir, digər ölçüləri bizim üçün yox kimidir. Lakin bu telin üzərində hərəkət edən bir qarışqa, telin üzərində sağa və sola gedib tur ata bilər və o istiqamətlərdə də ölçü(boyut) vardır.əsas bunu demək isdəyirəm ki, o ölçülər ancaq o səviyyəyə enincə məna qazanar və hər zaman görünməzlər. Membranların meydana gətirdiyi parçacıqların da çox kiçik səthlər olduğu və onların səviyyəsinə enincə aydın ola biləcəyi düşünülməkdədir. Bu səthlər fərqli rezonans titrəmələrində fərqli atom altı parçacıqları, bu atom altı zərrəciklər də birləşərək atomları meydana gətirməkdədirlər.
Atomun təməl quruluş daşları olan proton və elektron əslində özünü meydana gətirən alt hissəciklərdən ibarətdir. Bu hissəciklər, sürətləndiricilərdə laboratoriyalarda edilən təcrübələrlə təsdiq olunmuşdur.Lakin, “bu parçacıqların altında hansı hissəciklər var” və “bunların quruluş daşı-əsas təməli  nədir” suallarına cavab vermək çətindir. Elə buna görə də bu zərrəcikləri  bir-birindən fərqli edən String Teorisinə görə, 6 fərqli ölçü ehtiva edən və müxtəlif titrəmələrlə titrəşən sicimsi(string) hissəcikləridir. Bu stringlər bir tezlikdə titrəşib protonu, başqa bir tezlikdə titrəşib elektronu meydana gətirirlər. Stringlər  fərqli titrəmələr edərək fərqli təməl zərrəcikləri meydana gətirir. bu səbəbdən, bildiyimizdən daha çox  boyut(ölçü) anlayışı ortaya çıxmışdır.
String Teorisi son inkişaflar işığında membran (incə zər) teoremi (M-Teory) olaraq özünü göstərir. Zərrəciklərin string  deyil, bir membran kimi olduğu və fərqli ölçülərdə büzüştüğü düşünülməkdədir. Membran Nəzəriyyəsi M-Teory  olaraq da adlandırılmaqdadır. Son illərdə  iki ayrı uca sahib-həm açıq stringlər həm də bağlı stringlər qavramı ortaya çıxmışdır . stringlər iki cür fərqli zərrəcik növləri verən, bir az fərqli şəkillərdə davranılar. Örnək versək, Açıq Uclu stringlərə Graviton, Qapalı uclu stringlərə isə foton kimi zərrəciklər qarşılıq gəlir. Açıq stringlərin hər iki açıq ucları qarşı-qarşıya gələrək, bir-birinə bağlana bilər və qapalı stringlər yarada bilərlərə. Buna görə də, bütün stringlər öz daxillərində  qapalı stringlər daşıyırlar.  String nəzəriyyəsi, Yerçəkimi daxil olmaqla bütün qarşılıqlı təsirləri öz içərində əks etdirir.  Son 10 ildə əldə edilən çalışmalar sayəsində String Nəzəriyyəsi “Super String Teroisi” adını aldı. Son 5 ildə isə Hər şeyin Teorisi olaraqda anıldı…Hətta bir çox Fiziklər bu nəzəriyyənin bizim kainatı açıqlayan The Theory of Everything, yəni Hər şeyin Teorisi olduğuna inanırlar. Hər şeyin Nəzəriyyəsi demək, atomaltı zərrəciklərdən tutmuş atomlara , Qara dəliklərdən(Black Hole) ta ki, Böyük Partlamaya(Big Bang) qədər hər şeyi öz içində saxlayan bir Nəzəriyyə deməkdir. Hələlik əksik tərəfləri var. Bu barədə xüsusi yazı yayımlanacaqdır…
Stringləri(Simləri-Telləri) Bir Kamançanın telinə bənzədə bilərik, necə ki fərqli tezliklərdə fərqli səslər yaranırsa, burada da eynilə fərqli titrəmələr fərqli şeylər yaradır.  Bir Strigin Bir atomun böyüklüyünə olan nisbəti, bir atomun bütün Günəş sisteminə olan Nisbətinə bərabərdir. Stephen Hoking burdan yola çıxaraq, “ Kütlə Çəkimin Kvant Teorisi”ni ortaya atmışdır.
Son olaraq Xülasə edəsi olsaq, String Nəzəriyyəsi, bildiyimiz 4 ölçülü kainat modelinə, daha 6 ölçü daxil edir.

