Adəmin ilk sevgilisi Lilit. Müasir həyatda Lilit Həvvaya qarşı.

94

Baxmayaraq ki, biz artıq XXI əsrdə yaşayırıq, elm və texnikanın inkişaf etdiyi dövürdəyik, lakin çoxları qalın divarlarla hörülmüş stereotiplərin əsiridir. Bu stereotiplərə görə, qadın passiv, emosional, həssas, utancaq, asılı olmalıdır. Məntiqi fəallıq, məqsədyönlülük, inam, yüksək intellekt kimi keyfiyyətlər isə kişilərə xas xüsusiyyətlər olduğu üçün qadına yaraşdırılmır. Halbuki qadın və kişi arasındakı fərqliliklər həddindən artıq şişirdilib. Bir çox adamlar hesab edirlər ki, əsrlər boyu belə olubsa deməli, əbədi belə olmalıdır. İnsanların təfəkkürü, stereotipləri çox passiv, hətta deyərdim, yox səviyyəsində dəyişir.

Paltaryuyan və qabyuyan maşınlar, mikrodalğalı sobalar və digər bunun kimi alətlər, belə desək, qadını mətbəxdən çıxarıb, onları əvəz etdi. Uşaq bağçaları və məktəblər isə ənənəvi tərbiyə vermə yükünün bir hissəsini öz üzərinə götürdü. Bu gün nikahlara biraz daha gec yaşlarda girilir və qadınların əksəriyyətin 1-2 uşağı olur. Bütün bunların nəticəsi olaraq qadının vaxtı çoxdur. Həmin o vaxt ki, qadın özünə həsr edir, öz gələcəyinə, təhsilinə, karyerasına, görkəminə, idmana, hobbisinə. Amma stereotiplər güclüdür. Bu cür qadın həmişə və hər zaman qınaq atəşinə məruz qalır. Ona “Sən qadın deyilsən! Sənin kimi qadın olmur!” damğası hər kəs tərəfindən vurulur. Bu cür təhqiramiz sözlər isə qadının özünə inamını zədələyir, onu alçaldır və patriaxal cəmiyyətin daha da güclənməsinə şərait yaradır.

Lilit və Həvva

Müxtəlif qadın tipləri haqqında araşdırmanı lap əvvəldən – insanın yaradılğı dövürdən incələyək. Tanrıya inanıb inanmamaq önəmli deyil. Lakin çox böyük ehtimal hamımız dini kitablarda insanın yaradılışı haqqında olan tarixi bilirik. Tövratın ilk hissəsi olan Yaradılışın birinci Babında Adəm ilə birlikdə bir dişi yaradıldığından bəhs edilir, ikinci hissədə isə Adəmin qabırğa sümüyündən bir dişi yaradıldığı yazılmışdır. Bir çox alimlər, ilahiyyatçılar və sadəcə dindar insanlar illər boyunca bu mətnlərin mənasını anlamağa və yozmağa çalışmışdırlar. Bu mövzuda hətta çoxlu rəvayətlər və əfsanələr yaradılıb. Ən ilkin və ən məşhur versiya “Sirakidin əlifbası” (Ben Sira əlifbası) adlanan apokrifik yəhudi əsərdə rast gəlinir. Həmin əsərə əsasən, Tanrı Adəmi yaratdıqdan sonra onun tək olmaması üçün ilk qadını da torpaqdan yaradır və onu Lilit adlandırır. Lakin onların arasında heç vaxt anlayış olmur.

Lilit - Dante Qabriel Rossettinin əsəri
Dante Qabriel Rossettinin əsəri – “Lilith”

Qadın deyir: “Mən heç vaxt sənin altında olmayacağam!”

Kişi cavab verir: “Heç vaxt sənin altında olmayacağam, yalnız yuxarıda! Sən həmişə aşağıda olmalısan.”

Qadın deyir: “Biz hər ikimiz bərabərik, çünki ikimiz də torpaqdan yaradılmışıq.”

Onlar bir birlərini dinləmirdilər. Adəm güc ilə Liliti özünə tabə etmək istəyərkən, Lilit şiddətlənir, Tanırının qadağan olunmuş adını söyləyir, bu zaman isə onun qanadları çıxır və o həmişəlik cənnəti və öz ərini tərk edir.

Adəm Tanrıya gileylənir: “Mənə verdiyin qadın məni tək qoyub getdi.”

