Daltoniklər necə görür?

55

Daltonizm haqqında bilmədiklərimiz

Daltonizm görmə pozulması ilə səciyyələnən, gözün bir və ya bir neçə əsas rəngləri fərqləndirə bilməməsinə deyilir. Daltonizm bir irsi xəstəlikdir və X-xromosomunun qüsuru ilə əlaqəlidir. Hətta bəzi hallarda müxtəlif göz və sinir xəstəliklərinin nəticəsi ola bilər. Kişilər genetik xüsusiyyətlərinə görə qadınlarla müqayisədə daltonizmdən 20 dəfə daha çox əziyyət çəkirlər. Qeyd etmək lazımdır ki, bu vəziyyət onun yaranma səbəblərindən asılı olmayaraq sağalmazdır.

Daltonizmin üstünlükləri

İstənilən resessiv genetik xüsusiyyətlər ümumilikdə 5%-dən yuxarı olarsa, uzunmüddətli perspektivdə müəyyən üstünlüklər daşıyır. Vaxtilə ABŞ ordusunda aşkar etmişlər ki, daltoniklər normal görmə qabiliyyəti olan insanlardan fərqli olaraq “kamuflyaj” paltar geyinmiş adamların yerini müəyyən edə bilirlər.

Daltonizmin digər bir üstünlüyü isə qadınlarda tetraxromatiyanın (dörd rəng duyma qabiliyyəti) mümkün ola bilməsidir. Qeyd etmək lazımdır ki, normal insanlar cəmi üç rəng görmə qabiliyyətinə malikdirlər (qızmızı, göy, yaşıl). Daltonizm geninə görə heterezigot olan qadınlarda X-xromosomunun inaktivləşməsi nəticəsində gözün tor qişasında ən azı dörd tip kolbacıq olmalıdır. Ola bilsin ki, bu resessiv gen onlara əlavə rəng duyma imkanı verir.

Rənglər sadəcə illüziyadır

Daltonizm haqqında müasir təsəvvürlərə əsaslanıb qeyd etmək olar ki, bu bir xəstəlik deyil. Belə ki, bir çox fiziklərin fikrinə görə bizi əhatə edən dünyada rəng yoxdur. Rənglər sadəcə bizim beynimizin yaratdığı illüziyadır və fiziki reallıqda rəng anlayışı yoxdur. Fizika üzrə Nobel mükafatı laureatı Erwin Schroeder yazır: “Əgər siz bir fizikdən soruşsanız ki, onun düşüncəsində sarı rəng varmı, o sizə cavab verəcək ki, bu sadəcə uzunluğu 590 nanometr olan eninə elektromaqnit dalğalardır. Həmin dalğalar insan gözünün tor qişasının üzərinə düşdükdə sarı rəng hissi yaradır.”

Daltonizm təkamül amili kimi

Ömrünün bir çox illərini qədim mətnlərin öyrənilməsinə sərf edən Kanadalı psixiatr Richard Berk ehtimal edir ki, bizim uzaq əcdadlarımız ətraf aləmi ağ-qara tonlarda görürdülər. Berk-in fikrincə təkamül prosesində işıq duyğusu sarı və göy rənglərə parçalandı. Bir müddət sonra isə sarı rəng qırmızı və yaşıla parçalandı. Bir sıra tədqiqatçılar bu keyfiyyətin yaranmasını gün işıqında qida axtarmaq zərurəti ilə əlaqələndilirlər. Məhz rəngli görmə qabiliyyəti qədim insanlara rəngli giləmeyvələr tapmağa kömək edirdi. Nəzərə çatdırmaq lazımdır ki, indiki meymunların bir çoxu dixromatdırlar (qırmızı və yaşıl rəngləri ayırd edə bilməmə). Yalnız insanlar və bir neçə meymun növü trixromatdırlar (gözün tor qışasında üç növ kolbacıq olması).

Qeyd: Son tədqiqatlara əsaslanaraq demək olar ki, rəng korluğu insanlar arasında daha çox yayılıb, nəinki makakalar arasında.

Dünyaya daltoniklərin gözü ilə baxış

Daltonizm ilə bağlı geniş məlumatları nəzərə alıb demək olar ki, 0,5% qadınlarda, 8% kişilərdə bu pozuntuya rast gəlinir. Bəs daltoniklər dünyanı necə görür? Yəqin ki, bir çoxlarımız bu sualı özümüzə vermişik. Əslində daltonizm bizim təsəvvür etdiyimizdən tamamilə fərqlənir. Qeyd etmək lazımdır ki, heç də hamı ağ-qara görmür. Rəng duyumunun bir neçə tipdə pozuntusu var. Bunlardan ən geniş yayılmışları aşağıdakılardır.

