İndoneziyanın parça üzərində milli naxış növü – Batik

89

                                                       Batik

Batik İndoneziyaya məxsus incəsənət nümunəsidir. Hansı ki, o Qərbin bütün incəliklərini və ruhunu özündə cəmləşdirmişdir. Batik sadəcə bir naxış üsulu və ya parça növü deyildir. O İndoneziyanın əsas birlik simvollarından biridir. Ən yaxşı batik parçaları əsasən İndoneziyanın Yava adasında hazırlanır.

Batik nədir?

Əslində batik sırf parça növü deyildir. O bir naxış növüdür. Lakin batikdən geniş surətdə parça üzərində istifadə olunduğu üçün o çox zaman parça növü kimidə qəbul edilir. IX əsrdə tikilən Borobudur və X əsrdə tikilən Prambanan məbədinin divarları üzərində batik motivlərinə xüsusilə də Lotosçiçəyinin təsvirinə rast gəlinir.

Batik mumdan və təbii boyalardanistifadə edilərək peşəkarlıqla hazırlanan bir sənət daha doğrusu incəsənət növüdür.

Batikin tarixi

Indoneziya çox qədim tarixə malik ölkədir. Tarixinin qədim olması ölkənin  mədəniyyət və incənəsətinə təsir göstərmışdir. Batik indoneziya tarixinin ən vacib mədəniyyət-incəsənət nümunələrindəndir. Batikin yaranma tarixi IX-X əsrlərdəndə əvvələ təsadüf etsədə geniş yayıldığı tarix Mataram krallığının zamanına təsadüf edir. Belə ki, bu dövrdə batik parçanı yalnızca zadəgan ailələri geyinə bilərdilər. Və bakiti hazırlayan xüsusi ustalar yalnızca sarayda işləyirdilər. Mataram krallığı dağıldıqdan sonra isə batik ustaları ölkənin dörd bir yanına yayıldılar. Beləliklə batik sənətidə ölkənin hər yerində geniş yayılmağa başladı. Artıq batiki sadəcə zadəgan ailələri deyil sadə insanlar da geyinə bilərdi.

Batikin hansı ölkəyə məxsus olması alimləri çox düşündürmüşdür. Və batik parçasına aid bir çox tapıntılar aşkar edilmişdir. Sonda isə batikin ilk dəfə İndoneziyada yaranması sübut olunmuşdur. Əslində batikin ilk dəfə İndoneziyada yarandığı deyilsədə Azərbaycanda yaranan kəlağayı sənəti ilə batikin yaranma tarixi təqribən üst üstə düşür. Kəlağayıda istifadə olunan basma sənəti ilə batik çap arasındakı oxşarlığı isə görməmək mümkün deyil.

1) “Batik çap” hazırlanması

2) “Kəlağayı” hazırlanması

Sonralar batik hazırlanmasını cinli və avropalı tacirlərdə öyrənməyə başladılar. Lakin avroplıların hazırladığı batik indoneziya batiki ilə müqayisədə o qədərdə keyfiyyətli deyildi. Beləki avropa batikinin rəngi solurdu. Ona görədə bu batikə demək olarki üstünlük verilmirdi.

Hətta 1835 ci ildə hollandiyada batik parça hazırlamaq üçün fabrik açıldı. 1900 cü ildə isə Almaniya kütləvi batik istehsalına başlamış və onu xarici ölkələrə ixrac etmişdir.

2009 – cu il 2 Oktyabr tarixini isə YUNESKO səviyyəsində Milli Batik Günü kimi elan olunmuşdur