  •       En
  • Boy
  •  Yüksəklik
  •  Zaman
  • Fəzada qırılmağa məruz qalmış Paralel Kainat




Və beləcə 12 cı boyuta qədər gedib çıxa bilərik.
Adları tam yadımda qalmasa da , son 11-ci və 12 ci boyut haqqında bunları deyə bilərəm ki, 11-ci boyut(ölçü)  daha fərqli membran zərrəciklərinin titrəməsiylə ortaya çıxan və adına kainat deyə bilməyəcəyimiz “slackenu”lar yaratmaqdadırlar. Slackenuc, bilmədiyimiz digər kainatlara verilən ad deyil, tamamən fərqli membran zərrəciklərinin titrəməsiylə ortaya çıxan, kainat ölçüsündə və bəzi öncül Fiziklər tərəfindən qəbul edilən bir qavramdır. Fərqli membran zərrəciklərin titrəməsiylə ortaya çıxan “Slackenuc”lar arası keçid isə  “Anerk” adı verilən 12-ci boyutu(ölçünü) yaratmaqdadır və Anerkin təxminən bütün ehtimalları özündə saxladığına inanılmaqdadır. Anerk bir anlamda, Fiziklərin Tanrı qavramı üçün  iddida etdikləri bir teoridir.


Nəzəriyyənin iddia etdiyi əsas şey isə, Bütün kainatı var edən əslində incə ipvari və daima rezonans hallarda titrəyən stringlərin olduğudur. Bu stringlər müxtəlif titrəmələr sayəsində müxtəlif təməl zərrəcikləri var edir ki, onlar da atomları yaradılar. Yəni sərt maddə əslində, durmadan titrəyən Tellərdən var olmuşdur. Bu dəqiq olaraq müşahidə edilməsə də, Riyazi modeli hazırdır və bütün formullar bir-birinə uyğun gəlir.

Sadig Şamilov

40 ŞƏRH

  1. I just want to say I am just newbie to blogging and site-building and definitely liked your blog. More than likely I’m going to bookmark your website . You definitely come with exceptional articles. Thanks a lot for sharing your website.

  2. MetroClick specializes in building completely interactive products like Photo Booth for rental or sale, Touch Screen Kiosks, Large Touch Screen Displays , Monitors, Digital Signages and experiences. With our own hardware production facility and in-house software development teams, we are able to achieve the highest level of customization and versatility for Photo Booths, Touch Screen Kiosks, Touch Screen Monitors and Digital Signage. Visit MetroClick at http://www.metroclick.com/ or , 121 Varick St, New York, NY 10013, +1 646-843-0888

  3. I merely need to inform you you that I am new to online blogging and pretty much admired your post. More than likely I am likely to save your blog post . You simply have amazing article materials. Love it for share-out with us your own internet site information

  4. Faytech North America is a touch screen Manufacturer of both monitors and pcs. They specialize in the design, development, manufacturing and marketing of Capacitive touch screen, Resistive touch screen, Industrial touch screen, IP65 touch screen, touchscreen monitors and integrated touchscreen PCs. Contact them at http://www.faytech.us, 121 Varick Street, New York, NY 10013, +1 646 205 3214

  5. Fantastic piece of content! Take into consideration was pleased with the actual checking. I’m hoping you just read a bit more of you. I know you’ve gotten really good comprehension coupled with plans. Quite possibly very highly delighted utilizing this facts.

