Bioloji ölümsüzlük

88

         İnsanlar demək olar ki, özlərini dərk etdikləri gündən ölümsüzlüyün sirrini tapmağa can atır. Bu istək öz əksini əfsanələrdə, əsatirlərdə də tapır. Himalay dağlarındakı cavanlaşdıran bulaqlardan sehrli piyalələrə qədər. Qədim yunanıstanda tanrıların nektar adlanan balabənzər maddə sayəsində ölümsüz olduqlarına və nektar sayəsində insanların da ölümsüz ola biləcəyinə inanılırdı. Persephone’nun qaçırılması ilə bağlı olan mifdə Demetranın Keleosun oğlu Demophon’u nektarla ölümsüz etməyə çalışması təsvir olunur. Həmçinin qədim Misirdə ölümün soyuq reallığı ilə mübarizə aparmaq üçün meyitin 70 günlük mumyalama prasedurunu yerinə yertirirdilər. Bir çox xalqlardan insanların marağına səbəb olmuş elm və mistisizmi özündə birləşdirən simyanın (əlkimya) təməlində istənilən metalı qızıla çevirən və ölümsüzlük iksiri hazırlanan fəlsəfə daşını tapmaq durur.  Bəzi rəvayətlərə görə isə Nicolas Flamel adlı simyaçı fəlsəfə daşını tapmış və ölümsüzlüyə qovuşmuşdur. O, 1418-ci ildə ölmüş olsa da qəbrində tapılmayıb və 1700-cü illərdə onu görüldüyü iddia edilir amma əlbəttə ki, bu yalnız rəvayətdir.

           İnsanlar min illərdir ölümsüzlüyü axtarsa da bu əslində təbiətdə mövcud olan bir şeydir. Belə ki, Turritopsis dohrnii adlanan meduza növü çoxdan bu imkana sahibdir. Bu meduzalar öz həyat siklini çevirərək onu təzədən yaşaya bilir.

Laboratoriya şəraitində yetişdirilən meduzalar üzərində aparılmış tədqiqatlar göstərir ki, Turritopsis dohrnii bu prosesi bir dəfə yox dəfələrlə təkrarlamaq qabiliyyətinə sahibdir. Meduzalar yumurta-sürfə-polip-yetkin meduza sırası ilə olan həyat siklinə sahibdir və yetkin meduza formasında olan Turritopsis dohrnii geri- polip dövrünə qayıdır və beləliklə “qocalmır”.

            Bitkilər aləmində isə bristlecone şam ağacı belə canlılardan hesab olunur. Bu bitkinin 5000 ildən çox yaşaması məlumdur. 2013-cü ildə bitkilərin bölünmə zonasına nəzarət edən arabidopsis adlı protein tapıldı və bristlecone şam ağacının “ölümsüzlük” sirrinin də bu və ya quruluşca buna bənzər proteinlə əlaqədar olduğu düşünülür. Adı çəkilən canlılardan başqa “qocalmamaq” qabiliyyətinə Sebastes aleutianus, Chrysemys picta, Terrapene carolina, Pinus longaeva, Arctica islandica kimi digər canlılar da sahibdir. Bəzi krevetka növləri belə böyüsə də qocalmırlar.

Ölçüsü böyük olan krevetka yaşı böyük ancaq hələ də cavan olandır. Bu cümlə absurd səslənsə də doğrudur. Yaş almaq bu krevetkalara insanlara olduğu kimi təsir etmir, onlar həmçinin seksual cəhətdən belə daha aktiv olurlar. Bu sıra heyvanlara orta məktəb biologiya kursundan tanış olan hidralar və planari növləri də daxildir. Hidralar üzərində aparılan 4 illik araşdırmadan sonra hüceyrə səviyyəsində belə 4 il əvvəlki hidradan fərqləndirən “qocalıq əlaməti” müşahidə edilməyib. Bu heyvanlar inanılmaz regenerasiya qabiliyyətləri sayəsində demək olar ki, ölümsüzdürlər.

