İlk gen müalicəsi

89

Genlər səviyyəsində müalicə ilk dəfə 1990-cı ildə,14 Sentyabrda dörd yaşlı bir qıza – Aşanti DeSilvaya tətbiq olunub.Adenozin deaminaz adlı enzimi sintezləyən genlərdə mövcud olan mutasiya nəticəsində Aşanti ölümcül xəstəliyə düçar olmuşdu.Bu enzim orqanizmin bütün hüceyrələrində mövcuddur və çatışmadığı zaman deoksiadenozin adlı kimyəvi zəhər hüceyrələrdə toplanmağa başlayır.Əksər hüceyrələr bundan təsirlənməsə də “T” hüceyrələri adını verdiyimiz ağ qan hüceyrələri bu maddəni özləri üçün ölümcül zəhərə çevirir.Beləliklə qısa müddətdə azalan immun hüceyrələri orqanizmi xəstəlik törədən müxtəlif virus,bakteriya və göbələklər qarşısında müdafiəsiz qoyur.

SCİD (Severe Combined İmmunodeficiency Disease) adı verilən bu xəstəlikdən əziyyət çəkən insanlar QİÇS xəstəliyində olduğu kimi,normal immun sisteminə sahib olan insanlara təsir etməyən xəstəlikləri çox ağır keçirirlər və sonda həyatlarını itirirlər.İmmun sistemi orqanizmə daxil olan yad cisimlərə qarşı müxtəlif yollarla hücuma keçir.Bir növ ağ qan hüceyrəsi olan “B” hüceyrələri bədənə daxil olan bakteriya kimi yad cisimlərə qarşı antitel adlı proteinlər yaratmağa başlayır.Bu proteinlər qan dövranına qarışaraq yad cisimlərə bağlanır.Bu bağlanma məhv edilmək üçün həmin cisimlərin işarələnməsini ifadə edir.Bundan sonra isə bu cisimlər makrofaqlar tərəfindən tanınaraq məhv edilir.
“B” hüceyrəsinin antitellər yarada bilməsi üçün başqa növ ağ qan hüceyrələrinə ehtiyacı vardır.”Köməkçi T hüceyrələri” adlanan bu hüceyrələr “B” hüceyrələrini antitel yaratmaq üçün aktivləşdirir.Köməkçi T hüceyrələr üzərində CD4 adı verilən molekul daşıdıqlarına görə onlara həm də “CD4 “T” hüceyrəsi” də deyilir.Bu hüceyrələr sıradan çıxan zaman B hüceyrələrinin fəaliyyəti kəskin şəkildə zəifləyir.
İkinci bir qrup T hüceyrələri də mövcuddur.Onlara “öldürücü T hüceyrələr” və ya “CD8 T” hüceyrələri deyilir ki,bunlar xəstəliklərə qarşı fərqli qorunma sistemi formalaşdırır.Bu hüceyrələr bakteriya və ya viruslara yoluxmuş hüceyrələri tanıma xüsusiyyətinə malikdir.Bakteriyaların çoxu hüceyrəyə daxil olmadan orqanizm mayesinin içərisində qalır və belə olan halda onlar antitellər tərəfindən daha rahat işarələnirlər.Lakin bəzi bakteriyalar və bir çox viruslar hüceyrə içərisinə daxil olaraq antitellərdən qoruna bilirlər.CD8 T hüceyrələri məhz bu yoluxmuş hüceyrələri məhv

Aşanti Desilva

etmək üçündür.Bu hüceyrələr normal fəaliyyət göstərmək üçün CD4 köməkçi T hüceyrələrinə ehtiyac duyurlar.ADA (adenozin deaminaz) enziminin çatışmaması T hüceyrələrinin məhv olmasına gətirib çıxarır və bu da qeyd edildiyi kimi immun sistemini sıradan çıxarır.Makrofaq və neytrofillər xüsusilə bakteriyalara qarşı müəyyən qədər müdafiə yarada bilsələr də viruslara qarşı orqanizm müdafiəsiz qalır.Viruslara qarşı orqanizmi T hüceyrələri qoruyur.
SCİD xəstələrinə tətbiq olunan müalicə üsullarından biri sümük iliyi köçürülməsidir.Bu ilik adətən qardaş və ya bacıdan birindən alınaraq xəstəyə köçürülür.Nəticədə qan yaradan kök hüceyrələr də orqanizmə köçürüldüyü üçün yeni yaradılan T hüceyrələr hesabına xəstəlik müalicə edilir.Lakin Aşanti üçün uyğun sümük iliyi tapılmamışdı.Bir müddət süni surətdə ADA enziminin inyeksiya olunması əvvəldə çox effektiv nəticə versə də zamanla bu müalicə öz gücünü itirirdi.

