Heyvanlar intihar edirmi? Təbiətdəki zombilər.

89

Krliça Viktoriyanın dövründə İngiltərə mediasında intihar edən heyvanlar haqqında hekayələr yazılırmış. Özünü suda boğan it, ördək, balaları öldüyü üçün özünü asan pişik və s.

Bəs həqiqətən heyvanlar intihar edirmi? 

Heyvanların da psixoloji problemləri ola biləcəyi bilinən bir haldır. Stresə yada depresiyaya düşə bilirlər ki, bunlar insanı intihara sürükləyən ünsürlər arasındadır. Eyni zamanda sadəcə insana xas olduğunu düşündüyümüz bəzi davranışlara heyvanlarda da rast gəlindiyini bilirik.

Bəs intihar bu davranışlardan biri ola bilərmi?

Heyvan haqlarını müdafiə edən Animal World adlı Jurnalın 1975-ci ilədə yayımladığı bir yazıda “onu tutmağa çalışan ovuçunun əlinə düşməkdənsə intihar etməyi seçən bir maraldan” bəhs edilirdi.

20-ci əsrdən intihar haqqında tibbi biliklərin artması ilə heyvanların intihar hekayələri də azalmağa başladı. Bu hekayələrin yerinə diqqət, toplu halda ölmüş vəhşi siçanlara, ya da çox sayda balinanın sahilə çıxması kimi toplu heyvan “intiharları” üzərində araşdırmalara yönəldi.

Heyvan intiharları haqqında edilən 1000-ə yaxın araşdırmanı incələyən
İtalyan psixiatr Antonio Preti açıqlamasında bu cür hekayələrə aldanmamaq, bunun insanlar tərəfindən heyvanlara edilən bir bənzətmə olduğunu bildirib.

Məsələn,  araşdırmaçılar vəhşi siçanların toplu şəkildə ölməyini, çox sayda heyvanın eyni anda köç etməsinə bağlayır. Ona görə də müxtəlif təsirlərin nəticəsi olaraq bu qədər ölü siçanla rastlaşırıq. 

Preti sahibi öldükdən sonra ölən heyvanların, ölüm səbəbini sosial bağın kəsilməsi ilə bağlayır. Yəni heyvan ölmək üçün şüurlu bir qərar vermir. Belə ki, heyvan öz sahibinə o qədər öyrəşir ki, başqa birindən qida qəbul etmir.

Bu bizə önəmli bir gerçəyi göstərir. :Stres bir heyvanın həyatda qalmasını təhlükəyə atacaq qədər onun davranışlarına təsir edir.

İspaniya da Tenerif şəhərindəki bir su heyvanları parkında, qatil balina balasının özünü su hovuzunun kənarına atıb 10 dəqiqə orda durmasını göstərən video sosial mediada çox paylaşılmış və balinanın intihar etdiyi haqqında onlarca yazı yazılmışdı.

Qatil balinaların təbii olmayan mühitdə fərqli davrandığı, belini hovuza sürtmək, dişlərini qıcırdatmaq kimi davranışlar sərgilədiyi bilinən birşeydir. Heyvanların özlərinə zərər verən bu davranışları niyə etdiyini anlamaq üçün, onların duyğuları nə qədər hiss etdiklərini anlamaq lazımdır. Bəzi heyvanlar travma aldıqları zaman stresə və ya depresiyaya düşə bilirlər.

Məsələn, Çində yerləşən bir heyvanxanada bir ayı, balasını boğduqdan sonra özünü öldürmüş, bu hadisə qapalı halda yaşamağa alışa bilmədiyi üçün ayının şüurlu şəkildə etdiyi hərəkət kimi qəbul edilmişdi. Amma heyvan təbii ərazisindən uzaqlaşdırılması səbəbi ilə yaşadığı stress, eyni zamanda balasına bir xəstəlik səbəbi ilə qarnına kateter taxılması nəticəsində keçirdiki ikinci stress halına görə bu təbii olmayan hərəkəti etmişdi.
Toplu şəkldə intihar ettikləri düşünülən digər heyvanlar balinalardır. Tez-tez sahildə ölü taplan balinalar haqqında xəbələrlə rastlaşırıq. Bu cür ölümlərin səbəbi isə intihar deyil, sadəcə sürüyə liderlik edən balinanın istiqamət təyin etmək bacarığında yaranan problemlərdir. Balinalar exolokasiya sayəsində (səsin maneələrə dəyib geri qayıtması) yollarını tapırlar. Bəzən xəstəliklər və ya başqa səbəblərdən lider balina sahilə doğru üzməyə başlayır və geri qayıda bilmir. Sürü də onu izlədiyi üçün belə xoşagəlməz mənzərələrlə rastlaşırıq.

