Məhəbbət nədir ? Məhəbbətin psixologiyası.

312

Məhəbbət intim qarşılıqlı münasibətlər içərisində ən mürəkkəb hadisədir. İnsanlar ona can atır, onun xatirinə yaşayır , ölür. Buna baxmayaraq , Mayersin qeyd etdiyi kimi yalnız son illər ərzində sosial-psixologiyada bu mövzuda ciddi tədqiqat işləri aparmağa başlanılıb.

Əgər dostluq insanların mənəvi yaxınlığının ilk mərhələsi, aktıdırsa , məhəbbət bəşəri intimliyin son, zirvə mərhələsidir.

Məhəbbət təkcə hiss deyildir , eyni zamanda başqa adamları sevmək qabiliyyəti , eləcə də sevilmək imkanıdır.Məhəbbət eyni zamanda incəsənətdir , onu öyrəmək daima təkmilləşdirmək lazımdır.

Məhəbbət insanlar arasında elə bir münasibət növüdür ki, bir adamın digərinin üzərində hökmranlığı və ya sözssüz birinin digərinə tabe olmağı demək deyildir. Həqiqi qarşılıqlı məhəbbət zamanı hər iki tərəf bərabərdir. Burada heç kəs başqasının xatirinə özünü qurban vermir. Tərəflərdən heçbiri itirmir , əksinə qazanır.

Adətən həqiqi sevən ,həqiqi məhəbbətə sahib olan adam sevdiyi adamla öz sevincini bölür,eyni zamanda dünyanı dərk etmək imkanlarını ,şəxsi dünyagörüşünü ,təcrübəsini, bildiyini, təəssüratlarını artırır ki, bütün bunlar onun mənəvi zəngiliyinə gətirib çıxarır.

Bəs həqiqi məhəbbətdən nə zaman söz gedə bilər?

Related image

O zaman ki, insan sevdiyi adama bütün işlərindən daha çox yüksək qayğı göstərsin… Onun həyatı və hissləri , situativ düşüncələri ilə maraqlansın . Psixoloqlar haqlı olaraq qeyd edirlər ki, məhəbbət sevən adamın sevdiyi varlığa qarşı mərhəməti və məsuliyyətidir. Bu eyni zamanda sevdiyi insana hörmət, öz sirrlərinə malik olmaq və şəxsiyyət kimi qalmaq hüququna toxunmadan , dərk etmək məqsədilə onun daxili aləminə fəal şəkildə daxil olmaq deməkdir. ( R.S.Nemov)

Təcrübə və həyati faktlar göstərir ki, kimi isə həqiqi, dərindən sevən adam təkcə onu sevməyə bilir. Bu adam öz məhəbətini onu əhatə edən başqa adamlara da yönəldə bilir. Zəngin məhəbbət hissinə malik olan adam başqa adamlara öz məhəbbətini mərhəmət, nəzakət,insanpərvərliyi ilə çatdıra bilər.

Sosial elmlərin nümayəndələri məhəbbətin səviyyələrini , onu doğuran səbəbləri və təzahür xüsusiyyəylərini aşkara çıxarmağın vacibliyini qeyd etmiş və bir sıra tədqiqatlar aparmışlar. Amerika sosial psixoloqu David Mayersin şərhi əsasında həmin fikirlərə qısa nəzər salaq .

 

David Mayersin qeyd ediyi kimi , sosial elmlərin nümayəndələri məhəbbəti doğuran müxtəlif səbəbləri və onların xüsusiyyətlərini aşkara çıxarmışlar. Psixoloq Robert Sternberq (1998) məhəbbəti tərəfləri bir-birindən uzunluqlarına görə fərqlənən üçbucağa bənzətmişdir. Bu tərəflərin – ehtiras , intimlik və sədaqətdən ibarət olduğunu qeyd edib. Antik fəlsəfə və ədəbiyyat anlayışlarına əsaslanan sosioloq Con Allan Li (1998) və psixoloqlar Klayd Hendrix və Syuzan Hendrix (1993) üç əsas məhəbbət üslubunu  : Eros (ehtiras) , Ludus ( oyun) , storge ( dostluq) üslublarını eyniləşdirərək , spektrin əsas rənglərində olduğu kimi , onların birləşərək ikinci məhəbbət üslubunu təşkil etdiyini göstərmişlər. Məhəbbətin öyrənilməsi sahəsinin pioneri olan Zik Rubin (1970-1973) bir neçə başqa amili qeyd edib. Onların hər birini xarakterizə etmək üçün aşağıdakı anketi tərtib etmişdir:

SADİQLİK , bağlılıq ( misal üçün , “ əgər mən tənha olsaydım , mənim ən birinci fikrim ……. tapmaq olardı”) .