Hidra adını da elə yunan mifalogiyasında başı kəsildikdə yerinə ikisi böyüyən və Heraklın 2-ci tapşırığının əsası olan su nəhəngindən alır. Hidraların müxtəlif hüceyrə qruplarının yaranmasında 3 növ kök hüceyrənin iştirakı aydınlaşdırılmışdır. Bu 3 üç növ hüceyrə üçün ortaq olan bir protein- FoxO-nun hidraların bu xüsusiyyətində rolu olduğu aydınlaşdırılıb. Görünür ki, bu protein ümumiyyətlə heyvanlar aləmində universal “anti-ageing” xüsusiyyətini özündə daşıyır. İnsanlar da bu proteinin müxtəlif formalarını daşıya bilir və bəzi formalar 100 yaşdan çox yaşayan insanlar üçün ortaqdır.
Amma təbiətdəki hər bir uyğunlaşma kimi “ölümsüzlük” də nisbi xarakter daşıyır. Adı çəkilən heyvanlar “qocalıqdan” ölməyə bilər amma hər hansı xəstəlikdən və ya bir yırtıcı tərəfindən yeyilərək ölə bilərlər.
İnsanın öz bədənində də ölümsüzlük qazanmış hüceyrələr tapıla bilir lakin bu xoşagələn hal hesab olunmur. Bunu açıqlamaq üçün hüceyrə bölünməsinə və xromosomun quruluşuna nəzər salmaq lazımdır. Hər bir xromosom telomer adlanan nukleotid ardıcıllığı ilə qurtarır və telomerlər xromosomları destruksiyadan və bir-birlərilə birləşmədən qoruyur həmçinin bölünmədə iştirak edir. Hər hüceyrə bölünməsində telomerlərdə yüngülcə qısalma müşahidə olunur ki, bu da  Hayflick limitini müəyyənləşdirir. Belə ki, telomerin qısalması müəyyən həddə çatdıqda artıq bölünmə mümkün olmur. Və belə hüceyrə apoptoz ( proqramlaşdırılmış ölüm) yolu ilə kənarlaşdırılır. Müxtəlif təsirlərin nəticəsində normada bölünmədə iştirak edən preonkogen genlər aktivləşir, belə hüceyrələrdə telomeraza fermenti sayəsində immortalizasiya ( ölümsüzlük ) qazanır və p450 geni də zədələndiyindən apoptoz mexanizmi də işə düşmür, bölünmə qabiliyyəti nəzarətdən çıxmış olan hüceyrə Hayflick limitinə tabe olmur. Bu da onkoloji proseslərin əsasını təşkil edir.
İnsanların ölümsüzlüyə olan marağı bu məqsədə çatmağa heç bir xeyri olmasa da həyat şəraitini yaxşılaşdıracaq, düşüncə tərzini formalaşdıracaq və indiki cəmiyyətin formalaşdırılmasına təkan verəcək proseslərə  təməl yaratmışdır. Belə ki, mumyalama sayəsində ilk anatomik biliklər toplanıb və fəlsəfə daşını tapmağa çalışan əlkimyaçılar daşı tapa bilməsələr də metalların saflaşdırılması üsullarını, bir çox elementləri, boyaq maddələrini və s. kəşflər edərək bu günkü kimyanın təməlini formalaşdırmışlar.

İstifadə edilmiş mənbələr:
1. http://www.rd.com/culture/animals-that-live-forever/
2. http://www.bbc.com/earth/story/20150622-can-anything-live-forever
3. http://www.cracked.com/article_20055_6-unassuming-animals-that-are-secretly-immortal.html
4. http://immortal-jellyfish.com

Leave a Reply

88 Comments on "Bioloji ölümsüzlük"

Notify of
avatar
Sort by:   newest | oldest | most voted
important site
Guest

I simply want to mention I’m all new to blogging and site-building and seriously enjoyed you’re website. Probably I’m likely to bookmark your website . You amazingly have outstanding articles and reviews. With thanks for sharing your web-site.

~Emery EPS
Guest

I merely desire to inform you that I am new to wordpress blogging and clearly liked your write-up. Quite possibly I am probably to save your blog post . You absolutely have extraordinary article content. Be Grateful For it for swapping with us the best blog write-up

Faytech North America`
Guest

Faytech North America is a touch screen Manufacturer of both monitors and pcs. They specialize in the design, development, manufacturing and marketing of Capacitive touch screen, Resistive touch screen, Industrial touch screen, IP65 touch screen, touchscreen monitors and integrated touchscreen PCs. Contact them at http://www.faytech.us, 121 Varick Street, New York, NY 10013, +1 646 205 3214

*metroclIck
Guest

MetroClick specializes in building completely interactive products like Photo Booth for rental or sale, Touch Screen Kiosks, Large Touch Screen Displays , Monitors, Digital Signages and experiences. With our own hardware production facility and in-house software development teams, we are able to achieve the highest level of customization and versatility for Photo Booths, Touch Screen Kiosks, Touch Screen Monitors and Digital Signage. Visit MetroClick at http://www.metroclick.com/ or , 121 Varick St, New York, NY 10013, +1 646-843-0888

Fashion
Guest

Thank you so much for giving everyone an exceptionally memorable opportunity to read articles and blog posts from this site. It is always so awesome and also full of a great time for me personally and my office friends to search your website particularly three times in one week to find out the latest secrets you have. Of course, we’re actually pleased with your astonishing tricks you serve. Certain 4 points in this post are easily the most suitable I’ve ever had.