Batikin hazırlanma üsulları

Batikin hazırlanmasına görə 3 növü var: batik tulis, batik çap və batik print. Hazırlanmasına görə ilk yaranan növ “batik tulis” dir. Bu növ batik hazırlama üsulu qədimolması ilə yanaşı çox zəhmət tələb edəndir. Batik tulisi hazırlamaq üçün xüsusi alətlərdən istifadə olunur. Bunlardan ən vacibi isə “çantinq” adlanan alətdir. Dəstəyi taxtadan, ucu isəsivri misdən hazırlanan bu alət parçanın üzərində mum ilə naxışlar qoya bilmək üçündür. Bundan əlavə xam mal kimi mumdan istifadə olunur. Və o da öz novbəsində “vaçan” adlanan qazanda əridilir. Qazanı isidərək mumu əritmək üçün “anqlo” adlanan piltədən istifadə olunur. Taplak adlanan parça ilə çantinqdən axan artıq mum silinirki parçanın üzərinə düşüb onu korlamasın. Qavanqan adlanan alət bambukdan və ya taxtadan hazırlanır. Bu alətdən batik parçaya naxış vurulmasında və həmçinin parça yuyulduqdan sonra qurudulmasında istifadə olunur. Belə ki ilk oncə parça üzərində batik motivləri karandaş ilə qeyd olunur. Daha sonra parça “qavanqan”ın üzərinə sərilir və mum ilə həmin motivlər işlənir. Ardından parça təbii yollarla əldə edilən boyalarla boyanır. Ehtiyac duyularsa yenidən mum ilə naxış vurularaq boyanır. Və parçanın üzərindəki mumu yuduqdan sonra parça yenidən “qavanqan” üzərinə sərilir və burada qurudulur.

1) Çantinq

2) Mum (xammal)

3) Vaçan(qazan) və anqlo(piltə)

4) Qavanqan

5) “Batik tulis”in hazırlanması

6) Təbii boyalar ilə batikin rənglənməsi

Batik çapın hazırlanması batik tulisin hazırlanması ilə müqayisədə daha asandır. Beləki burada naxışlar parça üzərinə cantinq ilə tək-tək deil xüsusi qəliblərdən istifadə edərək “toplu” şəkildə qoyulur. Yəni batik çap hazırlamaq üçün xüsusi qəliblər hazırlanır. Bu qəliblər çantinq çap adlanır. Ilk öncə bu qəliblər misdən hazırlansa da hal-hazırda taxtadan hazırlanmış qəliblərə üstünlük verilir. Çünki mis mumu özünə hopdura bilmir və parça üzərində qoyulan naxış o qədərdə uğurlu alınmır. Taxtadan hazırlanmış qəliblər isə mumu özünə yaxşı hopdurduğu üçün naxışlar daha incə, dahagözə çarpan və səliqəli olur. Daha sonra isə batik tulisdə olduğu kimi parça rənglənir yuyulur və qurudulur.

1) “Batik çap”ı hazırlamaq üçün qəliblər

2) “Batik çap”ın hazırlanması

Batik print batik hazırlanmasının ən asan və an müasir yoludur. Batik print hazırlamaq üçün xüsusi cihaz və dəzgahlardan istifadə olunur. Bu üsüldan fabrik və sexlərdə kütləvi batik istehsalında istifadə olunur. Asan olduğu üçün qiyməti batik tulis və batik çapdan daha aşağı olur. Və batik printin batik çap və batik tulisdən ən böyük fərqi odur ki, bu növ batikdə sadəcə batikə məxsus motivlər olur. Yəni batikin printin hazirlanmasında mumdan istifadə olunmur. Ona görə də bu növ batikdə motivlər parçanın sadəcə bir üzündə olur, digər tərəfə keçmir.

1) “Batik print”in hazırlanması

Batik hazırlanmasında pambıq, rayon, kətan, Voile və ipək kimi parçalardan istifadə olunur. Lakin əsasən “kain mori” adlanan pambiq parçaya üstünlük verilir. Mori parça 2 cür olur: ağardılmış və ağardılmamış mori parça. Bu növ parçaya üstünlük verilməsinin səbəbi isə onun zərində naxışların daha asan və səliqəli işlənməsidir.

Batik parçasının və motivlərinin növləri

Batik parçası ilk dəfə İndoneziyada yaransa da bura gələn xarici tariclər tərəfindən öyrənilərək başqa olkərədə aparılmışdır. Elə ona görə də batikin müxtəlif növləri yaranmışdır. Lakin onun bu qədər müxtəlif olmasının tək səbəbi xarici tacirlər deyildir. Indoneziyada 13 000 dən çox ada və 300 dən çox etnik qrup var. Buda öz növbəsində batik parçasının müxtəlif növlərinin yaranmasına gətirib cıxarmışdır. Həmçinin ərazisinin böyüklüyü təbiətinin müxtəlifliyi də bu parçada növ müxtəlifliyinə səbəb olmuşdur.

