Tardiqradlar – “Mikroskopik Terminatorlar”

93
Mənbə:Credit: Science Photo Library/Alamy

Onları qaynadın, dondurun, əzin, qurudun və hətta kosmosa qorumasız göndərin. Bunların heç biri arxanızca düşmüş tardiqraddan sizin yaxanızı qurtara bilməz.


Normada insan kosmosa qorumasız çıxsa kapilyarları, təbil pərdəsi dağılar və qanı qaynamağa başlayar. Bunlardan qurtulsa belə yüksək dozada şüalanmanın təsirindən məhv olar. 2007-ci ildə minlərlə tartiqrad süni peykə qorumasız yerləşdirilir. Geri qayıtdıqda isə onların böyük qisminin yaşadığı, hətta bəzi dişilərin kosmosda yumurta qoyduqları aşkara çıxarılmışdır.
Kosmosda bu qədər uzun müddət qaldıqdan sonra böyük bir hissəsinin həyatda qalması digər dünyalarda həyat olduğu barədə dəlil axtaran beyinlərə tardiqradların bu yolla Yerə başqa planetdən gəlməsi fikrini salmış olsa da əlbəttə ki bu öz təstiqini tapmayıb. Həm də onların bu bacarıqlarını açıqlamaq üçün daha məntiqə uyğun yollar mövcuddur.
Tardiqradlara görünüşünə görə ” su ayıları” da deyilir. Altı ayaqcığı ilə suda yavaş hərəkət edir. Əsasən yosun və mamır şirəsi ilə qidalanan bu heyvanların təsvirlərini gördükdən sonra onları evdə saxlamaq kimi bir fikir ağla gələ bilər ki, bu da elə də çətin deyil, hətta bəlkə də çoxdan sahibsiz. Belə ki, su ayıları demək olar ki ağla gələ biləcək hər yerdə yaşaya bilirlər amma əvvəlcədən onların xüsusiyyətləri haqqında məlumat aldıqdan sonra bir tardiqradın yanında özünü çox lazımsız hiss etmək mümkündür.
Bu canlılar ilk dəfə Alman pastor Johann August Ephraim Goeze tərəfindən kəşf olunub amma onların “super gücləri” isə İtalyan din adamı və alimi Lazzaro Spallanzani tərəfindən öyrənilib. O, çox ləng hərəkət etdiyinə görə bu canlıya “ləng addımlayan” mənasını verən tardiqrad (tardigrad) adını verib.
Tardiqradlar bu “super gücləri” bir günə əldə etməyiblər. Təkminləşmək üçün 500 mln il qədər vaxtları olub. Belə ki, bu canlılar Kembric dövründən bəri mövcuddurlar.
Tardiqradlar Himalayın ən hündür zirvələrindən okeanın ən dərin nöqtələrinə, Yaponiyanın təbii yeraltı isti su mənbələrindən Antarktikanın ən soyuq yerinə qədər demək olar ki, hər yerdə yaşaya bilir.

Mənbə: Science Photo Library/Alamy
Antoni Van Levenhuk 1702-ci ildə London Kral Cəmiyyətinə məktubunda evin novundan götürlülmüş tozda su ilə təmasda olan zaman 8 il sonra “həyata qayıdan” “animakulalar” aşkar etdiyini yazır. Quruma zamanı su ayıları altı ayağının hamısını​ yığır, daxilində çoxlu antioksidantların toplanması görünür və metabolizmi normalın 0,01%-nə qədər enir. O, qıvrılmış qovuğa çevrilir. Qurumadan onun membranını xüsusi proteinlər qoruyur ki, onların da tərkibi tam öyrənilməyib. Kriptobioz vəziyyətində o onillərlə sağ qalaraq tək bir şey gözləyir: su. Bir damla belə su olsa bu onu “həyata qaytarmaq” üçün kifayətdir.


