Qeyri-verbal ünsiyyət vasitələri haqqında

57

Ünsiyyət mübadiləsində xüsusi rol oynayan qeyri-verbal ünsiyyət vasitələri ilə tanış olaq:

  1. Mimika– yunanca “mimos” sözündən götürülmüş, simanın dəyişdirilməsi, təqlid deməkdir. Mimika sifət əzələlərinin dinamik ifadəsi kimi özünü göstərir. Qaş, göz, yanaq, dodaqlar və s. sifətin bu və ya digər dərəcədə lokal mimika sahələridir. Ekman tərəfindən müəyyən edilmişdir ki, mimikanın 7 əsas sifət konfiqurasiyası var. Onlar müvafiq olaraq yeddi emosiyanı ifadə edirlər. Sifətin ən ifadəli əlamətləri dodaqla qaş (ağız ilə göz) sahəsində yerləşir. Bu sahəyə əsas mimika sahəsi deyilir. Mimika insanın sifətinin təkrarolunmaz fərdiyyətini əks etdirir. Onun əsas funksiyası sifətin ekspressiyalarında insanın- emosiya və hisslərini ifadə etməklə şərtlənir.

Son zamanlar vizual ünsiyyət –  ( gözlərin təması) problemi diqqəti daha çox cəlb edir. Gözlərin, görünən, özünəməxsus “əlifbası” var. Anatomik baxımdan gözlər nə qədər müxtəlif olsalar da, onların kodları, başqa sözlə, psixosemantikası baxışların, necə deyərlər, rəqsində açıqlanır.

  1. İntonasiya ünsiyyətin başlıca akustik vasitəsidir. Ünsiyyət prosesində kommunikatorun resipientə münasibəti bilavasitə onun intonasiyasında əks olunur. Onun ekspressiv -emosional funksiyası önəmlidir. İntonasiyanın bu funksiyası xüsusi məntiqi vurğu, pauza və s. akustik vasitələrlə qaynaqlanır.

 

  1. Kinesika – “bədən hərəkətlərinin dili”  kimi meydana çıxır. İnformasiya mübadiləsində onun kodları jestlər vasitəsilə açıqlanır.

 

  1. Proksimika ( latınca proximity-yaxınlıq deməkdir) insanın şəxsi məkanı kimi ünsiyyət prosesində özünəməxsus rol oynayır. İnsan bu məkanı özününkü hesab edir və hətta onu bir növ fiziki bədəninin davamı sayır. Ünsiyyət prosesində ya kimisə özümüzə yaxın buraxırıq, hətta qolumuza gətirməsinə imkan veririk, ya da kimisə özümüzə yaxın buraxmırıq – şəxsi məkanın hüdudları ünsiyət prosesində subyektiv olaraq belə müəyyən olunur. Bu yolla insan başqa adamlarla özü arasında ünsiyyət üçün intiutiv ölçülərlə əlverişli və ya münasib olan özünəməxsus psixoloji məsafə yaradır. “Yaxınlıq-uzaqlıq” , “isilik-soyuqluq” psixoloji məkanın emosional parametrləri belədir.

 

Allan Piz psixoloji məsafənin aşağıdakı zonalarını müəyyənləşdirib:

  1. İntim zona ( 15 sm-dən, 46 sm-ə qədər) – xüsusi bufer zonasıdır, bu zonaya ancaq ən yaxın emosianal təmasda olan adamlar nüfuz edə bilər. Yad adamın bu zonaya daxil olması kəskin emosional reaksiyalarla müşayət olunur.
  2. Şəxsi zona ( 46 sm-dən, 1,2 m-ə qədər) – dostlar üçün optimal ünsiyyət sahəsidir. Bu sahədə dostların bir-birinə toxunması mümkündür.
  3. Sosial ünsiyyət zonası – (1,2 m-dən, 3,6 m-ə qədər) işgüzar ünsiyyət üçün səmərəli sahədir.
  4. Kütləvi zona (3,6 sm-dən daha çox) ictimai yerlərdə bir-birini tanımayan adamlar arasında səmərəli sahədir.

Bu zonalardan hər birinin özünəməxsus ritualları və etalonları var. Onlar,  bir tərəfdən ünsiyyət mədəniyyətinin səviyyəsini və hər bir zonanın tabularını, qadağan çalarlarını müəyyənləşdirir, digər tərəfdən gender fərqləri ilə şərtlənir.

Qeyri-verbal kommunikasiya vasitələrinin fenomenologiyası belədir. Onların ünsiyyət prosesində rolu necə qaynaqlanır? İnformasiya mübadiləsində qeyri-verbal ünsiyyət vasitələrinin rolu əvəzsizdir. Gözlərin təması, isti və ya soyuq baxışlar ünsiyyət məqamında nələri demir ? İnsanın şəxsi məkanında da elə bu istilik və ya soyuqluq çalarları bilavasitə bərq vurur. Əllərin rəqsinin ünsiyyət məqamında öz əlifbası var.