Hər bir etnik qrupun özünəməxsus adət-ənənələri vardır ki, bu da öz növbəsində batik parçasındakı motivlərə təsir göstərir. Çünki batik parçasındakı hər bir motivin bir mənası var.

Xarici tacirlərin indoneziya ya səyahət etməsidə parçaya öz təsirini göstərmişdir. Belə ki, çinli tacirlər batik sənətini öyrəndikdən sonra ona özlərinəməxsus rəng ahəngi vermişlər. Ona görədə Çin batiki İndoneziya batikinə nisbətən daha rəngarəngdir. Çin batikində qirmızı və onun çalarlarında geniş istifadə olunur. Avropalıların da batikə təsiri az olmamışdır. Onlar batik sənətini oyrəndikdən sonra avropa nağıl qəhrəmanlarının karikaturalarını parça üzərində təsvir etmişlər. Indoneziyalılar isə motivlərlə yanaşı təbiət və heyvan rəsimləridə təsvir etmişlər.

Dinin də batik parçasına təsiri az deyildir. Xüsusilə islam dininin təsiri ilə “batik Rifaiyah” adlanan batik növü yaranmışdır. Qeyd etmək lazımdır  ki, islam dini İndoneziyada yayıldıqdan sonra  batik parçaları  üzərində təsvir olunan heyvan rəsmləri başları kəsilmiş  şəkildə təsvir olunurdu. Səbəbi  isə belədir: İslam dinində ölmüş heyvan  əti yemək  və təsvir etmək  haramdır.

Rənglərinə görə də batik növləri bir birilərindən fərqlənir. Məsələn mərkəzi hissələrdə hazırlanan batik növləri nisbətən tünd rənglərdən daha çox qəhvəyi rəngin tonlarından hazırlanırdı.  Sahilyanı ərazilərdə isə əksinə nisbətən açıq tonlardan mavi rəngin çalarlarından istifadə olunur. Çünki batik parça təbii boyalarla boyanır və mərkəzi hissə quraq olduğu üçün açıq rəng əldə etmək çox çətindir. Eyni zaman da sahilyanı ərazilər də təbii üsüllarla tünd rənglər əldə etmək çox çətindir.

Batik parçasından ən çox istifadə olunan motiv “kawung” motividir. Bu növ batikdən kral və onun ailə üzvləri istifadə edirdi. Naxışda 4 amil var. Bu 4 amildən birincisi şərq yəni günəşin doğması, həyat mənbəyi mənasını daşıyır. Ikinci amil şimalı yəni Allahın, ruhlarin məkanının mənasını daşıyır. Üçüncü amil qərbi yəni uğuru simvolizə edir. Və nəhayət dördüncü amil cənuba yəni hər şeyin zirvəsinə işarədir. Bu naxışın adının  eyniadlı həşaratın adından götürüldüyü güman edilir. Mənası isə ədalətli idarəçiliyə ümid etmək deməkdir.

Digər məşhur naxışlardan biri isə “truntum” naxışıdır. Bu naxışlı batik parçadan xüsusilə evli cütlüklər istifadə edirş cünki bu naxış da olan kiçik güllərin mənası gənc ailəyə xoşbəxtlik və çoxlu uşaq nəsib etməyi ifadə edir.

Daha bir özünəməxsusluğu ilə seçilən naxış isə “huk” naxışıdır. Bu naxış yenicə qanad açmış quşu xatırladır. Və bu naxış hinduizm dini ilə bağlı olub, insanın Allaha sevgisinin göstəricisi kimi qəbul edilir. Quşun qanadları mübarizə və muhafizəni, quyruğu isə hər şeyin yaxşi olacağını simvolizə edir.

Batik parçasının naxışlarında həndəsi fiqurların təsvirindəndə geniş istifadə olunur. Bu naxışlara misal olaraq incə “parang” naxışını göstərmək olar. Parang naxışı həyatın asan olmadığını, insanı sınaqlardan keçirdiyini izah edir. Bu naxışlı batikdən yalnızca racə, onun həyat yoldaşı və övladları istifadə edə bilərdi. Digər şəxslərə isə bu motivdə batik geyinmək qadağan edilmişdi.

