Yunan mifologiyası: Homer və Hesiodos kimdir?

91

Qədim Yunanıstanın fəlsəfəöncəsi ənənəsində dastanlar da böyük rol oynamışdır. Onları şairlər və ədiblər yazırdılar. Onlardan biri Homer  (Omiros)  (yun. Ὅμηρος, m. ö.11 VIII yüzillik) olmuşdur. Onun kimliyi haqqında bilgilər olduqca azdır. Hətta, onun anadan olduğu yer də dəqiq bilinməməkdədir. Homer “İliada” (yun. Ἰλιάς) və “Odisseia” (yun. Ὀδύσσεια) adlanan dastanların yazarı olmuşdur. Onlarda yunanların mifoloji və dini dünyagörüşü əks olunmuşdur. Bu dastanlarda insan həyatı və tarixi olaylar mifik varlıqların və tanrıların həyatı ilə bağlılıqda təsvir olunmuşdur. Olumpus dağında yaşayan tanrılar savaşlarda və başqa hadisələrdə tarixin gedişinə və insanların həyatına qarışmış, başqa mifoloji varlıqlar isə insanlarla birlikdə müxtəlif hadisələrdə iştirak etmişdirlər. “İliada”da Troya savaşı ilə bağlı hadisələrdən, “Odisseyada” isə bu savaşdan sonra Odisseus (yun. Ὀδυσσεύς) adında bir igidin vətəninə qayıtması zamanı rast gəldiyi hadisələrdən söhbət açılmışdır. Hər iki dastan sonralar formalaşan antik və Avropa ədəbiyyatının formalaşmasında böyük rol oynamışdır. Homerin əsərlərində fəlsəfi baxımdan əhəmiyyətli məqamlar yoxdur, bu əsərlər yunanların qədim inanclarını və dünyagörüşünü əks etdirir.

Bred Pittin də rol aldığı məşhur Troya filmi İliada dastanının əsasında çəkilmişdir.

Filmdə istifadə olunan Troya atı . Halhazırda Türkiyənin Çanaqqala şəhərindədir. Fotoqraf : Anton Lefterov

Bununla bərabər fəlsəfəöncəsi yunan ədəbiyyatının ilklərindən biri də Hesiodos (yun. Ἡσίοδος, m. ö. VIII – VII yüzilliklər) olmuşdur. O Aeolis (1) bölgəsində anadan olmuş, sonra Beotiada (2) yaşamışdır. Rəvayətlərə görə ona şairliyi nimflər vermişdirlər. Həçinin o didaktik (öyrədici)  şeirin ilk yaradıcılarından biri hesab edilir.

Hesiodosun olduğu iddia edilən bürünc büst halhazırda İtaliyadadır- National Archaeological Museum of Naples