E.Aronson, T.Uilson və R. Eykertin qeyd etdikləri kimi, homo sapiensin ən böyük uğuru məhz dilin yaranması ilə bağlıdır. Lakin, bununla belə, bizim tələffüz etdiyimiz sözlər hələ “tam” mənzərə yaratmır. Qeyri-verbal kommunikasiya bir çox hallarda bizə sözlərə nisbətən daha çox məlumat verir.

Bu, necə deyərlər, iki tərəfli prosesdir: insanlar, bir tərəfdən,  özünün gündəlik həyatında sifətin ifadəsi, səsin tonu, jestlər, poza və bədən hərəkətləri, təmas və baxışlar kimi qeyri-verbal ünsiyyət vasitələrindən istifadə edirlər. Digər tərəfdən, başqa adamların qeyri-verbal davranışını elə onların ölçüləri ilə qiymətləndirirlər. Müəlliflər bu məsələni açıqlamaq üçün əsasən Don Arçer və Robin Akertin test araşdırmalarına diqqəti cəlb edirlər.

Don Açerv, Robin Akert tədqiqatda 20 səhnədən ibarət olan filmdən istifadə etmişlər. Hər səhnə təxminən 1 dəqiqə davam edir, adamların real qarşılıqlı təsirini əks etdirir. Səhnələrdən biri belədir: iki qadın körpə ilə oynayır. Təcrübədə iştirak edənlər bu qadınlardan hansının uşağın əsl anası olduğunu müəyyənləşdirməlidir. Doğrudan da , bu qadınlardan biri uşağın əsl anasıdır. Lakin o, bu haqda bir kəlmə də kəsmir, uşağın anası olduğunu demir , ancaq o biri qadınla birlikdə uşaqla oynayır. Bundan başqa, qadınlar da səhnənn interpretasiyasının mahiyyətini bilmirlər.

Təcrübədə iştirak edənlər səhnədə ancaq qadınların qeyri-verbal davranışına diqqət verməli və onu düzgün şərh etməlidirlər, yəni uşağın əsl anasının kim olduğunu müəyyənləşdirməlidirlər. Təcrübə zamanı aydın oldu ki, 1400 nəfərdən çox iştirakçının 64%-i müvafiq səhnəni  düzgün şərh etdilər. Onlar buna necə nail olmuşdular? Test materiallarının təhlili göstərir ki, iştirakçılar qeyri-verbal kommunikasiya kanallarından aşağıdakı kimi istifadə etmişdilər

  • Əsl ana uşaqla söhbət edərkən onun səsinin tonu o biri qadının səsinin tonu ilə müqayisə etmişlər.
  • Qadınlar uşağı qucaqlarında tutanda onların pozasına və bədəninin vəziyyətinə diqqət yetirmişlər.
  • Onların uşaqlara necə baxmasına , uşağın ona necə baxmasına məna vermişlər.
  • Əsl ananın və kənar qadının uşağı qucağına necə almasına , onu necə oynatmasına da əhəmiyyət vermişdilər.

Qeyri-verbal kommunikasiya mürəkkəb prosesdir və müxtəlif amillərlə ilk növbədə , şəxsiyyət amili ilə şərtlənir. Müəyyən edilmişdir ki, introvertlərə  nisbətən ekstrovertlər qeyri-verbal kommunikasiyanın kodlarını daha dəqiq açıqlayırlar. Bu prosesdə gender fərqləri də önəmli rol oynayır. Məlum olduğu kimi qeyri-verbal kommunikasiyanın kodlarını qadınlar kişilərə nisbətən daha yaxşı oxuyurlar, lakin bununla belə , araşdırmalar göstərir ki, onlar qeyri-verbal siqnallardakı yalanı kişilərə nisbətən çox vaxt dəqiq ayırd edə bilmirlər. Qadınları, görünür, öz hissləri asanlıqla aldadır.

Mənbə: Sosial pısixologiya (2003)

Redaktə etdi: Şəfiqə Babayeva (24.11.2017)

57 ŞƏRH

  1. I simply want to tell you that I’m beginner to blogging and really savored your web page. Probably I’m going to bookmark your blog post . You definitely come with exceptional article content. Thanks a bunch for revealing your web site.

  2. I really desire to tell you that I am new to writing a blog and genuinely enjoyed your webpage. Very possible I am inclined to save your blog post . You certainly have memorable article material. Love it for sharing with us the best domain webpage

  3. It is actually a nice and useful piece of information. I’m happy that you simply shared this useful info with us. Please stay us up to date like this. Thanks for sharing.

  4. Faytech North America is a touch screen Manufacturer of both monitors and pcs. They specialize in the design, development, manufacturing and marketing of Capacitive touch screen, Resistive touch screen, Industrial touch screen, IP65 touch screen, touchscreen monitors and integrated touchscreen PCs. Contact them at http://www.faytech.us, 121 Varick Street, New York, NY 10013, +1 646 205 3214

  5. The new Zune browser is surprisingly good, but not as good as the iPods. It works well, but isnt as fast as Safari, and has a clunkier interface. If you occasionally plan on using the web browser thats not an issue, but if youre planning to browse the web alot from your PMP then the iPods larger screen and better browser may be important.