News
Guest

You are my inhalation , I own few blogs and often run out from to brand.I think this internet site holds some very good information for everyone. “Philosophy triumphs easily over past evils and future evils but present evils triumph over it.” by La Rochefoucauld.

News
Guest

I was recommended this web site by my cousin. I’m not sure whether this post is written by him as no one else know such detailed about my problem. You are wonderful! Thanks!

SEM
Guest

I’ve recently started a site, the information you offer on this site has helped me greatly. Thank you for all of your time & work.

Tworzenie Stron WWW Gorzow Wlkp
Guest

hello!,I like your writing so a lot! percentage we communicate more about your article on AOL? I require an expert in this space to unravel my problem. May be that’s you! Taking a look ahead to see you.

News
Guest

Great beat ! I wish to apprentice while you amend your site, how could i subscribe for a blog website? The account helped me a acceptable deal. I had been tiny bit acquainted of this your broadcast offered bright clear idea

News
Guest

You are my inspiration, I own few web logs and rarely run out from brand :). “He who controls the past commands the future. He who commands the future conquers the past.” by George Orwell.

News
Guest

I like what you guys are up also. Such smart work and reporting! Carry on the excellent works guys I have incorporated you guys to my blogroll. I think it’ll improve the value of my site :).

Fashion
Guest

I do believe all of the concepts you’ve offered on your post. They’re really convincing and can definitely work. Still, the posts are too short for starters. May just you please lengthen them a little from next time? Thank you for the post.

Zwrot Podatku z Zagranicy Rzeszow
Guest

Hello, Neat post. There’s a problem together with your web site in internet explorer, could check this… IE nonetheless is the marketplace chief and a huge element of folks will omit your wonderful writing because of this problem.

shop homes
Guest

I¡¦ve read several good stuff here. Certainly price bookmarking for revisiting. I wonder how much effort you place to make this type of fantastic informative site.

home design
Guest

You could definitely see your skills within the work you write. The arena hopes for even more passionate writers like you who are not afraid to say how they believe. Always go after your heart.

News
Guest

Hiya very nice blog!! Man .. Beautiful .. Wonderful .. I’ll bookmark your blog and take the feeds also…I am satisfied to seek out a lot of helpful information here in the publish, we want develop extra strategies on this regard, thanks for sharing.

Tractor Workshop Manuals
Guest

Hi Im itching to know if I may use this article in one of my blogs if I link back to you? Thanks

News
Guest

I went over this site and I conceive you have a lot of wonderful info, saved to my bookmarks (:.

Maszyny Rolnicze Uzywane Podkarpackie
Guest

Very interesting subject, regards for posting.

Maszyny Rolnicze
Guest

I have read a few good stuff here. Certainly worth bookmarking for revisiting. I surprise how a lot effort you place to create any such fantastic informative site.

News
Guest

I like what you guys are up also. Such intelligent work and reporting! Keep up the excellent works guys I’ve incorporated you guys to my blogroll. I think it’ll improve the value of my website :).

http://aoflibrary.net
Guest

Thank you for the auspicious writeup. It in fact was a amusement account it. Look advanced to more added agreeable from you! However, how can we communicate?

http://blogcabinca.org
Guest

I’ve been browsing online more than three hours today, yet I never found any interesting article like yours. It’s pretty worth enough for me. Personally, if all website owners and bloggers made good content as you did, the net will be a lot more useful than ever before.

http://www.5aswiss.com
Guest

I do believe all the ideas you’ve presented on your post. They’re very convincing and can certainly work. Nonetheless, the posts are too quick for starters. Could you please lengthen them a little from subsequent time? Thank you for the post.

Fashion
Guest

I’ve recently started a web site, the information you offer on this website has helped me tremendously. Thanks for all of your time & work. “It is a great thing to know our vices.” by Cicero.

development
Guest

It¡¦s really a great and useful piece of info. I¡¦m happy that you just shared this useful information with us. Please stay us up to date like this. Thanks for sharing.

Home Improvement
Guest

I do agree with all of the ideas you have offered on your post. They are very convincing and will certainly work. Still, the posts are too quick for beginners. May just you please extend them a little from subsequent time? Thank you for the post.