QAYĞI ( misal üçün” əgər ….. özünü pis hiss edərsə, mənim ən birinci borcum onu şənləndirməkdən ibarət olardı”)

İNTİMLİK  ( GÜVƏN ) . ( misal üçün , “ mən hiss edirəm ki , mən ……. a hərşeyi etibar edə bilərəm)

Bəzi elementlər ( qarşılıqlı anlama , qarşılıqlı kömək, bir-biri ilə ünsiyyətdən məmnunluq ) bütün sevən cütlüklər üçün xarakterikdir. Bəzi elementlər isə fərqləndirici xarakter daşıyır. Əgər biz ehtiraslı məhəbbət keçiririksə , onu fiziki şəkildə ifadə edirik. Biz bu münasibəti son dərəcə yeganə münasibət hesab ediriksə , biz sadəcə olaraq partnyorumuza heyran olmuşuq , bunu bizim gözlərimizdən hiss etmək olar. Rubin bu fikrini faktlarla əsaslandıa bilmişdir.  O , özünün “ məhəbbət şkalasını” Miçiqan universitetinin yüzlərlə gənc cütlüklərinə təqdim etmişdir. O , birtərəfli güzgü örtüklə örtülmüş otaqda oturaraq  “zəif sevən” və “ güclü sevən” gəncləri müşahidə etmişdir. Əldə etdiyi nəticələr isə onu təəccübləndirməmişdir. “ Güclü sevən” cütlüklər onları əhatə edənlərə heç cür əhəmiyyət vermədən gözlərini bir-birindən çəkmirdilər.

Mütəxəssislərin fikrincə məhəbbət-ehtiras emosional, həyəcanlandırıcı , intensiv xarakter daşıyır. İlayn Hatfild bu halı “ öz sevgilisi ilə bilavasitə birləşmək vəziyyəti” kimi xarakterizə edib. Əgər hisslər qarşılıqlıdırsa , insan məhəbbətlə yüklənmişdir və sevinc hissi keçirir, əksinə , məhəbbətin qarşılıqlı olmaması isə sanki insanı məhv edir , ümidsizlik vəziyyətinə gətirib çıxarır. Emosional təəssüratın digər formaları kimi , ehtiraslı məhəbbət bir növ heyranlıq və ümidsizliyin , şən , həyəcanlı , kədərli və qəmli məyusluğun qarışığı təəssüratını yaradır.

Bu barədə çox düşünsəniz nə edirsiniz?

Bəzən düşüncə zövqü verən mexanizm davamlı olaraq işləyir. Sonra əhvalınız korlanır. tibbi ədəbiyyatda ad obsessiyadır. Sevgi obsessiyaya çevrilə bilir. Bu bir asılılıqdır və sonra bir xəstəlik halına gəlir.İnsan işə getməzsə, hətta o dostları ilə danışmırsa, o, zəng etməyi gözləyərkən mobil telefonunu yoxlayırsa, belə ki, əgər onu ictimai həyatını pozduğunu düşünürsənsə, o, xəstəlik var və ondan qurtulmaq məcburiyyətindəsən.