Su ayıları kriptobioz vəziyyətdə 125°C temperaturda bir neçə dəqiqə yaşaya bilir və hətta 1920-ci illərdə Gilbert Franz Rahm 150°C temperaturda 15 dəqiqə qalmış tartiqradların sağ qalmasını müəyyən edib. Yüksək temperatura dözümlü olan canlılarda şok proteinləri adlanan zülallar olur ki, bu da onların DNT-nin normal quruluşunun saxlanılması və reparasiyası üçündür. Qəribə burasındadır ki, hələ də su ayılarında belə proteinlər tapılmayıb.
Son illərdə ilk dəfə tardiqradların gen xəritəsi açıldı və onların təkcə 1/6 – i digər canlılarda da mövcud olduğu müəyyənləşdirildi. Su ayılarının ən düzgün gen xəritəsini isə Tokyo Universitetindən əməkdaşları ilə birlikdə Takekazu Kunieda açmışdır. O, tardiqradların DNT – lərini mühafizə edən və reparasiya edən geni tapmışdır və bu araşdırma Nature Communications’da dərc edilib. Müəyyən edilib ki, bu geni kulturası alınmış insan hüceyrəsinə yerləşdirdikdə bu hüceyrədə də həmin zülalın sintezi davam edir. Bu, gen mühədisliyində yeni bir pilləyə qalxmağa təkan verə bilər. Bu pillənin nə dərəcədə etik olması isə müzakirəyə açıqdır. Əlbəttə ki, gələcəkdə ola biləcək təhlükələrdən qorunmaq üçün bir çoxları buna müsbət baxa bilər. Amma bu bir çox müsbət keyfiyyətləri ilə birgə bir çox ağırlaşma riskini və insanlıqdan uzaqlaşma fikrini də özü ilə gətirir.
Tartiqradlar üzərində aparılan təcrübə zamanı -200°C -də 21 ay, -253°C- də 26saat, -272°C-də isə 8 saat sonra da sağ qalmışlar. Terminal hədd isə -272,8°C- dir. Nəzərə almaq lazımdır ki, bu mütləq sıfır temperatura çox yaxındır ( bu zaman molekulların belə hərəkəti dayanır). Yeni araşdırmalar zamanı buz kütləsinin içində 30 ildən çox müddətdə su ayılarnın yaşaya bilməsi qeydə alınıb ki, bu da yeni bir rekorddur.


Bəlkə də tardiqradların bu qədər çoxsaylı təsirlərə dözə biləcəyi istiqamətdə təkamül etməsini açıqlamaq o qədər də çətin deyil. Bu təsirlərin hamısı başlıca DNT-ni zədələyir. Belə ki, tardiqradlar ani quraqlığa və radiasiyaya eyni formada reaksiya verir: antioksidantların miqdarının artması və DNT reparasiyası ilə. Yəni onların kosmosda radiasiyadan sağ çıxması onların radiasiyaya dözmək istiqamətində təkamülü ilə deyil, quraqlığa dözümlülüyünün əlavə effekti kimi yaranmış ola bilər.
Onlar haqqında yeni şeylər öyrəndikcə bu sual meydana çıxır: niyə digər torpaq üzərində yaşayan canlılarda bu mexanizm inkişaf etməyib? Niyə onlar bu qədər dözümlüdürlər? Birinci suala belə cavab tapmaq olar. Ekstremofil (insan üçün ekstremal olan şəraitdə yaşaya bilən) canlılar üzrə ixtisaslaşmış araşdırmaçı Thomas Boothby’nin fikrinə görə bütün canlıların buna ehtiyacı yoxdur. “Bəzi heyvanlar elə şəraitdə yaşayırlar ki, onların tam quraqlıqla üzləşməsi nadir olur. Digərləri isə bundan başqa formada qorunur, məsələn dəvələr”.
Burda tardiqradların riski sevmələrinin də böyük rolu var. Bəli, onlar riski sevirlər. Belə ki, tardiqradlar üçün kriptobioz mərhələsi (“çəllək” mərhələsi) olduqca böyük risk almaqdır.
Boothby”nin dediklərinə görə çəllək mərhələsinə keçməklə onlar ətraf mühətdəki digər amillərə cavab vermək qabiliyyətlərini itirməli olurlar, yəni çəllək mərhələsindəki su ayısı qurumaqdan ölməyə bilər amma başqa heyvan tərəfindən yeyilərək ölə bilər.
Onların niyə bu qədər dözümlü olduğuna gəldikdə isə bəlkə​ də digər canlılar zəif olması fikrini düşünmək lazımdır.

İstifadə olunmuş mənbələr:

http://www.bbc.com/earth/story/20150313-the-toughest-animals-on-earth

https://www.google.az/amp/gizmodo.com/genes-hold-the-key-to-the-water-bears-indestructibility-1786814698/amp

https://www.sciencealert.com/the-tardigrade-genome-has-been-sequenced-and-it-has-the-most-foreign-dna-of-any-animal

Leave a Reply

93 Comments on "Tardiqradlar – “Mikroskopik Terminatorlar”"

Notify of
avatar
Sort by:   newest | oldest | most voted
her latest blog
Guest

I simply want to mention I am just newbie to weblog and definitely liked your web-site. Likely I’m going to bookmark your blog post . You definitely come with wonderful articles and reviews. Thanks for revealing your website.

metRoclick+
Guest

MetroClick specializes in building completely interactive products like Photo Booth for rental or sale, Touch Screen Kiosks, Large Touch Screen Displays , Monitors, Digital Signages and experiences. With our own hardware production facility and in-house software development teams, we are able to achieve the highest level of customization and versatility for Photo Booths, Touch Screen Kiosks, Touch Screen Monitors and Digital Signage. Visit MetroClick at http://www.metroclick.com/ or , 121 Varick St, New York, NY 10013, +1 646-843-0888

Fashion
Guest

Very interesting info!Perfect just what I was looking for!