Pozycja w Google
Guest

Normally I do not learn article on blogs, but I wish to say that this write-up very pressured me to check out and do it! Your writing taste has been amazed me. Thank you, quite nice article.

Home Improvement
Guest

I like this post, enjoyed this one thankyou for posting .

Metallzäune Aus Polen
Guest

I like what you guys are up also. Such intelligent work and reporting! Carry on the excellent works guys I have incorporated you guys to my blogroll. I think it’ll improve the value of my site :).

brandsfavor.com
Guest

Hello there, I discovered your web site via Google while looking for a similar topic, your site got here up, it appears to be like great. I have bookmarked it in my google bookmarks.

gym bag
Guest
I would like to show some thanks to you for bailing me out of this particular setting. Right after researching throughout the search engines and coming across views that were not powerful, I assumed my entire life was done. Living minus the solutions to the difficulties you’ve resolved all through the short article is a serious case, as well as the ones that might have negatively affected my entire career if I hadn’t discovered your web site. Your actual capability and kindness in handling almost everything was priceless. I don’t know what I would have done if I had not… Read more »
http://www.chanelpascher.com
Guest

I am only writing to make you be aware of of the terrific experience my wife’s child experienced browsing your blog. She picked up such a lot of things, which included what it’s like to possess a very effective giving character to let many others effortlessly thoroughly grasp chosen extremely tough issues. You undoubtedly surpassed our expectations. Thanks for offering such important, trustworthy, edifying and as well as unique tips on your topic to Jane.

zgrzewarka do rur pe
Guest

Only a smiling visitant here to share the love (:, btw outstanding style .

Home Improvement
Guest

great issues altogether, you simply received a logo new reader. What might you suggest about your submit that you simply made some days ago? Any positive?

www.crammonduk.com
Guest

Pretty nice post. I just stumbled upon your blog and wished to say that I’ve really enjoyed browsing your blog posts. In any case I will be subscribing to your feed and I hope you write again soon!

News
Guest

I think this is among the most important info for me. And i’m glad reading your article. But want to remark on few general things, The website style is ideal, the articles is really great : D. Good job, cheers

odziez robocza sklep
Guest

You have brought up a very great details , appreciate it for the post.

PlaneTickets
Guest

Fantastic beat ! I wish to apprentice while you amend your website, how could i subscribe for a blog site? The account helped me a acceptable deal. I had been tiny bit acquainted of this your broadcast provided bright clear idea

Home Improvement
Guest

I gotta bookmark this website it seems very beneficial very useful

CareerSource
Guest

Whats Happening i’m new to this, I stumbled upon this I’ve discovered It positively helpful and it has helped me out loads. I am hoping to give a contribution & assist other customers like its aided me. Good job.

SportsUniforms
Guest
My wife and i ended up being so more than happy when Chris could carry out his studies through your ideas he gained using your blog. It’s not at all simplistic just to always be giving freely ideas the rest have been making money from. And now we take into account we now have the blog owner to thank for that. All the explanations you have made, the easy web site navigation, the friendships you give support to instill – it’s many superb, and it’s leading our son and the family do think that concept is entertaining, and that is… Read more »
Home Improvement
Guest

Its like you read my mind! You appear to know a lot about this, like you wrote the book in it or something. I think that you could do with a few pics to drive the message home a bit, but other than that, this is excellent blog. A great read. I will definitely be back.

HomeAdvisor
Guest

Magnificent beat ! I would like to apprentice while you amend your web site, how can i subscribe for a blog site? The account helped me a acceptable deal. I had been tiny bit acquainted of this your broadcast offered bright clear idea

DecoratingIdeas
Guest

fantastic points altogether, you simply gained a brand new reader. What might you suggest about your put up that you made some days in the past? Any positive?

Jeansowe Buty Na Koturnie
Guest

I like what you guys are up also. Such clever work and reporting! Carry on the excellent works guys I’ve incorporated you guys to my blogroll. I think it’ll improve the value of my web site :).

Health
Guest

Enjoyed looking through this, very good stuff, regards . “What the United States does best is to understand itself. What it does worst is understand others.” by Carlos Fuentes.

monitors
Guest

Faytech North America is a touch screen Manufacturer of both monitors and pcs. They specialize in the design, development, manufacturing and marketing of Capacitive touch screen, Resistive touch screen, Industrial touch screen, IP65 touch screen, touchscreen monitors and integrated touchscreen PCs. Contact them at http://www.faytech.us, 121 Varick Street, New York, NY 10013, +1 646 205 3214

InsuranceMarketplace
Guest

You made some nice points there. I did a search on the topic and found most people will approve with your site.