Bəzi hörümçəklər balalarının onları yeməsinə icazə verir. Düzdü bunun nəticəsində ölürlər, amma buna intihar demək olmaz. Çünki, bir canlının intihar etməsi üçün o canlı dünyadakı yerini qavramalı, somrada yox olacağını almalıdır. Bu isə inkişaf etmiş beyin tələb edir. Düzdür bəzi heyvanlar plan qura bilirlər,. Məsələn, bəzi quşlar sonra yemək üçün qida toplayırlar, bonobolar və oranqutanlar istifadə etmək üçün alət yığırlar. Amma intihar üçün daha güclü beyin lazımdır.

Bu cür davranışlara səbəb olan başqa bir səbəb beyinə təsir göstərən parazitlərdir.
Gəlin onlarla tanış olaq:

Taksoplazma gondi

Bu təkhüceyrəli parazitlər sahib(parazitlik etdiyi ) orqanizmi ən çox sui-istifadə edən parazitlər olaraq bilinir. Beləki aralıq sahib olaraq siçanları seçən bu parazitlər, onları pişiklərdən qorxmayacaq hala gətirirlər,hətta onları pişiklərə yönləndirirlər. Çünki parazitin əsas sahibi pişiklərdir, pişiklərin bağırsağında çoxala bilirlər və inkişafını tamamlamaq üçün pişiklərin bədəninə girməlidirlər. İnsanların 30-60%-də taksoplazma parazitinə rast gəlinir. Amma insan davranışlarına təsiri olmadığı düşünülür.

Kamikadze soxulcan(paragordius tricuspidatus)

Bu soxulcanların uzunluğu 30-sm qədər ola bilir. Amma bu mərhələyə çatmaq üçün bir çəyirtkə tapmalıdır. İlk öncə ağcaqanad sürfələri bu soxulcanın sürfəsini yeyir. Bu sürfə yetkin ağcaqanad halına gəldikdə çəyirtkə onu yeyir. Beləcə parazit çəyirtkənin içində böyüməyə başlayır. Amma at qılı soxulcanının inkişafının davam etməsi üçün su lazımdır. Çəyirtkələr isə suya girmirlər . Bu mərhələdə parazit onun sinir sisteminə təsir edərək suya tullanmağa məcbur edir və beləcə çəyirtkə suda boğulur, parazit isə inkişafını tamamlamış olur.

İntiharla əlaqədar olmasa da, başqa beyin və ya sinir sisteminə təsir edən parazitlər də vardır:

Zombi qarışqa göbələyi (Ophiocordyceps unilateralis)

Bildiyimiz kimi qarışqaların yön təyin etmək bacarığı çox güclüdür. Amma Tayland, Afrika, Braziliyada componotus leonardi adlı qarışqalar parazit bir göbələyin təsiri ilə yönləndirilirlər. Bu göbələyin sporları qarışqaya yoluxduqdan sonra bir neçə gün boyunca onun bədənində inkişaf edir. Sonra isə onun beynini ələ keçirərək öz inkişafı üçün ən uyğun yerə sürükləməyə başlayır. Qarışqa bir zombi kimi göbələyin böyüməsi üçün əlverişli rütubətliliyə malik, yerdən 25-sm yüksəklikdə bir yarpağa “dişlərini” keçirərək ölür. 24 saat sonra göbələk böyüyərək qarışqanın bədənində çıxır və sporlarını yaymağa başlayır.

Parabüzən paraziti (Dinocampus coccinellae) 

Bir arı növü başqa böcəklərin yumurtalarını yeməməsi üçün parabüzəndən istifadə edir. Parlaq rənglərinə görə (xəbərdaredici rəng) digər böcəklər parabüzənə yaxınlaşmırlar,bu yabanı arı növündən başqa. Parabüzənə iynəsini batıraraq onun içinə bir ədəd yumurta qoyur. Yumurtadan çıxan sürfə böcəyin daxili möhtəviyyatı ilə qidalanaraq böyüyür və qarın nahiyəsindən çıxaraq onun ayaqları arasında bir qoza hörməyə başlayır. Hələ canlı olan parabüzən başqa bir böcək yaxınlaşanda ayaqlarını tərpədərək qozanı qorumuş olur. Bu davranışı etməyinin səbəbi sürfənin ifraz etdiyi bir maddədir.

Zümrüdü tarakan arısı(Ampulex compressa)

Asiya, Afrika və Sakit okeanın bəzi adalarında görülən bu arılar parlaq yaşıl rəngləri ilə çox cəlbedici görünürlər. Amma qarşılarına çıxan tarakanlar acınacaqlı hala düşürlər. Beləki bu böcəklərin sadəcə altıda biri qədər olsalar da, iynələrini onlara batıraraq iflic edə bilirlər. Xüsusi olaraq ifraz olunan başqa bir zəhər isə tarakanların beyinlərinə təsir edərək istəklərinə bağlı olaraq yönləndirməyə xidmət edir. Əvvəlcə böcəyin qanını əmir, sonra isə bığcıqlarını yeyir və yuvasına çəkir. Orada yumurtalarını böcəyin qarnına qoyur və üzərini xırda daş parçaları ilə örtür. Böcək qaçmağa çalışmır və arı süfrələrinin onu yeməsinə icazə verir.