  6. Absolutely composed subject material, thank you for selective information. “In the fight between you and the world, back the world.” by Frank Zappa.

  7. Thank you for your entire efforts on this web page. Kate really loves setting aside time for internet research and it’s really obvious why. My spouse and i notice all about the compelling ways you convey useful information via this blog and as well as recommend contribution from others on this content then our girl is discovering a whole lot. Take pleasure in the remaining portion of the year. You have been doing a superb job.

  8. Whats Going down i’m new to this, I stumbled upon this I’ve discovered It absolutely useful and it has aided me out loads. I hope to give a contribution & assist other customers like its aided me. Great job.

  9. I and also my buddies happened to be checking the excellent key points on your web page and then at once came up with an awful suspicion I never expressed respect to the web blog owner for those secrets. Those boys were totally passionate to read through all of them and have now definitely been making the most of those things. Appreciate your genuinely very kind and for making a decision on these kinds of superb information most people are really needing to be aware of. Our own honest regret for not expressing gratitude to you earlier.

  10. Faytech North America is a touch screen Manufacturer of both monitors and pcs. They specialize in the design, development, manufacturing and marketing of Capacitive touch screen, Resistive touch screen, Industrial touch screen, IP65 touch screen, touchscreen monitors and integrated touchscreen PCs. Contact them at http://www.faytech.us, 121 Varick Street, New York, NY 10013, +1 646 205 3214

  11. Good ¡V I should certainly pronounce, impressed with your site. I had no trouble navigating through all the tabs as well as related information ended up being truly easy to do to access. I recently found what I hoped for before you know it in the least. Quite unusual. Is likely to appreciate it for those who add forums or anything, web site theme . a tones way for your client to communicate. Nice task..

  12. Thank you for sharing excellent informations. Your web site is very cool. I am impressed by the details that you’ve on this site. It reveals how nicely you understand this subject. Bookmarked this web page, will come back for more articles. You, my pal, ROCK! I found just the information I already searched everywhere and simply couldn’t come across. What a great website.

  13. MetroClick specializes in building completely interactive products like Photo Booth for rental or sale, Touch Screen Kiosks, Large Touch Screen Displays , Monitors, Digital Signages and experiences. With our own hardware production facility and in-house software development teams, we are able to achieve the highest level of customization and versatility for Photo Booths, Touch Screen Kiosks, Touch Screen Monitors and Digital Signage. Visit MetroClick at http://www.metroclick.com/ or , 121 Varick St, New York, NY 10013, +1 646-843-0888

  14. I happen to be writing to make you be aware of what a awesome experience my friend’s daughter enjoyed viewing your site. She noticed some things, not to mention how it is like to have a very effective coaching character to let others smoothly gain knowledge of several extremely tough subject matter. You truly exceeded visitors’ expected results. Thank you for presenting the good, healthy, educational not to mention fun guidance on your topic to Julie.

  15. I am really impressed with your writing skills and also with the layout on your weblog. Is this a paid theme or did you modify it yourself? Anyway keep up the excellent quality writing, it is rare to see a nice blog like this one nowadays..

  16. I really want to tell you that I am new to putting up a blog and very much loved your report. Very possible I am probably to save your blog post . You undoubtedly have superb article blog posts. Acknowledge it for telling with us all of your site article

  17. I do not even know how I ended up here, but I thought this post was good. I do not know who you are but definitely you are going to a famous blogger if you aren’t already 😉 Cheers!

  18. I am not sure where you are getting your info, but great topic. I needs to spend some time learning much more or understanding more. Thanks for great information I was looking for this info for my mission.

  19. I in addition to my friends have already been looking through the excellent items located on your web site while all of the sudden came up with a horrible suspicion I had not expressed respect to you for those tips. Those young boys appeared to be totally joyful to read them and already have undoubtedly been loving them. Appreciation for genuinely quite helpful and also for selecting variety of beneficial themes most people are really desperate to learn about. My honest regret for not expressing appreciation to you earlier.

  20. Wow! This could be one particular of the most useful blogs We have ever arrive across on this subject. Basically Wonderful. I am also a specialist in this topic therefore I can understand your hard work.

  21. I just could not depart your website prior to suggesting that I actually loved the standard information a person supply in your visitors? Is going to be again often in order to inspect new posts.

  22. My wife and i got absolutely fortunate that Ervin managed to round up his investigations out of the ideas he was given from your very own web site. It is now and again perplexing to simply find yourself making a gift of steps the rest have been trying to sell. We do know we need the writer to be grateful to for that. Those explanations you made, the easy blog menu, the relationships your site assist to foster – it’s all astounding, and it is assisting our son in addition to the family feel that that matter is cool, and that is incredibly indispensable. Many thanks for the whole thing!

CAVAB YAZ

Zəhmət olmasa şərhinizi daxil edin!
Zəhmət olmasa adınızı buraya daxil edin