Tanrı dərhal Lilitin qayıtması üçün üç mələk göndərir (Sanvi, Sansanvi və Semanqelaf) və deyir: “Əgər o qayıtsa, onda hər şey yaxşıdır. Əgər o imtina etsə, onda o gündə yüz övladının ölümü ilə barışmalı olacaq.”

Mələklər Liliti Qırmızı dənizin sahilində tapırlar. Lakin o heç bir halda geri dönməyəcəyini deyir. Nəticədə Tanrı onu cəzalandırır və Lilitin hər gün yüz iblisi övladları ölür.

Bundan sonra Tanrı Adəmin qabırğa sümüyündən Həvvanı yaradır. Həvva kişisinin bir parçasından yaradıldığına görə ona tabe olur.

Lilit və Həvva
Lilit və Həvva

Beləliklə, qarşımızda iki qadın ipostası var:

Lilit – öz hüquqları uğrunda mübarizə aparan, fəal, enerjili, öz qüvvələrinin yardımı ilə öz məqsədlərinə çatan qadın. O öz bərabərlik tələbi ilə Adəmi zəiflədir və dağıdır. Belə qadın ərinə imtina etdiyinə görə patriaxal cəmiyyətin mövcudluğu üçün böyük təhlükə daşıyır. Lilitin parlaq xarakteristikası tam azadlıq və məhdudiyyətsizlik istəyir. Bu cür qadın rolu cəmiyyət tərəfindən mənfi qarşılanır və düzgün qəbul edilmir.

Həvva – öz əri ilə razılaşan, üzüyola, sakit, yumşaq qadın. O öz əri ilə bağlılıq rəmzi hesab edilir, ona tabedir, çünki onun qabırğasından doğulub, onun bədənindən törəyib. Həvva ərinin və ailəsinin dayağıdır və buna görə bu qadın rolu cəmiyyət tərəfindən müsbət qadın obrazı kimi hesab edilir.

Bu mifi analiz etdikdə görürük ki, burada qadına belə bir göndəriş var: “Əgər sən mənimlə bərabər hüquq istəsən, əgər tələbkar, inadlı, azad, müstəqil olsan, onda sən İblisin qadını olacaqsan və sənin heç vaxt övladın olmayacaq!”

Bax beləcə qadın obrazı iki hissəyə bölünmüş olur. Bir hissəsini Lilit adlandırmaq olar. Bu qadın əksər hallarda kişilərin diqqətini cəlb edir. Lakin eyni zamanda qorxudur. Axı o öz istədiyini yaxşı bilir və nə edəcəyini öncədən bilmək mümkün deyil. Lilitin bərabərlik uğrunda mübarizəsi Adəmə tabe olmamağı simvolizə edir. Bu isə bütün kişiləri qorxudur, çünki Lilit onları passiv qalmağa məcbur edir. Ona görə də kişilər eyni zamanda həm Liliti axtarırlar, həm də ondan qorxurlar. Kişilər çətinliklə Liliti öz həyat yoldaşları kimi qəbul edirlər. Lilit çox yaxşı məşuqədir, sirdaşdır, lakin həyat yoldaşı deyil. Axı o bərabərdir.

Həvva isə qadın obrazının ikinci tərəfini əks etdirir. Həvva ocağın qoruyucusu, itaətli və başa düşən, əri və ailəsi üçün özünü həmişə qurban verəndir. O etibarlı, rahat və daha sakit xarakterlidir. Heç vaxt öz əri ilə mübahisə etmir, bütün işləri ərinin yerinə etsə belə, işində ona əvəzsiz dəstək və kömək olursa belə, ailə büdcəsinin əsas hissəsini özü qazanırsa belə, o həmişə ərinin kölgəsindədir və orada qalmağa razıdır. Çünki Həvva üçün əsas olan şey evdə əmin amanlığın olmasıdır.

İn və Yan

Bir anlıq İn və Yanın görünüşünü xatırlayaq. Bu qədim Çin fəlsəfəsinin ayrılmaz simvollarından biridir. Bütövlüyü bir arada tamamlayan iki hissə mənasını verir. Bir tərəf qaranlığı, digər tərəf isə işığı simvolizə edir. Lakin qaralıq hissə özündə işığı, işqılı hissə isə qaranlığı daşıyır. Bu çox unikal və çox dərin məna kəsb edən simvollardan biridir.