Nəticə etibarı ilə “batik” İndoneziyanın milli-mədəni isrini təcəssüm etdirən vacib faktorlardan biridir. Onun müxtəlif hazırlanma üsulları vardir. Hansı ki bu üsullarzaman keçtikcə təkmilləşmişdir.

Bu gün batik İndoneziya dövləti üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Elə bu səbəbdən də rəsmi görüşlər və eləcədə bayramlar zamanı batik parçasından hazırlanmış köynəklərdən, geyimlərdən istifadəolunur. Bununda özlüyündə xüsusi bir mənası var.

Doğrudur, bu gün batik parçasının minlərlə, hətda daha çox növu vardır. Və bunda din, ərazi, etnik qruplar və xarici tacirlər kimi faktorların əvəzedilməz rolu olmuşdur. Lakin unutmaq olmaz ki, nə olursa olsun bu parçanın tarixi İndoneziya ilə bağlıdır.

 

 

89 ŞƏRH

  1. I simply want to mention I am very new to blogs and seriously savored your blog. Most likely I’m planning to bookmark your blog . You absolutely come with fabulous articles. Kudos for sharing your website.

  2. Faytech North America is a touch screen Manufacturer of both monitors and pcs. They specialize in the design, development, manufacturing and marketing of Capacitive touch screen, Resistive touch screen, Industrial touch screen, IP65 touch screen, touchscreen monitors and integrated touchscreen PCs. Contact them at http://www.faytech.us, 121 Varick Street, New York, NY 10013, +1 646 205 3214

  3. I needed to create you one little bit of word to finally give thanks the moment again relating to the awesome knowledge you have contributed on this website. It has been quite pretty open-handed of people like you to offer without restraint what many individuals would’ve advertised for an e book in making some cash for their own end, notably given that you might have tried it in the event you decided. The concepts in addition served as a fantastic way to be aware that other individuals have the identical keenness the same as my personal own to figure out much more in terms of this matter. I know there are numerous more pleasurable instances up front for people who examine your site.

  4. I just hope to tell you that I am new to blog posting and undeniably liked your site. Quite possibly I am likely to remember your blog post . You literally have amazing article information. Appreciate it for share-out with us your own blog report

  5. you’re truly a good webmaster. The web site loading pace is amazing. It kind of feels that you’re doing any distinctive trick. Moreover, The contents are masterpiece. you have done a great activity in this topic!

  6. MetroClick specializes in building completely interactive products like Photo Booth for rental or sale, Touch Screen Kiosks, Large Touch Screen Displays , Monitors, Digital Signages and experiences. With our own hardware production facility and in-house software development teams, we are able to achieve the highest level of customization and versatility for Photo Booths, Touch Screen Kiosks, Touch Screen Monitors and Digital Signage. Visit MetroClick at http://www.metroclick.com/ or , 121 Varick St, New York, NY 10013, +1 646-843-0888

  7. You could definitely see your skills in the work you write. The arena hopes for even more passionate writers such as you who are not afraid to say how they believe. At all times follow your heart. “We may pass violets looking for roses. We may pass contentment looking for victory.” by Bern Williams.

  8. I’m extremely impressed with your writing skills and also with the layout on your blog. Is this a paid theme or did you customize it yourself? Anyway keep up the excellent quality writing, it is rare to see a great blog like this one these days..

  9. Hi, Neat post. There is a problem along with your site in internet explorer, could check this… IE still is the marketplace chief and a big section of people will miss your excellent writing because of this problem.

  10. Usually I don’t learn post on blogs, however I wish to say that this write-up very forced me to try and do it! Your writing taste has been amazed me. Thank you, quite nice post.

  11. I just couldn’t depart your website before suggesting that I really enjoyed the standard information a person provide in your visitors? Is going to be back ceaselessly in order to investigate cross-check new posts.