Emery EPS_
Guest

I simply hope to reveal to you that I am new to having a blog and utterly valued your website. More than likely I am probably to bookmark your blog post . You truly have memorable article materials. Value it for share-out with us all of your website page

Faytech North AmErica=
Guest

Faytech North America is a touch screen Manufacturer of both monitors and pcs. They specialize in the design, development, manufacturing and marketing of Capacitive touch screen, Resistive touch screen, Industrial touch screen, IP65 touch screen, touchscreen monitors and integrated touchscreen PCs. Contact them at http://www.faytech.us, 121 Varick Street, New York, NY 10013, +1 646 205 3214

News
Guest

I like what you guys are up too. Such clever work and reporting! Keep up the superb works guys I have incorporated you guys to my blogroll. I think it will improve the value of my site :).

News
Guest

We’re a group of volunteers and starting a new scheme in our community. Your website offered us with valuable info to work on. You’ve done an impressive job and our entire community will be grateful to you.

John Deere Technical Manuals
Guest

I discovered your blog post internet site on yahoo and check several of your early posts. Continue to keep within the excellent operate. I merely additional increase your Rss to my MSN News Reader. Looking for forward to reading a lot more on your part down the line!…

Projektowanie Gorzow
Guest

Only wanna say that this is very helpful , Thanks for taking your time to write this.

Modernizacja Stron
Guest

I’ll right away seize your rss as I can not in finding your email subscription hyperlink or newsletter service. Do you have any? Please let me recognise so that I may subscribe. Thanks.

News
Guest

I precisely needed to thank you so much yet again. I am not sure the things I might have undertaken in the absence of the entire concepts revealed by you relating to this subject matter. It actually was a real scary situation in my view, but noticing the well-written strategy you treated it took me to jump for gladness. Now i’m grateful for the support and in addition wish you really know what a great job you were putting in educating people today thru your web site. I am certain you haven’t met any of us.

Gorzow Tworzenie Stron
Guest

I like what you guys are up too. Such clever work and reporting! Keep up the superb works guys I have incorporated you guys to my blogroll. I think it’ll improve the value of my site :).

News
Guest

Great write-up, I’m normal visitor of one’s blog, maintain up the excellent operate, and It is going to be a regular visitor for a lengthy time.

News
Guest

Very interesting info !Perfect just what I was looking for! “…obstacles do not exist to be surrendered to, but only to be broken.” by Adolf Hitler.

Zwrot Podatku z Zagranicy Olsztyn
Guest

Hi, Neat post. There is a problem with your web site in web explorer, would check this… IE nonetheless is the marketplace chief and a big component of other folks will pass over your magnificent writing because of this problem.

Fashion
Guest

You are my aspiration , I own few web logs and occasionally run out from to post .I conceive this internet site has got some really superb info for everyone. “The penalty of success is to be bored by the attentions of people who formerly snubbed you.” by Mary Wilson Little.

John Deere Diagnostic and Test Manuals
Guest

Hello! I just now would choose to make a massive thumbs up for any great info you’ve got here with this post. I am returning to your blog site for further soon.

kitchen remodel cost
Guest

You can certainly see your enthusiasm within the work you write. The sector hopes for even more passionate writers like you who are not afraid to mention how they believe. All the time follow your heart.

News
Guest

I’ve recently started a website, the information you provide on this website has helped me tremendously. Thank you for all of your time & work. “A creative man is motivated by the desire to achieve, not by the desire to beat others.” by Ayn Rand.

News
Guest

I like what you guys are up too. Such smart work and reporting! Carry on the superb works guys I’ve incorporated you guys to my blogroll. I think it will improve the value of my site :).

Maszyny Rolnicze Lubelskie
Guest

fantastic issues altogether, you simply received a new reader. What could you suggest about your put up that you simply made some days in the past? Any positive?

Maszyny Rolnicze Allegro
Guest

naturally like your web site but you need to test the spelling on several of your posts. Several of them are rife with spelling problems and I to find it very bothersome to tell the reality then again I will surely come again again.

News
Guest

Hello There. I found your blog using msn. This is an extremely well written article. I will be sure to bookmark it and return to read more of your useful info. Thanks for the post. I’ll certainly comeback.

www.5aswiss.com
Guest

You can definitely see your enthusiasm in the work you write. The arena hopes for more passionate writers such as you who aren’t afraid to mention how they believe. Always go after your heart.

http://blogcabinca.org
Guest

Nice read, I just passed this onto a friend who was doing some research on that. And he just bought me lunch since I found it for him smile So let me rephrase that: Thanks for lunch!