İn və Yanla qadın və kişi obrazları arasında bənzətmə aparmaq olar. Çünki qadın və kişinin varlığı bəşəriyyətin varlığı mənasına gəlir – bütövlüyü bir arada tamamlayan iki ayrılmaz hissə. Belə nəticəyə gəlmək də olar ki, hər bir hissə digər hissənin bir parçasını özündə daşıyır. Yəni qadında müəyyən qədər kişi obrazı, kişidə isə müəyyən qədər qadın obrazı vardır. Bəs bu belədirsə, niyə qadın tabe olmalıdır?

Fəal və ağıllı qadın sadəcə özünə əmin olmayan və özündə öz qadın hissəsini görməyən  qısqanc kişiləri qorxudur. Çünki bu kişilər ailədə evdar Həvvaya üstünlük verirlər, amma həmişə Liliti axtarırlar. Patriaxal mədəniyyət qadının azadlığını əlindən alaraq, ona öz istəklərini boğmasını diktə edərək qadının güclü tərəflərinin kəşf etməməsinə şərait yaradır. Bəlkə elə buna görə çox vaxtı məktəbli qızlar riyaziyyat və fizika sahəsində uğurları ilə fəxr etmirlər – axı ağıllı qadın ibadət və pərəstiş obyekti sayılmır. Uğur itəakar qadınındır. Buna səbəb olan çox zaman elə valideynlərin özüdür. Qızının məktəbdə və universitetdə olan uğurlarına sevinmək yerinə onun həyatına balta vuracaq sözlər deyirlər: “Bu qədər oxuyursan, nə fayda? Heç olmasa özünə bir ər tapardın.” Nəticədə isə qadının əldə etdiyi bütün uğurlar “qadın işi” olmadığı üçün qiymətsizləşir. Çünki iş, karyera, əyləncə bunların hamısı patriaxal cəmiyyətdə kişilər üçün səciyyəvidir.

Unutmaq olmaz ki, hər bir qadında Lilit və Həvva obrazları vardır. Sadəcə bunların nisbəti hər bir qadında fərqlidir. Güclü qadın yaxşı ana və həyat yoldaşı ola bilməz mənasına gəlmir. Eləcə də, sakit qadının gizli və kəşf edilməyən istedadı mütləq vardır. Sadəcə hər kəsi olduğu kimi qəbul edə bilmək lazımdır.

 

Leave a Reply

94 Comments on "Adəmin ilk sevgilisi Lilit. Müasir həyatda Lilit Həvvaya qarşı."

Notify of
avatar
Sort by:   newest | oldest | most voted
Aytac
Guest

çox gözəl məqalədir. Çox bəyəndim

Read More Here
Guest

I just want to say I’m newbie to weblog and actually liked your blog site. Almost certainly I’m likely to bookmark your blog post . You absolutely come with remarkable posts. Thanks a bunch for sharing with us your web-site.

Fashion
Guest

obviously like your website however you have to take a look at the spelling on quite a few of your posts. Many of them are rife with spelling problems and I to find it very troublesome to inform the truth however I’ll surely come back again.

Faytech North America$
Guest

Faytech North America is a touch screen Manufacturer of both monitors and pcs. They specialize in the design, development, manufacturing and marketing of Capacitive touch screen, Resistive touch screen, Industrial touch screen, IP65 touch screen, touchscreen monitors and integrated touchscreen PCs. Contact them at http://www.faytech.us, 121 Varick Street, New York, NY 10013, +1 646 205 3214

:METROCLICK
Guest

MetroClick specializes in building completely interactive products like Photo Booth for rental or sale, Touch Screen Kiosks, Large Touch Screen Displays , Monitors, Digital Signages and experiences. With our own hardware production facility and in-house software development teams, we are able to achieve the highest level of customization and versatility for Photo Booths, Touch Screen Kiosks, Touch Screen Monitors and Digital Signage. Visit MetroClick at http://www.metroclick.com/ or , 121 Varick St, New York, NY 10013, +1 646-843-0888

News
Guest

Unquestionably believe that which you stated. Your favorite justification appeared to be on the net the easiest thing to be aware of. I say to you, I definitely get annoyed while people think about worries that they plainly don’t know about. You managed to hit the nail upon the top as well as defined out the whole thing without having side effect , people could take a signal. Will likely be back to get more. Thanks

-EMery EPS
Guest

I merely need to inform you you that I am new to blogging and totally cherished your write-up. Quite possibly I am going to remember your blog post . You literally have amazing article information. Admire it for sharing with us the best website information

News
Guest

Simply wanna comment on few general things, The website design is perfect, the content is very good : D.