Biologiyaya görə eşq bütün heyvan və insanlarda olması lazım olan və həyatın davam etməsi üçün əhəmiyyətli olan duyğudur. Əslində, heyvanların çoxu məhəbbətə sahib deyil. Sevgi ümumiyyətlə məməlilərdə görülür. Şəhvət , ehtiras və cazibə sevgi doğuran vacib maddələrdir. Şəhvət cinsi istəkdir. Romantik və erotik mühitdə bu duyğu oyuna gəlir və bədənin bir çox dəyişikliklərinə səbəb olur. Şəhvət cinsi arzunu meydana gətirən və maddə təmin edən eyni zamanda insanlarda bir sıra kimyəvi maddələrin ifraz olunmasına səbəb olur. Testosteron və estrogen, şəhvəti artıran hormonlardır. Son illərdə nevrobiologiya insanın beynində baş verən hadisələri öyrənməyə başlamışdır. Aşiq olan birinin beynində Feromon və tiroksin sekresiyasının artdığı müşahidə edilmiş norepinefrin və serotonin sekresiyasının da aşiq olan adamda qəribə davranışlara səbəb olduğu açıqlanmışdır. Bu ifrazatları beyni xəbərdar edən dopamini artırdığı və dopamin beyin oyandırıcısına isə ümumiyyətlə narkotik istifadə edən insanla eyni nisbətdə artdığı müşahidə edilmişdir. Dopaminin  zövqünə baxmayaraq, yan təsirləri qaçınılmazdır. Bunlar: ürək sürətinin artımı, qan təzyiqində yüksəliş, iştah itkisi, yuxusuzluq, həyəcanı tətiklədiyi müşahidə edilmişdir. Ürək döyüntüsünün həddindən artıq artımı ürək böhranına səbəb ola bilər. Ancaq ürək sürətindəki həddindən artıq artım gənclərdə deyil, yaşlılıqda ölümlə nəticələnir. Sevginin itməsi onun mövcudluğundan daha təhlükəlidir. Bir sevgi əlaqəsi intihara səbəb ola bilər. Bu, məhəbbətin sonu ilə nəticələnir və nəticədə norepinefrin sekresiyasına səbəb olur. Norepinefrin bədəndə sinirləri qidalandırır. Eyni zamanda, ürək dərəcəsi də əhəmiyyətli bir təsir göstərir. Əgər bu ifrazat çox artarsa ​​həddindən artıq əsəbiləşmə, hirs, səbəbsiz yerə ağlama böhranları, ürək döyüntüsü görülə bilər. Enzo Emanuele eşq ağrılarının həddindən artıq norepinefrin ifrazatı nəticəsində sinir böyümə faktorunun (NGF) artırdığını bunun isə beyindəki sinirə zərər verə biləcəyini söylədi. Məhz buna görə romanlar və seriyaların əksəriyyəti məhəbbət üçün ölən  kəsləri önə çəkir.

 

 

Mənbə : Ünsiyyətin psixologiyası (2007)

Leave a Reply

312 Comments on "Məhəbbət nədir ? Məhəbbətin psixologiyası."

Notify of
avatar
Sort by:   newest | oldest | most voted
directory
Guest

I just want to say I am just new to blogs and certainly liked you’re web-site. Likely I’m going to bookmark your blog . You definitely have fantastic articles and reviews. Thanks a lot for sharing with us your blog.

blog here
Guest

I just want to tell you that I’m all new to blogging and site-building and definitely liked this website. Likely I’m going to bookmark your blog . You definitely have impressive article content. Kudos for sharing your web-site.

read review
Guest

I just want to mention I am just very new to blogs and absolutely enjoyed this page. Most likely I’m going to bookmark your blog post . You surely come with impressive writings. Cheers for sharing your website.

click resources
Guest

I simply want to say I am just new to blogging and honestly liked this website. Likely I’m going to bookmark your blog post . You surely have amazing articles. Many thanks for sharing your blog site.

read this post here
Guest

I just want to tell you that I’m newbie to blogging and certainly liked you’re blog site. Almost certainly I’m want to bookmark your blog . You surely come with excellent stories. Regards for sharing with us your blog site.

Continued
Guest

I simply want to mention I am all new to weblog and definitely enjoyed your web blog. Very likely I’m want to bookmark your blog post . You absolutely come with incredible writings. Kudos for sharing your web page.

mEtroclick)
Guest

MetroClick specializes in building completely interactive products like Photo Booth for rental or sale, Touch Screen Kiosks, Large Touch Screen Displays , Monitors, Digital Signages and experiences. With our own hardware production facility and in-house software development teams, we are able to achieve the highest level of customization and versatility for Photo Booths, Touch Screen Kiosks, Touch Screen Monitors and Digital Signage. Visit MetroClick at http://www.metroclick.com/ or , 121 Varick St, New York, NY 10013, +1 646-843-0888

Faytech North AmeRica*
Guest

Faytech North America is a touch screen Manufacturer of both monitors and pcs. They specialize in the design, development, manufacturing and marketing of Capacitive touch screen, Resistive touch screen, Industrial touch screen, IP65 touch screen, touchscreen monitors and integrated touchscreen PCs. Contact them at http://www.faytech.us, 121 Varick Street, New York, NY 10013, +1 646 205 3214

Faytech North AMerica!
Guest

Faytech North America is a touch screen Manufacturer of both monitors and pcs. They specialize in the design, development, manufacturing and marketing of Capacitive touch screen, Resistive touch screen, Industrial touch screen, IP65 touch screen, touchscreen monitors and integrated touchscreen PCs. Contact them at http://www.faytech.us, 121 Varick Street, New York, NY 10013, +1 646 205 3214

Fashion
Guest

I simply could not leave your web site before suggesting that I actually loved the standard information an individual provide to your guests? Is gonna be back regularly to inspect new posts.