Fashion
Guest

I went over this web site and I believe you have a lot of excellent information, saved to fav (:.

better health
Guest

Hello, i think that i saw you visited my web site thus i came to “return the favor”.I am attempting to find things to enhance my site!I suppose its ok to use some of your ideas!!

Home Improvement
Guest

Hi my friend! I wish to say that this post is amazing, great written and come with approximately all important infos. I would like to peer extra posts like this.

Pozycjonowanie Marketing
Guest

I do believe all the ideas you have presented for your post. They’re very convincing and can definitely work. Still, the posts are very short for beginners. May just you please lengthen them a bit from subsequent time? Thank you for the post.

Home Improvement
Guest

Hi, Neat post. There is an issue with your site in web explorer, could test this… IE nonetheless is the marketplace leader and a big portion of people will omit your great writing due to this problem.

Gartentore Aus Polen
Guest

I conceive this internet site contains some real good information for everyone :D. “Years wrinkle the skin, but to give up enthusiasm wrinkles the soul.” by Samuel Ullman.

women's clothing
Guest

Just want to say your article is as astonishing. The clearness in your post is just nice and i can assume you’re an expert on this subject. Fine with your permission allow me to grab your feed to keep updated with forthcoming post. Thanks a million and please continue the rewarding work.

zgrzewarka do rur
Guest

Its fantastic as your other blog posts : D, appreciate it for posting . “A single day is enough to make us a little larger.” by Paul Klee.

http://www.chanelpascher.com
Guest

Thanks for your entire efforts on this website. Gloria enjoys making time for research and it is easy to see why. A number of us hear all of the compelling tactic you deliver efficient secrets on this blog and therefore boost contribution from visitors on that concern plus my daughter is now studying so much. Take pleasure in the remaining portion of the new year. You’re the one conducting a terrific job.

Home Improvement
Guest

Very nice post. I just stumbled upon your blog and wanted to say that I have really enjoyed surfing around your blog posts. After all I’ll be subscribing to your rss feed and I hope you write again soon!

bhp gorzow
Guest

I truly appreciate this post. I have been looking all over for this! Thank goodness I found it on Bing. You’ve made my day! Thank you again!

http://www.crammonduk.com
Guest

Wow! This can be one particular of the most helpful blogs We’ve ever arrive across on this subject. Basically Fantastic. I’m also a specialist in this topic therefore I can understand your hard work.

News
Guest

I have not checked in here for some time as I thought it was getting boring, but the last few posts are good quality so I guess I’ll add you back to my daily bloglist. You deserve it my friend 🙂

odziez robocza uzywana gorzow
Guest

Utterly pent written content , regards for entropy.

TravelAgent
Guest

I am continuously invstigating online for articles that can assist me. Thx!

BeautyTips
Guest

I want to express my gratitude for your generosity supporting all those that really want assistance with the niche. Your very own dedication to passing the message all-around had become incredibly important and have surely helped workers just like me to achieve their goals. This insightful guideline signifies so much a person like me and even further to my peers. Thanks a lot; from everyone of us.

AccountingProfit
Guest

Definitely believe that which you said. Your favorite reason seemed to be on the net the easiest thing to be aware of. I say to you, I definitely get annoyed while people consider worries that they plainly do not know about. You managed to hit the nail upon the top and also defined out the whole thing without having side-effects , people can take a signal. Will probably be back to get more. Thanks

Home Improvement
Guest

Only wanna input on few general things, The website style and design is perfect, the subject material is very superb : D.

Home Improvement
Guest

Wow! This can be one particular of the most beneficial blogs We have ever arrive across on this subject. Basically Excellent. I’m also a specialist in this topic so I can understand your effort.

FarmerHome
Guest

Hey There. I found your blog using msn. This is an extremely well written article. I will be sure to bookmark it and return to read more of your useful info. Thanks for the post. I’ll certainly comeback.

HealthSafety
Guest

This is really interesting, You’re a very skilled blogger. I have joined your rss feed and look forward to seeking more of your wonderful post. Also, I’ve shared your website in my social networks!

FinanceCompanies
Guest

I enjoy, result in I found exactly what I used to be having a look for. You have ended my four day long hunt! God Bless you man. Have a nice day. Bye

EducationCommission
Guest

I am so happy to read this. This is the kind of manual that needs to be given and not the random misinformation that’s at the other blogs. Appreciate your sharing this best doc.

Buty Dzinsowe
Guest

Thanks, I’ve recently been searching for information about this subject for a long time and yours is the best I’ve came upon so far. But, what in regards to the conclusion? Are you sure about the supply?

Health
Guest

I will right away clutch your rss as I can not find your email subscription link or newsletter service. Do you’ve any? Kindly permit me know so that I could subscribe. Thanks.