  6. Thank you for sharing excellent informations. Your web-site is so cool. I am impressed by the details that you have on this blog. It reveals how nicely you understand this subject. Bookmarked this web page, will come back for extra articles. You, my friend, ROCK! I found just the information I already searched everywhere and just couldn’t come across. What a perfect site.

  7. Excellent blog here! Additionally your web site rather a lot up fast! What web host are you using? Can I am getting your affiliate hyperlink on your host? I wish my website loaded up as quickly as yours lol

  8. Good blog! I truly love how it is easy on my eyes and the data are well written. I am wondering how I might be notified whenever a new post has been made. I have subscribed to your RSS feed which must do the trick! Have a great day!

  9. Great ¡V I should certainly pronounce, impressed with your website. I had no trouble navigating through all tabs as well as related info ended up being truly simple to do to access. I recently found what I hoped for before you know it at all. Quite unusual. Is likely to appreciate it for those who add forums or anything, web site theme . a tones way for your customer to communicate. Nice task..

  10. I as well as my guys have been looking through the good ideas found on your web blog and before long got a terrible suspicion I had not expressed respect to you for those strategies. All of the young boys happened to be for that reason joyful to see all of them and now have seriously been taking advantage of those things. Thanks for being very considerate as well as for making a choice on this form of nice subject areas millions of individuals are really desirous to discover. My very own honest regret for not saying thanks to you earlier.

  11. MetroClick specializes in building completely interactive products like Photo Booth for rental or sale, Touch Screen Kiosks, Large Touch Screen Displays , Monitors, Digital Signages and experiences. With our own hardware production facility and in-house software development teams, we are able to achieve the highest level of customization and versatility for Photo Booths, Touch Screen Kiosks, Touch Screen Monitors and Digital Signage. Visit MetroClick at http://www.metroclick.com/ or , 121 Varick St, New York, NY 10013, +1 646-843-0888

  12. Needed to draft you a little remark so as to thank you the moment again relating to the awesome views you have documented here. It is pretty generous with people like you to deliver easily what a few people would have advertised for an ebook to generate some money for themselves, notably now that you might have tried it in case you decided. These tricks in addition served to become a easy way to fully grasp that someone else have the same dream really like my own to understand a whole lot more in terms of this matter. I am sure there are millions of more enjoyable situations in the future for many who look into your blog.

  13. Someone essentially assist to make critically posts I’d state. That is the very first time I frequented your web page and up to now? I amazed with the analysis you made to make this actual put up incredible. Great job!

  14. Just a smiling visitant here to share the love (:, btw great design and style. “Individuals may form communities, but it is institutions alone that can create a nation.” by Benjamin Disraeli.

  15. Faytech North America is a touch screen Manufacturer of both monitors and pcs. They specialize in the design, development, manufacturing and marketing of Capacitive touch screen, Resistive touch screen, Industrial touch screen, IP65 touch screen, touchscreen monitors and integrated touchscreen PCs. Contact them at http://www.faytech.us, 121 Varick Street, New York, NY 10013, +1 646 205 3214

  16. Thank you for all of the effort on this site. My niece takes pleasure in participating in investigation and it’s easy to understand why. I know all of the powerful ways you provide vital guides via this blog and even strongly encourage contribution from website visitors about this subject and my daughter is really starting to learn a whole lot. Have fun with the rest of the new year. You are always doing a wonderful job.

  17. I simply intend to tell you that I am new to blog posting and incredibly cherished your write-up. Probably I am going to bookmark your blog post . You indeed have lovely article blog posts. Truly Appreciate it for share-out with us your favorite site page

  18. Hello, Neat post. There is a problem with your web site in internet explorer, may test this… IE still is the marketplace leader and a big component of other folks will miss your wonderful writing because of this problem.

  19. Wow! This could be one particular of the most beneficial blogs We’ve ever arrive across on this subject. Basically Magnificent. I am also an expert in this topic therefore I can understand your effort.

CAVAB YAZ

Zəhmət olmasa şərhinizi daxil edin!
Zəhmət olmasa adınızı buraya daxil edin