Fashion
Guest

Dead composed subject matter, appreciate it for information .

=metroClick
Guest

MetroClick specializes in building completely interactive products like Photo Booth for rental or sale, Touch Screen Kiosks, Large Touch Screen Displays , Monitors, Digital Signages and experiences. With our own hardware production facility and in-house software development teams, we are able to achieve the highest level of customization and versatility for Photo Booths, Touch Screen Kiosks, Touch Screen Monitors and Digital Signage. Visit MetroClick at http://www.metroclick.com/ or , 121 Varick St, New York, NY 10013, +1 646-843-0888

Fashion
Guest

I dugg some of you post as I thought they were very beneficial very beneficial

*Metroclick
Guest

MetroClick specializes in building completely interactive products like Photo Booth for rental or sale, Touch Screen Kiosks, Large Touch Screen Displays , Monitors, Digital Signages and experiences. With our own hardware production facility and in-house software development teams, we are able to achieve the highest level of customization and versatility for Photo Booths, Touch Screen Kiosks, Touch Screen Monitors and Digital Signage. Visit MetroClick at http://www.metroclick.com/ or , 121 Varick St, New York, NY 10013, +1 646-843-0888

$EmerY EPS
Guest

I simply intend to inform you that I am new to online blogging and incredibly liked your webpage. Very possible I am probably to store your blog post . You seriously have wonderful article materials. Be Grateful For it for telling with us the best url write-up

Emery EPS$
Guest

I just intend to reveal to you that I am new to writing and pretty much cherished your write-up. More than likely I am prone to bookmark your blog post . You literally have wonderful article material. Value it for discussing with us the best domain post

EmEry EPS@
Guest

I really intend to tell you that I am new to writing and undeniably loved your information. Probably I am most likely to save your blog post . You really have wonderful article content. Acknowledge it for discussing with us your current blog write-up

News
Guest

But wanna input on few general things, The website style and design is perfect, the subject matter is really superb. “All movements go too far.” by Bertrand Russell.

faytech north america#
Guest

Faytech North America is a touch screen Manufacturer of both monitors and pcs. They specialize in the design, development, manufacturing and marketing of Capacitive touch screen, Resistive touch screen, Industrial touch screen, IP65 touch screen, touchscreen monitors and integrated touchscreen PCs. Contact them at http://www.faytech.us, 121 Varick Street, New York, NY 10013, +1 646 205 3214

Emery EPS+
Guest

I just hope to show you that I am new to wordpress blogging and utterly cherished your information. Probably I am most likely to save your blog post . You really have magnificent article material. Be Thankful For it for discussing with us all of your internet site webpage

News
Guest

I reckon something truly special in this website.

metroclIck:
Guest

MetroClick specializes in building completely interactive products like Photo Booth for rental or sale, Touch Screen Kiosks, Large Touch Screen Displays , Monitors, Digital Signages and experiences. With our own hardware production facility and in-house software development teams, we are able to achieve the highest level of customization and versatility for Photo Booths, Touch Screen Kiosks, Touch Screen Monitors and Digital Signage. Visit MetroClick at http://www.metroclick.com/ or , 121 Varick St, New York, NY 10013, +1 646-843-0888

News
Guest

I really appreciate this post. I have been looking all over for this! Thank goodness I found it on Bing. You have made my day! Thank you again!

John Deere Repair Manuals
Guest

Aw, it was an incredibly good post. In idea I would like to put in writing similar to this additionally – spending time and actual effort to have a really good article… but what things can I say… I procrastinate alot and also by no means manage to go completed.