Hesiodosun günümüzə çatmış əsərlərindən biri “Əməklər və günlər”dir (yun. Ἔργα και Ἡμέραι). Bu əsərdə onunla vərəsəlik məsələləri barəsində məhkəməyə çıxan qardaşı Persusa nəsihətlər verilir. Ona deyilir ki, pulla alınmış hakimlərə ümid bəsləməsin, işlərini öz əməyi ilə yerinə yetirsin. Daha sonra burada əkinçi və gəmiçilərin əməyindən söhbət açılmışdır. Bu əsərdə ilk tarixi inkişaf mərhələləri də təsvir edilmiş, insanlığın öncə “qızıl dövrdə” yaşaması, sonra isə durumunun ağırlaşdığı və həyatın çətinləşdiyi barəsində fikirlər irəli sürülmüşdür. Buna görə də mənbələrdə Hesiodosu ilk iqtisadiyyat tarixçisi kimi də  qələmə verirlər.  Əsərdə həmçinin  çoxlu nəsihət, deyim, atalar sözləri və miflər də vardır. Hesiodosun daha bir tanınmış əsəri “Teoqonia” (3) (yun. Θεογονία) adlanır. Bu əsərdə o yunanların arasında tanrılar haqqında dolaşan müxtəlif rəvayətləri sistemləşdirməyə, onları məntiqi ardıcıllığa gətirməyə çalışmış- dır. Bu dastan yunanların ilk mifoloji əsərlərindən biri hesab edilir. Əsərdə tanrılar, titanlar, igidlər haqqında bəhs olunur. İlk olaraq Qarışıqlıq (Xaos) olmuşdur( Hesioddan fərqli olaraq orfizm təliminə görə ilk tanrı  zaman tanrısı – Kronosdur  , Xaos isə onun oğludur) . Ondan Gecə, yer tanrıcası Qaia (4) , yeraltı məkan Tartarus və sevgi tanrısı Eros yaranmışdır. Gün gecədən doğmuşdur. Qaiadan göy tanrısı Uranus və dəniz Pontus yaranmışdır. Sonra Qaia Uranusla evlənmişdir. Bu evlilikdən titanlar adlandırılan ilk tanrılar, təpəgözlər və əlli başlı div olan hekatonxeirlər (yun. εκατογχείρες) doğulmuşdurlar. Bundan sonra müxtəlif nimflər və başqa mifoloji varlıqlar yaranır. Tanrılar zaman-zaman bir-biri ilə hakimiyyət uğrunda savaşmışdırlar. Öncə titanlar Uranusu devirmiş, sonra isə onlara Zeus qalib gəlmişdir. Bundan sonra titanlar Tartarusa atılmış, Zeus isə baş tanrı olmuşdur. Apollon, Artemis (5) , Hermes və başqa məşhur tanrılar ondan törə mişdirlər. Dionisus və Herakles isə Zeusun insan cinsindən olan arvadlarından doğulmuş oğulları idilər. İnsanların yaradılması haqqında Hesiodos heç nə yazmamışdır. Ancaq, onun adına yazılan bəzi yazılarda onları Prometeus adlı bir titan torpaqdan yaratmış, yunan tanrıcası Afina isə onlara nəfəs vermişdir. Öncə tanrılar insanları sevməmiş, onları incitmişdirlər. Hətta, Zeus insanlara odu belə verməmiş, onu gizlətmişdir. Ancaq Prometeus onu oğurlayıb insanlara vermişdir. Buna görə də, Zeus qəzəblənərək Pandora adında qadına bir qutu verərək onu insanların yanına göndərmişdir. Ancaq yolda Pandora qutunu açmış və dünyaya şər və bədbəxtliklər yayılmışdır. Bundan sonra insanlar tanrılara ibadət etməyə başlamış və münasibətlər düzəlmişdir.  Biz Pandora misalında qadının bədbəxtlik elçisi kimi qələmə verildiyini müşahidə edə bilərik . Bu da bizə  kişi hegemoniyasının fəlsəfədən öncə yarandığını göstərir. Bundan sonra insanlar tanrılara ibadət etməyə başlamış və münasibətlər düzəlmişdir. Aşağıdakı şəkildə Hesiodosun mifologiyası ümumiləşdirilmişdir.

 

hesiodos theogonia ile ilgili görsel sonucu
1- Çağdaş Türkiyənin Ege dənizinin sahillərində yerləşən ərazidir.

2 – Çağdaş Yunanıstanın mərkəzində, Peloponessus yarımadasının şimalında yerləşən tarixi vilayətdir.1- Çağdaş Türkiyənin Ege dənizinin sahillərində yerləşən ərazidir.

3 – Tanrıların yaranması haqqında inanclar toplusudur.

4 – Rus ədəbiyyatında onun adı Geya (Гея) kimi səslənir.

5 – Rus ədəbiyyatında onun adı Artemida (Артемида) kimi səslənir.

 

Mənbələr:

  1. ^ Rothbard, Murray N., Economic Thought Before Adam Smith: Austrian Perspective on the History of Economic Thought, Vol. 1, Cheltenham, UK, Edward Elgar Publishing, 1995, pg. 8; Gordan, Barry J., Economic analysis before Adam Smith: Hesiod to Lessius (1975), pg. 3; Brockway, George P., The End of Economic Man: An Introduction to Humanistic Economics, fourth edition (2001), pg 128.
  2. A. Əlizadə – Antik Fəlsəfə tarixi

Leave a Reply

91 Comments on "Yunan mifologiyası: Homer və Hesiodos kimdir?"

Notify of
avatar
Sort by:   newest | oldest | most voted
internet
Guest

I simply want to tell you that I’m newbie to blogs and actually loved this web blog. Very likely I’m want to bookmark your website . You really come with perfect posts. Bless you for revealing your website page.

this
Guest

I just want to mention I am just very new to blogging and site-building and truly loved this web page. Likely I’m likely to bookmark your site . You surely come with fantastic posts. Thanks a lot for sharing your blog.

^FAytech North America
Guest

Faytech North America is a touch screen Manufacturer of both monitors and pcs. They specialize in the design, development, manufacturing and marketing of Capacitive touch screen, Resistive touch screen, Industrial touch screen, IP65 touch screen, touchscreen monitors and integrated touchscreen PCs. Contact them at http://www.faytech.us, 121 Varick Street, New York, NY 10013, +1 646 205 3214

Fashion
Guest

I dugg some of you post as I thought they were invaluable extremely helpful

;Emery EPS
Guest

I just hope to inform you you that I am new to writing and absolutely loved your information. Very likely I am probably to bookmark your blog post . You simply have stunning article materials. Be Thankful For it for telling with us your own domain information