  12. I do trust all the ideas you’ve offered for your post. They are very convincing and can definitely work. Nonetheless, the posts are too quick for newbies. May just you please extend them a bit from subsequent time? Thanks for the post.

  13. I was recommended this website by my cousin. I am not sure whether this post is written by him as nobody else know such detailed about my trouble. You are incredible! Thanks!

  14. F*ckin’ amazing things here. I am very glad to look your article. Thank you so much and i am taking a look ahead to touch you. Will you please drop me a e-mail?

  15. I have been browsing online more than 3 hours today, yet I never found any interesting article like yours. It is pretty worth enough for me. In my view, if all web owners and bloggers made good content as you did, the net will be much more useful than ever before.

  16. Hello, you used to write wonderful, but the last few posts have been kinda boring¡K I miss your great writings. Past several posts are just a little out of track! come on!

  17. Hi, Neat post. There is a problem with your website in internet explorer, would check this¡K IE still is the market chief and a big section of folks will miss your fantastic writing because of this problem.

  18. I like the helpful information you provide in your articles. I’ll bookmark your blog and check again here regularly. I am quite certain I’ll learn a lot of new stuff right here! Good luck for the next!

  19. A lot of thanks for all of your hard work on this website. My mother really loves participating in internet research and it’s really simple to grasp why. We know all concerning the powerful mode you present vital guides via the web blog and even attract response from others on that situation and our daughter is certainly discovering a whole lot. Take pleasure in the remaining portion of the new year. You are conducting a remarkable job.

  20. Hello, you used to write wonderful, but the last several posts have been kinda boring¡K I miss your super writings. Past several posts are just a bit out of track! come on!

  21. Good day very cool web site!! Guy .. Beautiful .. Wonderful .. I’ll bookmark your website and take the feeds also…I’m glad to seek out a lot of helpful info right here in the publish, we’d like develop extra strategies in this regard, thanks for sharing.

  22. hi!,I really like your writing very a lot! proportion we keep up a correspondence extra about your post on AOL? I require an expert in this area to resolve my problem. May be that’s you! Taking a look ahead to peer you.

  23. You really make it seem so easy with your presentation but I find this matter to be actually something that I think I would never understand. It seems too complex and extremely broad for me. I’m looking forward for your next post, I’ll try to get the hang of it!

  24. Absolutely composed content material, regards for information. “He who establishes his argument by noise and command shows that his reason is weak.” by Michel de Montaigne.

  25. Faytech North America is a touch screen Manufacturer of both monitors and pcs. They specialize in the design, development, manufacturing and marketing of Capacitive touch screen, Resistive touch screen, Industrial touch screen, IP65 touch screen, touchscreen monitors and integrated touchscreen PCs. Contact them at http://www.faytech.us, 121 Varick Street, New York, NY 10013, +1 646 205 3214

  26. I have not checked in here for some time as I thought it was getting boring, but the last several posts are great quality so I guess I will add you back to my everyday bloglist. You deserve it my friend 🙂

  27. I haven’t checked in here for a while as I thought it was getting boring, but the last few posts are great quality so I guess I will add you back to my daily bloglist. You deserve it my friend 🙂

  28. MetroClick specializes in building completely interactive products like Photo Booth for rental or sale, Touch Screen Kiosks, Large Touch Screen Displays , Monitors, Digital Signages and experiences. With our own hardware production facility and in-house software development teams, we are able to achieve the highest level of customization and versatility for Photo Booths, Touch Screen Kiosks, Touch Screen Monitors and Digital Signage. Visit MetroClick at http://www.metroclick.com/ or , 121 Varick St, New York, NY 10013, +1 646-843-0888

  29. I and also my friends were digesting the excellent secrets and techniques found on your web site and then got a horrible suspicion I had not thanked the web site owner for those techniques. My women are already totally warmed to read all of them and have without a doubt been having fun with them. Appreciate your being simply thoughtful as well as for making a decision on such important areas most people are really eager to be aware of. Our own honest apologies for not expressing appreciation to earlier.