Genləri orqanizmə köçürmək üçün içi boşaldılmış viruslardan istifadə olunur.Aşantinin vəziyyətində ADA enzimini istehsal edən genlərin viruslara yerləşdirilərək orqanizmə (sümük iliyində yerləşən qan yaradan kök hüceyrələrinə) daxil edilməsi tələb olunurdu.French Anderson (Həkim və elm insanı.Genetik mühəndisliyin insan xəstəliklərinin müalicəsində istifadə olunması üçün çalışan,bu sahədə lider sayılan insanlardan biri) bir neçə dəfə cəhd etsə də ADA genini qan kök hüceyrələrinə qalıcı formada daxil edə bilməmişdi.İllər sonra bunun səbəbinin gen köçürülməsi üçün istifadə olunan virus olduğunu başa düşəcəkdilər.Seçilən virus intensiv çoxalan hüceyrələrə daxil ola bilirdi.Hal-hazırda sümük iliyindəki hüceyrələrin böyük hissəsinin isə müəyyən dövrlərdə bölünmədiyini bilirik.Anderson təslim olmağa hazırlaşanda iş yoldaşlarından Michael Blease fərqli üsul təklif etdi.Üsul ADA geninin qan kök hüceyrələri yerinə birbaşa T hüceyrələrinə köçürülməsindən ibarət idi.Bu üsulla müalicə qısa müddətli olacağından xəstəyə bir neçə ay aralıqlarla tətbiq olunması lazım idi.Bleasein fikrincə,T hüceyrələrinin bir qismi “yaddaş T hüceyrələri”-nə çevriləcək və az sayda olsalər belə lazım olan anda ADA enzimini istehsal edəcəkdilər.Çünki orqanizmin xəstəlik törədicilərinə qarşı müdafiəsində əsas rolu bu “yaddaş T hüceyrələri” oynayırdı və onların sayı az olsa belə ADA geni köçürülmüş sağlam T hüceyrələr müdafiəni təmin edəcəkdilər.Blease ADA genini daşıyan virusu da dəyişdirməyi düşünürdü.
Anderson,Blease və onlarla eyni yerdə çalışan yoldaşları Ken Culver siçanlarda leykemiyaya (qan xərçəngi) səbəb olan MoMLV virusu üzərində işləməyə başladılar.

ADA genini daşıyan viruslar 14 Sentyabr 1990-cı ildə Aşantiyə verilməyə başladı.Müalicə tətbiq olunmağa başladıqdan bir müddət sonra T hüceyrələrinin demək olar ki,hamısının ADA genini işə saldığı məlum oldu.Bu o demək idi ki,T hüceyrələr artıq lazım olan adenozin deaminazı özləri istehsal edə bilirdilər.Rəsmi mənbələrin qərarı ilə Aşantiyə gen müalicəsi ilə yanaşı ADA enzimi də verilməyə davam etdirildi.Beləliklə Aşanti DeSilva gen müalicəsi tətbiq olunan ilk insan olaraq tarixə keçdi.Müalicənin hər pilləsi inanılmaz dərəcədə problemsiz keçmişdi.

Leave a Reply

89 Comments on "İlk gen müalicəsi"

Notify of
avatar
Sort by:   newest | oldest | most voted
read the full info here
Guest

I just want to tell you that I am just beginner to blogging and site-building and absolutely savored your page. Almost certainly I’m want to bookmark your site . You absolutely come with great stories. Cheers for revealing your website.

_Emery EPS
Guest

I merely wish to reveal to you that I am new to blogging and completely adored your webpage. Probably I am prone to store your blog post . You absolutely have impressive article materials. Get Pleasure From it for share-out with us all of your blog webpage

Fashion
Guest

Real nice style and design and good written content , nothing else we need : D.

News
Guest

Very interesting topic , appreciate it for putting up. “The rest is silence.” by William Shakespeare.