Faytech North AMerica@
Guest

Faytech North America is a touch screen Manufacturer of both monitors and pcs. They specialize in the design, development, manufacturing and marketing of Capacitive touch screen, Resistive touch screen, Industrial touch screen, IP65 touch screen, touchscreen monitors and integrated touchscreen PCs. Contact them at http://www.faytech.us, 121 Varick Street, New York, NY 10013, +1 646 205 3214

John Deere Technical Manuals
Guest

I do enjoy the manner in which you have framed this specific issue and it really does provide me a lot of fodder for consideration. However, from just what I have seen, I just trust as other feedback pack on that individuals keep on point and in no way embark on a tirade of some other news of the day. Anyway, thank you for this outstanding point and even though I do not agree with it in totality, I value the viewpoint.

News
Guest

Utterly indited articles , thanks for entropy.

News
Guest

You are my aspiration , I have few blogs and occasionally run out from to post .I believe this internet site contains some real fantastic info for everyone. “Philosophy triumphs easily over past evils and future evils but present evils triumph over it.” by La Rochefoucauld.

Pozycjonowanie
Guest

Some genuinely good blog posts on this internet site, thank you for contribution. “Once, power was considered a masculine attribute. In fact, power has no sex.” by Katharine Graham.

Strony WWW
Guest

Very interesting information!Perfect just what I was looking for!

Gorzow
Guest

Enjoyed studying this, very good stuff, thanks . “Nothing happens to any thing which that thing is not made by nature to bear.” by Marcus Aurelius Antoninus.

Projektowanie Stron Internetowych Gorzow
Guest

I simply could not leave your website before suggesting that I actually loved the usual information a person supply on your visitors? Is going to be again incessantly to investigate cross-check new posts.

Tworzenie Stron Gorzow
Guest

naturally like your web-site however you have to take a look at the spelling on several of your posts. Many of them are rife with spelling issues and I to find it very troublesome to inform the truth nevertheless I’ll surely come back again.

Tworzenie Stron Internetowych Gorzow
Guest

Usually I do not read article on blogs, but I wish to say that this write-up very forced me to try and do it! Your writing taste has been surprised me. Thank you, quite nice article.

Tractor Workshop Manuals
Guest

Hiya, have you ever in your life thought about to create about Nintendo or PS handheld?

Gorzow
Guest

I like this web site very much, Its a very nice berth to read and get info . “Words are like leaves and where they most abound, Much fruit of sense beneath is rarely found.” by Alexander Pope.

Tworzenie Stron WWW Gorzow
Guest

you are really a excellent webmaster. The web site loading pace is incredible. It seems that you’re doing any unique trick. Also, The contents are masterpiece. you have done a fantastic activity on this topic!

News
Guest

I loved as much as you’ll receive carried out right here. The sketch is attractive, your authored material stylish. nonetheless, you command get got an impatience over that you wish be delivering the following. unwell unquestionably come further formerly again since exactly the same nearly very often inside case you shield this increase.

News
Guest

But wanna say that this is very beneficial , Thanks for taking your time to write this.

News
Guest

I dugg some of you post as I cerebrated they were handy very useful

News
Guest

Very interesting details you have noted , regards for putting up. “It’s the soul’s duty to be loyal to its own desires. It must abandon itself to its master passion.” by Rebecca West.

News
Guest

Hi, i think that i saw you visited my website thus i came to “return the favor”.I am trying to find things to enhance my site!I suppose its ok to use a few of your ideas!!

News
Guest

I think this is one of the most vital information for me. And i am glad reading your article. But wanna remark on few general things, The site style is great, the articles is really excellent : D. Good job, cheers

John Deere Technical Manuals
Guest

i get my art books from barnes and noble that come or amazon, they have some great discount coupons too,,

Tractor Workshop Manuals
Guest

What youre saying is completely true. It’s certainly an opinion I agree with.

News
Guest

Some really quality articles on this site, saved to favorites .

News
Guest

You have remarked very interesting points! ps nice site.

Zwrot Podatku z Zagranicy Lublin
Guest

I was reading through some of your articles on this internet site and I conceive this site is really instructive! Keep posting.

Kindergeld 2018 Zmiany Dla Polakow
Guest

I like this web blog very much, Its a real nice billet to read and receive info . “The superior man is modest in his speech, but exceeds in his actions.” by Confucius.

Zwrot Podatku z Zagranicy Kielce
Guest

I believe this internet site holds some very good info for everyone :D. “When you get a thing the way you want it, leave it alone.” by Sir Winston Leonard Spenser Churchill.