  30. I needed to send you that very little observation just to thank you as before over the striking information you’ve documented in this case. This has been so pretty generous with people like you to deliver publicly exactly what a few people would’ve advertised as an e book to help with making some money on their own, and in particular given that you might have done it in case you wanted. Those principles in addition served to be a easy way to fully grasp other people have similar dreams just as mine to see somewhat more with respect to this problem. I believe there are thousands of more enjoyable instances up front for people who view your blog post.

  31. Hello here, just turned out to be mindful of your blog site through Search engines like google, and found that it is very educational. I will be grateful should you continue such.

  32. I merely hope to tell you that I am new to writing a blog and really enjoyed your webpage. Most likely I am likely to bookmark your blog post . You seriously have excellent article blog posts. Admire it for sharing with us your favorite internet information

  33. I¡¦ve been exploring for a little bit for any high-quality articles or weblog posts in this kind of area . Exploring in Yahoo I ultimately stumbled upon this site. Reading this info So i¡¦m happy to convey that I have an incredibly good uncanny feeling I found out just what I needed. I most indubitably will make certain to do not disregard this website and provides it a look regularly.

  34. I got what you intend, regards for posting .Woh I am glad to find this website through google. “Being intelligent is not a felony, but most societies evaluate it as at least a misdemeanor.” by Lazarus Long.

  35. You could definitely see your expertise within the work you write. The world hopes for more passionate writers such as you who aren’t afraid to say how they believe. At all times go after your heart. “In America, through pressure of conformity, there is freedom of choice, but nothing to choose from.” by Peter Ustinov.

  36. Hello there, I discovered your website by way of Google whilst looking for a comparable subject, your site got here up, it appears to be like good. I have bookmarked it in my google bookmarks.

  37. Hey very cool web site!! Guy .. Excellent .. Wonderful .. I’ll bookmark your web site and take the feeds additionally…I’m satisfied to find a lot of helpful information here in the publish, we want work out extra techniques on this regard, thank you for sharing.

  38. Good article and straight to the point. I don’t know if this is in fact the best place to ask but do you people have any ideea where to get some professional writers? Thank you 🙂

  39. We are a group of volunteers and opening a new scheme in our community. Your web site provided us with valuable info to work on. You’ve done an impressive job and our entire community will be grateful to you.

  40. I not to mention my buddies were actually following the nice strategies from your website and so the sudden I got an awful feeling I never expressed respect to the web site owner for those tips. All the young men were definitely for this reason thrilled to learn them and have now without a doubt been tapping into them. Thanks for getting simply helpful and then for choosing this kind of perfect issues millions of individuals are really needing to know about. My personal sincere regret for not expressing appreciation to you sooner.

  41. Hello very cool site!! Guy .. Beautiful .. Superb .. I’ll bookmark your site and take the feeds additionally…I’m glad to search out numerous helpful info here in the put up, we want develop extra techniques in this regard, thank you for sharing.

  42. Hiya very cool web site!! Man .. Excellent .. Wonderful .. I’ll bookmark your blog and take the feeds also¡KI am satisfied to search out a lot of useful info right here within the post, we need work out extra techniques in this regard, thanks for sharing. . . . . .

  43. I do not even know how I ended up here, but I thought this post was great. I do not know who you are but certainly you are going to a famous blogger if you aren’t already 😉 Cheers!

  44. You really make it seem really easy with your presentation however I in finding this matter to be really something which I think I’d never understand. It sort of feels too complex and extremely huge for me. I’m taking a look ahead on your subsequent publish, I¡¦ll try to get the cling of it!

  45. Thanks for the sensible critique. Me & my neighbor were just preparing to do a little research on this. We got a grab a book from our local library but I think I learned more from this post. I am very glad to see such fantastic information being shared freely out there.

  46. I wanted to create you one tiny observation to say thank you again for the pleasing advice you’ve discussed on this site. It is certainly unbelievably generous of you to make extensively just what a number of people might have supplied as an ebook to end up making some profit on their own, chiefly considering that you might have done it in the event you considered necessary. These things likewise worked to be a great way to fully grasp many people have the identical interest the same as my own to understand a little more concerning this issue. I think there are several more pleasurable moments up front for people who looked at your website.

CAVAB YAZ

Zəhmət olmasa şərhinizi daxil edin!
Zəhmət olmasa adınızı buraya daxil edin