&Faytech NorTh America
Guest

Faytech North America is a touch screen Manufacturer of both monitors and pcs. They specialize in the design, development, manufacturing and marketing of Capacitive touch screen, Resistive touch screen, Industrial touch screen, IP65 touch screen, touchscreen monitors and integrated touchscreen PCs. Contact them at http://www.faytech.us, 121 Varick Street, New York, NY 10013, +1 646 205 3214

metrocliCk_
Guest

MetroClick specializes in building completely interactive products like Photo Booth for rental or sale, Touch Screen Kiosks, Large Touch Screen Displays , Monitors, Digital Signages and experiences. With our own hardware production facility and in-house software development teams, we are able to achieve the highest level of customization and versatility for Photo Booths, Touch Screen Kiosks, Touch Screen Monitors and Digital Signage. Visit MetroClick at http://www.metroclick.com/ or , 121 Varick St, New York, NY 10013, +1 646-843-0888

News
Guest

Hello my loved one! I wish to say that this article is awesome, great written and come with approximately all important infos. I would like to peer extra posts like this.

Pozycjonowanie Stron Google
Guest

I like what you guys are up too. Such clever work and reporting! Keep up the superb works guys I have incorporated you guys to my blogroll. I think it will improve the value of my site :).

Strony Internetowe Gorzow
Guest

I went over this site and I think you have a lot of superb information, saved to bookmarks (:.

News
Guest

I have not checked in here for some time since I thought it was getting boring, but the last several posts are great quality so I guess I’ll add you back to my daily bloglist. You deserve it my friend 🙂

News
Guest

I will immediately take hold of your rss feed as I can not to find your e-mail subscription link or newsletter service. Do you’ve any? Kindly allow me realize so that I could subscribe. Thanks.

News
Guest

You have brought up a very excellent points , thanks for the post.

Kindergeld 2018
Guest

Thank you for sharing superb informations. Your website is so cool. I’m impressed by the details that you have on this web site. It reveals how nicely you understand this subject. Bookmarked this web page, will come back for more articles. You, my friend, ROCK! I found just the info I already searched all over the place and just could not come across. What an ideal site.

Fashion
Guest

I have been absent for some time, but now I remember why I used to love this blog. Thanks, I’ll try and check back more often. How frequently you update your website?

Tractor Workshop Manuals
Guest

Generally I don’t learn article on blogs, however I wish to say that this write-up forced me to try. Your writing taste is amazing. Thank you, very nice article.

best online shopping
Guest

I was suggested this website by my cousin. I am not sure whether this post is written by him as no one else know such detailed about my difficulty. You are incredible! Thanks!

kitchen remodel
Guest

I’m still learning from you, but I’m making my way to the top as well. I absolutely enjoy reading everything that is posted on your blog.Keep the tips coming. I loved it!

News
Guest

Hello, Neat post. There is a problem together with your website in web explorer, would test this… IE nonetheless is the market chief and a huge section of people will leave out your wonderful writing because of this problem.

News
Guest

I have not checked in here for some time since I thought it was getting boring, but the last few posts are good quality so I guess I’ll add you back to my everyday bloglist. You deserve it my friend 🙂

WWW Otomoto Pl Maszyny Rolnicze
Guest

naturally like your web site however you have to test the spelling on quite a few of your posts. A number of them are rife with spelling problems and I find it very bothersome to inform the reality on the other hand I will definitely come again again.

News
Guest

What i don’t understood is in truth how you are now not actually much more neatly-liked than you might be now. You’re so intelligent. You understand thus significantly in terms of this topic, made me in my opinion consider it from so many varied angles. Its like men and women are not involved except it is something to accomplish with Woman gaga! Your own stuffs excellent. All the time care for it up!

aoflibrary.net
Guest

Hiya, I’m really glad I have found this info. Nowadays bloggers publish only about gossips and net and this is actually annoying. A good site with exciting content, this is what I need. Thanks for keeping this website, I will be visiting it. Do you do newsletters? Cant find it.

News
Guest

You are my breathing in, I possess few web logs and occasionally run out from to post .

sale car
Guest

Thanks for another informative web site. Where else may just I am getting that kind of information written in such a perfect way? I’ve a mission that I am just now working on, and I have been at the look out for such information.

Home Improvement
Guest

great issues altogether, you just received a new reader. What might you suggest about your publish that you just made some days ago? Any sure?

Stronie
Guest

I have recently started a website, the info you provide on this website has helped me tremendously. Thanks for all of your time & work. “Men must be taught as if you taught them not, And things unknown proposed as things forgot.” by Alexander Pope.

Home Improvement
Guest

Rattling nice pattern and good content , very little else we require : D.