News
Guest

I simply needed to thank you very much once again. I am not sure the things I would’ve done without the techniques shared by you regarding that industry. It was a intimidating scenario in my opinion, but finding out the professional technique you processed the issue made me to leap over fulfillment. I am happier for this advice and wish you really know what a powerful job you are always getting into educating some other people all through your web site. I’m certain you haven’t got to know all of us.

metroclick)
Guest

MetroClick specializes in building completely interactive products like Photo Booth for rental or sale, Touch Screen Kiosks, Large Touch Screen Displays , Monitors, Digital Signages and experiences. With our own hardware production facility and in-house software development teams, we are able to achieve the highest level of customization and versatility for Photo Booths, Touch Screen Kiosks, Touch Screen Monitors and Digital Signage. Visit MetroClick at http://www.metroclick.com/ or , 121 Varick St, New York, NY 10013, +1 646-843-0888

News
Guest

You are my intake , I own few blogs and often run out from to brand.I believe this web site holds some really wonderful info for everyone. “I prefer the wicked rather than the foolish. The wicked sometimes rest.” by Alexandre Dumas.

Pozycjonowanie Stron
Guest

Merely a smiling visitant here to share the love (:, btw great style .

John Deere Technical Manuals
Guest

I am glad that I noticed this site , just the right information that I was looking for! .

Gorzow Wlkp
Guest

I have been absent for a while, but now I remember why I used to love this web site. Thank you, I will try and check back more frequently. How frequently you update your web site?

News
Guest

I really like your writing style, superb info, thank you for posting :D. “Much unhappiness has come into the world because of bewilderment and things left unsaid.” by Feodor Mikhailovich Dostoyevsky.

News
Guest

But wanna remark on few general things, The website pattern is perfect, the subject matter is very great. “Some for renown, on scraps of learning dote, And think they grow immortal as they quote.” by Edward Young.

News
Guest

I truly enjoy reading through on this site, it holds excellent blog posts. “The longing to produce great inspirations didn’t produce anything but more longing.” by Sophie Kerr.

Fashion
Guest

Attractive section of content. I just stumbled upon your weblog and in accession capital to assert that I get in fact enjoyed account your blog posts. Any way I’ll be subscribing to your augment and even I achievement you access consistently fast.

Zwrot Podatku z Zagranicy Kalkulator
Guest

Its fantastic as your other blog posts : D, thanks for putting up. “A lost battle is a battle one thinks one has lost.” by Ferdinand Foch.

Zwrot Podatku z Zagranicy Szczecin
Guest

Thanks for helping out, wonderful info .

cheap flight tickets
Guest

I’m really impressed with your writing skills and also with the layout on your weblog. Is this a paid theme or did you customize it yourself? Either way keep up the nice quality writing, it is rare to see a nice blog like this one today..

kitchen remodel cost
Guest

I like the helpful info you provide in your articles. I will bookmark your blog and check again here regularly. I’m quite certain I will learn many new stuff right here! Best of luck for the next!

News
Guest

I just could not depart your web site before suggesting that I actually enjoyed the standard information an individual supply in your visitors? Is gonna be back regularly in order to check up on new posts.

John Deere Service Manuals
Guest

I am frequently to blogging and that i actually appreciate your content regularly. The article has truly peaks my interest. Let me bookmark your blog and keep checking for brand spanking new info.

News
Guest

Very interesting info !Perfect just what I was looking for! “Outside of a dog, a book is man’s best friend. Inside of a dog it’s too dark to read.” by Groucho Marx.

Maszyny Rolnicze Nazwy
Guest

Some genuinely fantastic info , Glad I found this. “Nothing is so bitter that a calm mind cannot find comfort in it.” by Lucius Annaeus Seneca.

News
Guest

Someone necessarily help to make significantly articles I’d state. This is the first time I frequented your web page and thus far? I amazed with the research you made to create this actual submit amazing. Excellent task!

5aswiss.com
Guest

Excellent blog here! Also your website loads up very fast! What host are you using? Can I get your affiliate link to your host? I wish my site loaded up as quickly as yours lol

News
Guest

Hi, Neat post. There’s an issue with your site in internet explorer, may test this… IE still is the market leader and a big element of other folks will miss your magnificent writing due to this problem.

holistic medicine
Guest

Wow, incredible weblog structure! How long have you been blogging for? you made blogging glance easy. The whole glance of your site is magnificent, let alone the content material!

Home Improvement
Guest

I’m not sure where you are getting your info, but good topic. I needs to spend some time learning much more or understanding more. Thanks for fantastic info I was looking for this information for my mission.

Pozycjonowanie Stron WWW Wroclaw
Guest

I believe this site holds some real excellent information for everyone. “To be able to be caught up into the world of thought — that is being educated.” by Edith Hamilton.