John Deere Repair Manuals
Guest
I truly wanted to post a word to be able to thank you for all of the fabulous guides you are writing at this website. My time intensive internet investigation has now been compensated with good quality details to share with my partners. I would declare that many of us website visitors are rather fortunate to live in a wonderful website with many special individuals with helpful concepts. I feel very fortunate to have used your entire web site and look forward to some more enjoyable minutes reading here. Thanks a lot once more for a lot of things.
SEM
Guest

wonderful issues altogether, you simply received a logo new reader. What could you suggest about your put up that you just made a few days in the past? Any positive?

Strony Internetowe Gorzow
Guest

you’re actually a good webmaster. The site loading pace is amazing. It sort of feels that you’re doing any distinctive trick. Furthermore, The contents are masterwork. you’ve performed a excellent process on this topic!

News
Guest

hello!,I really like your writing very so much! share we keep in touch more approximately your article on AOL? I require a specialist on this space to solve my problem. Maybe that is you! Looking forward to look you.

News
Guest

Simply a smiling visitor here to share the love (:, btw outstanding style. “Individuals may form communities, but it is institutions alone that can create a nation.” by Benjamin Disraeli.

News
Guest

Great – I should certainly pronounce, impressed with your site. I had no trouble navigating through all tabs as well as related information ended up being truly simple to do to access. I recently found what I hoped for before you know it at all. Reasonably unusual. Is likely to appreciate it for those who add forums or anything, website theme . a tones way for your customer to communicate. Nice task.

John Deere Technical Manuals
Guest

Today, taking into consideration the fast life style that everyone is having, credit cards get this amazing demand throughout the economy. Persons coming from every area are using the credit card and people who are not using the credit card have made up their minds to apply for even one. Thanks for sharing your ideas on credit cards.

Zwrot Podatku z Zagranicy
Guest

You have brought up a very fantastic points , thankyou for the post.

Fashion
Guest

As soon as I detected this website I went on reddit to share some of the love with them.

cruises
Guest

I would like to thnkx for the efforts you’ve put in writing this site. I am hoping the same high-grade blog post from you in the upcoming as well. Actually your creative writing abilities has encouraged me to get my own blog now. Actually the blogging is spreading its wings fast. Your write up is a good example of it.

News
Guest

Hey, you used to write excellent, but the last several posts have been kinda boring… I miss your great writings. Past several posts are just a little out of track! come on!

News
Guest

Thank you for the sensible critique. Me & my neighbor were just preparing to do some research about this. We got a grab a book from our area library but I think I learned more clear from this post. I’m very glad to see such great info being shared freely out there.

Maszyny Rolnicze
Guest

I believe you have noted some very interesting points , thankyou for the post.

News
Guest

I went over this website and I conceive you have a lot of fantastic information, saved to bookmarks (:.

http://bestresearchpapers.net
Guest

I would like to thnkx for the efforts you have put in writing this website. I’m hoping the same high-grade web site post from you in the upcoming as well. In fact your creative writing abilities has encouraged me to get my own blog now. Actually the blogging is spreading its wings rapidly. Your write up is a good example of it.

5aswiss.com
Guest

Fantastic goods from you, man. I have understand your stuff previous to and you are just too excellent. I really like what you have acquired here, really like what you’re saying and the way in which you say it. You make it entertaining and you still care for to keep it wise. I can’t wait to read much more from you. This is actually a wonderful website.

Fashion
Guest

Great blog here! Also your site loads up very fast! What web host are you using? Can I get your affiliate link to your host? I wish my site loaded up as quickly as yours lol

alternative medicine
Guest

This is really interesting, You’re a very skilled blogger. I have joined your rss feed and look forward to seeking more of your great post. Also, I’ve shared your website in my social networks!

Home Improvement
Guest
My husband and i ended up being very delighted that Edward managed to carry out his reports through the entire ideas he grabbed when using the web pages. It is now and again perplexing to simply choose to be offering tricks some people have been selling. And we all do know we need the blog owner to be grateful to for that. The specific illustrations you have made, the simple web site menu, the relationships your site help to promote – it’s many overwhelming, and it’s making our son in addition to our family do think this situation is interesting,… Read more »
Pozycjonowanie Stron Kurs
Guest

I truly appreciate this post. I have been looking everywhere for this! Thank goodness I found it on Bing. You have made my day! Thank you again!

Home Improvement
Guest

You have brought up a very great points , thanks for the post.