Gartentore Aus Polen
Guest

You have brought up a very great details , thanks for the post.

best online shopping sites
Guest

Thank you for sharing excellent informations. Your website is so cool. I’m impressed by the details that you have on this web site. It reveals how nicely you understand this subject. Bookmarked this website page, will come back for extra articles. You, my friend, ROCK! I found simply the information I already searched everywhere and just could not come across. What a great web site.

http://www.columbusgis.com
Guest

You really make it seem really easy together with your presentation but I in finding this topic to be really something that I think I might never understand. It seems too complex and extremely wide for me. I’m taking a look ahead to your next publish, I¡¦ll attempt to get the hold of it!

http://brandsfavor.com
Guest

Hello, you used to write fantastic, but the last few posts have been kinda boring¡K I miss your super writings. Past few posts are just a little bit out of track! come on!

consultarnumero.com
Guest

Hello, you used to write great, but the last few posts have been kinda boring¡K I miss your super writings. Past several posts are just a little bit out of track! come on!

zgrzewanie rur pp
Guest

I got what you intend, thanks for putting up.Woh I am delighted to find this website through google. “I was walking down the street wearing glasses when the prescription ran out.” by Steven Wright.

Home Improvement
Guest

Real nice design and style and good subject matter, absolutely nothing else we require : D.

crammonduk.com
Guest

I haven¡¦t checked in here for some time as I thought it was getting boring, but the last few posts are good quality so I guess I¡¦ll add you back to my daily bloglist. You deserve it my friend 🙂

News
Guest

Very excellent info can be found on web blog . “It is fast approaching the point where I don’t want to elect anyone stupid enough to want the job.” by Erma Bombeck.

bhp odziez
Guest

Some truly fantastic information, Gladiola I detected this. “Genuine goodness is threatening to those at the opposite end of the moral spectrum.” by Charles Spencer.

HawaiiVacation
Guest

You really make it seem so easy with your presentation but I find this matter to be really something which I think I would never understand. It seems too complicated and very broad for me. I am looking forward for your next post, I will try to get the hang of it!

80sFashion
Guest

of course like your web site however you need to test the spelling on several of your posts. A number of them are rife with spelling issues and I in finding it very bothersome to inform the reality then again I¡¦ll definitely come back again.

ArcheryLessons
Guest

I think other web site proprietors should take this site as an model, very clean and magnificent user friendly style and design, let alone the content. You’re an expert in this topic!

Home Improvement
Guest

you are really a excellent webmaster. The website loading pace is incredible. It sort of feels that you are doing any unique trick. Moreover, The contents are masterpiece. you’ve done a fantastic task on this topic!

odziez robocza ochronna
Guest

I simply couldn’t leave your web site before suggesting that I really loved the standard information an individual supply on your guests? Is going to be back often to inspect new posts.

Home Improvement
Guest

Its like you read my mind! You appear to know so much about this, like you wrote the book in it or something. I think that you could do with some pics to drive the message home a little bit, but instead of that, this is wonderful blog. A fantastic read. I’ll definitely be back.

HomeDecor
Guest

Great weblog here! Additionally your web site so much up very fast! What host are you the usage of? Can I am getting your associate hyperlink on your host? I want my web site loaded up as quickly as yours lol

EmergencyHealth
Guest

Unquestionably believe that which you stated. Your favorite justification appeared to be on the internet the simplest thing to be aware of. I say to you, I definitely get irked while people consider worries that they just don’t know about. You managed to hit the nail upon the top and defined out the whole thing without having side-effects , people can take a signal. Will probably be back to get more. Thanks

EducationalStudent
Guest

Excellent post. I was checking continuously this blog and I am impressed! Very helpful info particularly the last part 🙂 I care for such information much. I was seeking this certain information for a very long time. Thank you and good luck.

Lanqier Buty Jeansowe
Guest

F*ckin’ remarkable things here. I am very happy to see your article. Thank you a lot and i am having a look ahead to touch you. Will you kindly drop me a mail?

Health
Guest

I don’t even know how I ended up here, but I thought this post was great. I do not know who you are but definitely you are going to a famous blogger if you are not already 😉 Cheers!

AboutLaw
Guest

Thanks for the sensible critique. Me and my neighbor were just preparing to do some research on this. We got a grab a book from our local library but I think I learned more from this post. I’m very glad to see such wonderful information being shared freely out there.

BrandManagement
Guest

Good blog! I really love how it is simple on my eyes and the data are well written. I am wondering how I could be notified whenever a new post has been made. I’ve subscribed to your feed which must do the trick! Have a great day!