Normal rəng duyumu olan insanlar bu cür görür.

Deyteranomaliya – daltonizmin ən çox rast gəninən formasıdır. Kişilər arasında 4,63%-də bu tipə rast gəlinir. Ancaq çox vaxtı özləri belə bunun fərqində deyil. Şəkildən də göründüyü kimi bütün rənglər solğundur. Əsas da yaşıl və qızmızı rənglər parlaqdıqda itirir.

Protanopiya – deyteranomaliya ilə oxşar rəng pozuntusudur. Lakin nisbətən daha az rast gəlinir; təxminən 1%  kişilərdə. Göründüyü kimi yenə də yaşıl və qırmızı rənglər solğundur, göy və sarı isə demək olar ki, dəyişilməyib.

Tritanopiya – daltonizmin ən az təsadüf edilən formasından biridir. Qadınlar və kişilərdə eyni dərəcədə rast gəlinir. Bu insanlar dünyanı sadəcə yaşıl-çəhrayı tonlarda görürlər.

Tam rəng korluğu isə ən nadir tipdir. Dünyada ortalama cəmi 0,00003% insan daltonizmin bu formasından əziyyət çəkir.

 

 

Mənbə:

  1. russian7.ru
  2. zefirka.net

Redaktor: Lalə Həsənova

55 ŞƏRH

  1. I simply want to tell you that I’m new to blogs and honestly enjoyed your web-site. Most likely I’m want to bookmark your blog post . You actually come with really good articles and reviews. Thank you for sharing your blog.

  2. I simply want to mention I’m beginner to blogs and certainly savored you’re blog. Very likely I’m likely to bookmark your website . You actually have superb articles. With thanks for sharing with us your website.

  3. Faytech North America is a touch screen Manufacturer of both monitors and pcs. They specialize in the design, development, manufacturing and marketing of Capacitive touch screen, Resistive touch screen, Industrial touch screen, IP65 touch screen, touchscreen monitors and integrated touchscreen PCs. Contact them at http://www.faytech.us, 121 Varick Street, New York, NY 10013, +1 646 205 3214

  4. MetroClick specializes in building completely interactive products like Photo Booth for rental or sale, Touch Screen Kiosks, Large Touch Screen Displays , Monitors, Digital Signages and experiences. With our own hardware production facility and in-house software development teams, we are able to achieve the highest level of customization and versatility for Photo Booths, Touch Screen Kiosks, Touch Screen Monitors and Digital Signage. Visit MetroClick at http://www.metroclick.com/ or , 121 Varick St, New York, NY 10013, +1 646-843-0888

  5. I merely intend to reveal to you that I am new to posting and completely cherished your webpage. Very possible I am probably to save your blog post . You literally have wonderful article material. Appreciate it for telling with us your main website page

  6. A person necessarily help to make critically posts I’d state. That is the first time I frequented your website page and up to now? I surprised with the research you made to create this particular post incredible. Magnificent activity!

  7. Thank you for the sensible critique. Me & my neighbor were just preparing to do some research on this. We got a grab a book from our area library but I think I learned more clear from this post. I’m very glad to see such excellent information being shared freely out there.

  8. you’re really a just right webmaster. The web site loading velocity is amazing. It seems that you are doing any distinctive trick. Moreover, The contents are masterwork. you’ve performed a magnificent activity in this topic!

  9. What i don’t understood is actually how you’re not really a lot more well-appreciated than you may be right now. You are very intelligent. You recognize therefore considerably in relation to this subject, produced me in my view consider it from numerous numerous angles. Its like women and men aren’t fascinated except it is something to accomplish with Lady gaga! Your individual stuffs nice. At all times maintain it up!

  10. Thank you so much for giving everyone an extremely nice opportunity to read in detail from here. It is usually so nice and also full of fun for me and my office friends to search the blog no less than three times in a week to read the fresh items you have got. And definitely, I’m actually astounded with all the exceptional knowledge you serve. Some two tips in this posting are in truth the best I have had.

  11. This is very interesting, You’re a very skilled blogger. I’ve joined your rss feed and look forward to seeking more of your great post. Also, I’ve shared your site in my social networks!

  12. I intended to send you one very small observation to finally say thanks the moment again for those fantastic strategies you have discussed in this case. It’s remarkably open-handed with people like you to present unhampered all many of us would’ve advertised for an e book to get some bucks for themselves, principally considering the fact that you could possibly have tried it if you ever decided. Those tricks in addition worked to be the great way to realize that someone else have the identical keenness really like my very own to learn good deal more with regard to this condition. I believe there are a lot more enjoyable sessions up front for those who find out your website.