Home Improvement
Guest

I have been surfing online more than 3 hours today, yet I never found any interesting article like yours. It’s pretty worth enough for me. Personally, if all website owners and bloggers made good content as you did, the web will be a lot more useful than ever before.

Metallzaun Polen
Guest

I have been absent for a while, but now I remember why I used to love this blog. Thank you, I will try and check back more often. How frequently you update your web site?

shoe stores
Guest

Hello.This article was extremely remarkable, particularly because I was searching for thoughts on this issue last Saturday.

zgrzewanie rur pe instrukcja
Guest

hello!,I love your writing so so much! share we communicate more about your article on AOL? I require an expert in this area to unravel my problem. May be that is you! Having a look ahead to peer you.

Home Improvement
Guest

F*ckin’ amazing issues here. I am very satisfied to look your article. Thanks so much and i am taking a look ahead to touch you. Will you kindly drop me a mail?

http://www.crammonduk.com
Guest

Thank you for sharing superb informations. Your web-site is very cool. I’m impressed by the details that you¡¦ve on this site. It reveals how nicely you perceive this subject. Bookmarked this web page, will come back for more articles. You, my pal, ROCK! I found just the info I already searched all over the place and simply couldn’t come across. What a perfect web site.

healthexpo2015.net
Guest

I¡¦ve been exploring for a little bit for any high-quality articles or weblog posts on this kind of house . Exploring in Yahoo I eventually stumbled upon this website. Reading this information So i¡¦m happy to show that I’ve an incredibly excellent uncanny feeling I came upon just what I needed. I such a lot indisputably will make certain to do not omit this web site and give it a look on a continuing basis.

News
Guest

I really enjoy examining on this site, it has got fantastic content . “Violence commands both literature and life, and violence is always crude and distorted.” by Ellen Glasgow.

sklep bhp gorzow
Guest

Hello, Neat post. There is an issue along with your website in web explorer, would test this… IE still is the market leader and a big component to other people will pass over your magnificent writing because of this problem.

BusinessCasual
Guest

I think this is one of the most vital info for me. And i’m glad reading your article. But should remark on few general things, The site style is perfect, the articles is really great : D. Good job, cheers

Cost Of Build A House
Guest

Hi my family member! I want to say that this article is amazing, nice written and include almost all important infos. I¡¦d like to look more posts like this .

Home Improvement
Guest

Some genuinely wonderful info , Gladiola I observed this. “Prayer indeed is good, but while calling on the gods a man should himself lend a hand.” by Hippocrates.

artykuly bhp
Guest

Simply a smiling visitor here to share the love (:, btw outstanding layout.

Home Improvement
Guest

wonderful points altogether, you simply gained a new reader. What might you recommend about your publish that you made a few days ago? Any sure?

BusinessProcess
Guest

A lot of thanks for your entire hard work on this web page. Gloria enjoys setting aside time for investigation and it’s really simple to grasp why. My partner and i hear all concerning the powerful ways you create important things via the web blog and therefore welcome participation from other individuals on that issue plus our child is in fact learning so much. Take pleasure in the rest of the new year. You’re the one performing a brilliant job.

Jeansowe Botki
Guest

I really enjoy reading through on this web site , it has got excellent articles . “Do what you fear, and the death of fear is certain.” by Anthony Robbins.

photo booth
Guest

MetroClick specializes in building completely interactive products like Photo Booth for rental or sale, Touch Screen Kiosks, Large Touch Screen Displays , Monitors, Digital Signages and experiences. With our own hardware production facility and in-house software development teams, we are able to achieve the highest level of customization and versatility for Photo Booths, Touch Screen Kiosks, Touch Screen Monitors and Digital Signage. Visit MetroClick at http://www.metroclick.com/ or , 121 Varick St, New York, NY 10013, +1 646-843-0888

Health
Guest

Only wanna comment on few general things, The website style and design is perfect, the content is rattling good. “Earn but don’t burn.” by B. J. Gupta.

Buty Jeansowe Ccc
Guest

you are in point of fact a just right webmaster. The website loading speed is amazing. It kind of feels that you’re doing any distinctive trick. Furthermore, The contents are masterwork. you’ve done a magnificent activity in this matter!

ip65
Guest

Faytech North America is a touch screen Manufacturer of both monitors and pcs. They specialize in the design, development, manufacturing and marketing of Capacitive touch screen, Resistive touch screen, Industrial touch screen, IP65 touch screen, touchscreen monitors and integrated touchscreen PCs. Contact them at http://www.faytech.us, 121 Varick Street, New York, NY 10013, +1 646 205 3214

CivilLaw
Guest

Of course, what a splendid blog and instructive posts, I will bookmark your blog.Have an awsome day!