Gartentore Aus Polen
Guest

As soon as I noticed this internet site I went on reddit to share some of the love with them.

gym bag
Guest

I’ve been browsing on-line more than three hours these days, yet I by no means discovered any attention-grabbing article like yours. It is pretty value enough for me. In my view, if all website owners and bloggers made excellent content as you probably did, the web might be a lot more useful than ever before.

zgrzewanie rur pp w trudnych miejscach
Guest

I went over this web site and I believe you have a lot of superb information, bookmarked (:.

http://brandsfavor.com
Guest

Very efficiently written information. It will be supportive to anybody who employess it, including yours truly :). Keep up the good work – looking forward to more posts.

Home Improvement
Guest

I think this is among the most vital info for me. And i’m glad reading your article. But should remark on some general things, The website style is great, the articles is really excellent : D. Good job, cheers

sklep bhp
Guest

Very good information can be found on weblog . “There used to be a real me, but I had it surgically removed.” by Peter Sellers.

http://www.crammonduk.com
Guest
hello there and thank you for your information – I’ve certainly picked up something new from right here. I did however expertise several technical points using this web site, as I experienced to reload the website lots of times previous to I could get it to load correctly. I had been wondering if your hosting is OK? Not that I am complaining, but sluggish loading instances times will often affect your placement in google and could damage your high quality score if advertising and marketing with Adwords. Anyway I am adding this RSS to my e-mail and can look out… Read more »
gshguide.com
Guest

Great ¡V I should certainly pronounce, impressed with your site. I had no trouble navigating through all tabs and related info ended up being truly easy to do to access. I recently found what I hoped for before you know it at all. Reasonably unusual. Is likely to appreciate it for those who add forums or anything, web site theme . a tones way for your client to communicate. Excellent task..

historicdowntownmocksville.com
Guest

Thanks for any other informative site. The place else may I am getting that kind of info written in such an ideal method? I have a undertaking that I’m just now running on, and I’ve been at the look out for such information.

News
Guest

Thanks, I’ve just been searching for information approximately this subject for ages and yours is the best I have came upon so far. However, what about the conclusion? Are you sure concerning the supply?

BeautyStore
Guest

I¡¦ve recently started a site, the information you offer on this web site has helped me greatly. Thank you for all of your time & work.

MarketingJobs
Guest

I do believe all of the ideas you have offered for your post. They’re very convincing and will definitely work. Still, the posts are very quick for novices. May just you please lengthen them a little from next time? Thank you for the post.

Garden Ideas
Guest

whoah this blog is magnificent i like reading your posts. Stay up the great work! You recognize, a lot of persons are searching round for this info, you can help them greatly.

ClimbingShoes
Guest

As a Newbie, I am always searching online for articles that can help me. Thank you

Home Improvement
Guest

Good – I should definitely pronounce, impressed with your web site. I had no trouble navigating through all tabs and related information ended up being truly simple to do to access. I recently found what I hoped for before you know it in the least. Quite unusual. Is likely to appreciate it for those who add forums or anything, web site theme . a tones way for your client to communicate. Excellent task.

Home Improvement
Guest

Thanks for helping out, fantastic information.

BetterHome
Guest

You actually make it seem so easy with your presentation but I find this matter to be actually something that I think I would never understand. It seems too complex and very broad for me. I’m looking forward for your next post, I will try to get the hang of it!

HealthRisk
Guest

We are a group of volunteers and opening a new scheme in our community. Your website offered us with valuable information to work on. You have done an impressive job and our whole community will be thankful to you.

Buty Lanqier Rozmiarowka
Guest

Very interesting subject, thank you for putting up.

Health
Guest

Great – I should certainly pronounce, impressed with your web site. I had no trouble navigating through all tabs as well as related info ended up being truly simple to do to access. I recently found what I hoped for before you know it at all. Quite unusual. Is likely to appreciate it for those who add forums or anything, website theme . a tones way for your customer to communicate. Nice task.

new york
Guest

MetroClick specializes in building completely interactive products like Photo Booth for rental or sale, Touch Screen Kiosks, Large Touch Screen Displays , Monitors, Digital Signages and experiences. With our own hardware production facility and in-house software development teams, we are able to achieve the highest level of customization and versatility for Photo Booths, Touch Screen Kiosks, Touch Screen Monitors and Digital Signage. Visit MetroClick at http://www.metroclick.com/ or , 121 Varick St, New York, NY 10013, +1 646-843-0888