  13. You really make it seem so easy with your presentation but I find this matter to be really something which I think I would never understand. It seems too complicated and extremely broad for me. I am looking forward for your next post, I’ll try to get the hang of it!

  14. MetroClick specializes in building completely interactive products like Photo Booth for rental or sale, Touch Screen Kiosks, Large Touch Screen Displays , Monitors, Digital Signages and experiences. With our own hardware production facility and in-house software development teams, we are able to achieve the highest level of customization and versatility for Photo Booths, Touch Screen Kiosks, Touch Screen Monitors and Digital Signage. Visit MetroClick at http://www.metroclick.com/ or , 121 Varick St, New York, NY 10013, +1 646-843-0888

  15. Thank you for the sensible critique. Me & my neighbor were just preparing to do some research about this. We got a grab a book from our area library but I think I learned more from this post. I am very glad to see such great info being shared freely out there.

  16. Faytech North America is a touch screen Manufacturer of both monitors and pcs. They specialize in the design, development, manufacturing and marketing of Capacitive touch screen, Resistive touch screen, Industrial touch screen, IP65 touch screen, touchscreen monitors and integrated touchscreen PCs. Contact them at http://www.faytech.us, 121 Varick Street, New York, NY 10013, +1 646 205 3214

  17. I’ve been browsing online more than three hours today, but I never found any attention-grabbing article like yours. It¡¦s beautiful price enough for me. Personally, if all webmasters and bloggers made excellent content as you did, the internet can be a lot more useful than ever before.

  18. Wow! This could be one particular of the most useful blogs We have ever arrive across on this subject. Basically Excellent. I’m also a specialist in this topic so I can understand your effort.

  19. Thank you for your entire efforts on this web page. My daughter takes pleasure in engaging in internet research and it’s really easy to understand why. My spouse and i notice all regarding the powerful means you render very important techniques on the blog and in addition invigorate contribution from other people on that concern plus my princess is undoubtedly being taught so much. Take advantage of the remaining portion of the new year. You are always doing a terrific job.

  20. I simply intend to notify you that I am new to writing and genuinely liked your website. Probably I am going to remember your blog post . You undoubtedly have superb article materials. Like it for share-out with us your own blog write-up

  21. Howdy here, just got familiar with your post through Bing, and realized that it’s quite entertaining. I will value should you decide keep up this.

  22. Good blog! I truly love how it is simple on my eyes and the data are well written. I am wondering how I might be notified when a new post has been made. I have subscribed to your RSS which must do the trick! Have a nice day!

  23. It is appropriate time to make some plans for the future and it’s time to be happy. I have read this post and if I could I desire to suggest you some interesting things or advice. Perhaps you can write next articles referring to this article. I desire to read more things about it!

  24. I simply could not go away your web site before suggesting that I extremely loved the usual info a person supply on your visitors? Is gonna be again frequently to check up on new posts.

  25. I simply had to thank you so much yet again. I’m not certain what I might have carried out without the actual ideas revealed by you regarding my area. It previously was a very alarming case in my opinion, however , noticing this skilled form you resolved the issue forced me to cry for happiness. Extremely happier for your help as well as hope that you comprehend what a powerful job you are doing teaching men and women through the use of your blog. More than likely you have never encountered any of us.

  26. What i don’t understood is in reality how you’re now not really much more smartly-preferred than you may be right now. You’re so intelligent. You recognize thus considerably in terms of this matter, made me in my opinion consider it from a lot of numerous angles. Its like women and men are not interested except it’s something to do with Girl gaga! Your own stuffs outstanding. Always maintain it up!

  27. You could definitely see your enthusiasm in the paintings you write. The arena hopes for even more passionate writers like you who are not afraid to mention how they believe. Always go after your heart. “Until you walk a mile in another man’s moccasins you can’t imagine the smell.” by Robert Byrne.

  28. Thank you for the sensible critique. Me & my neighbor were just preparing to do a little research on this. We got a grab a book from our area library but I think I learned more from this post. I am very glad to see such fantastic info being shared freely out there.

  29. I would like to thnkx for the efforts you have put in writing this web site. I am hoping the same high-grade blog post from you in the upcoming also. Actually your creative writing skills has encouraged me to get my own web site now. Actually the blogging is spreading its wings quickly. Your write up is a great example of it.

CAVAB YAZ

Zəhmət olmasa şərhinizi daxil edin!
Zəhmət olmasa adınızı buraya daxil edin