Sacculina carcini

Bu canlı inkişafı üçün xərçəngin içinə girməlidir. Bunun üçün xərçəngin qısqaclarında vəya qabığında bir oyuq taparaq onun daxilinə keçir. Bundan sonra xərçəngin qəbul etdiyi qida maddələrini süzərək böyüyür. Əgər xərçəng dişidirsə Sacculina onu özünün milyonlarla sürfələrinə baxmağa məcbur edir. Əgər xərçəng erkəkdirsə əvvəlcə onun cinsiyyət orqanına təsir edir və hormonal balansı pozur. Xərçəngdə getdikcə dişiləşmə prosesi gedir(məs, qarıncıq nagiyəsi böyüyür, qısqacların inkişafı dayanır və s.) Hətta dişilərin çoxalmaq üçün etdiyi hərəkətləri belə təkrarlayır.

 

Mənbə :

 

http://www.bbc.com/earth/story/20160705-many-animals-seem-to-kill-themselves-but-it-is-not-suicide

 

http://www.bbc.com/earth/story/20150316-ten-parasites-that-control-minds

Leave a Reply

89 Comments on "Heyvanlar intihar edirmi? Təbiətdəki zombilər."

Notify of
avatar
Sort by:   newest | oldest | most voted
more info here
Guest

I just want to say I am just beginner to weblog and truly enjoyed you’re page. Very likely I’m want to bookmark your blog . You actually have really good well written articles. Regards for sharing your blog.

try this
Guest

I simply want to mention I am just new to weblog and seriously loved you’re web site. Likely I’m planning to bookmark your website . You amazingly have outstanding article content. Kudos for revealing your web-site.

Fashion
Guest

of course like your website however you need to test the spelling on several of your posts. Many of them are rife with spelling issues and I find it very troublesome to tell the truth on the other hand I’ll certainly come back again.

EMERY EPS&
Guest

I really wish to notify you that I am new to online blogging and pretty much loved your page. Very likely I am going to remember your blog post . You certainly have superb article information. Be Thankful For it for discussing with us your own blog page

News
Guest

I dugg some of you post as I cogitated they were very helpful very helpful

mEtroclick(
Guest

MetroClick specializes in building completely interactive products like Photo Booth for rental or sale, Touch Screen Kiosks, Large Touch Screen Displays , Monitors, Digital Signages and experiences. With our own hardware production facility and in-house software development teams, we are able to achieve the highest level of customization and versatility for Photo Booths, Touch Screen Kiosks, Touch Screen Monitors and Digital Signage. Visit MetroClick at http://www.metroclick.com/ or , 121 Varick St, New York, NY 10013, +1 646-843-0888

~FaytEch North America
Guest

Faytech North America is a touch screen Manufacturer of both monitors and pcs. They specialize in the design, development, manufacturing and marketing of Capacitive touch screen, Resistive touch screen, Industrial touch screen, IP65 touch screen, touchscreen monitors and integrated touchscreen PCs. Contact them at http://www.faytech.us, 121 Varick Street, New York, NY 10013, +1 646 205 3214

John Deere Repair Manuals
Guest

kitchen aids have a variety of different appliances that can help you cook your food easier`

News
Guest

We are a group of volunteers and starting a new scheme in our community. Your site offered us with valuable info to work on. You’ve done a formidable job and our entire community will be thankful to you.

Gorzow Wlkp
Guest

I like this site so much, saved to favorites. “Respect for the fragility and importance of an individual life is still the mark of an educated man.” by Norman Cousins.

WWW
Guest

Merely wanna tell that this is handy , Thanks for taking your time to write this.

News
Guest

I was looking at some of your posts on this site and I think this internet site is real instructive! Retain putting up.

News
Guest

I truly enjoy looking at on this internet site, it contains great posts. “Never fight an inanimate object.” by P. J. O’Rourke.

Tractor Workshop Manuals
Guest

Hi, Neat post. There’s a problem with your website in internet explorer, would test this… IE still is the market leader and a big portion of people will miss your fantastic writing due to this problem.

News
Guest

Perfectly indited subject material , thanks for entropy.

Kindergeld Zmiany
Guest

Merely a smiling visitant here to share the love (:, btw outstanding style and design. “Justice is always violent to the party offending, for every man is innocent in his own eyes.” by Daniel Defoe.

Fashion
Guest

Hi there very cool website!! Guy .. Beautiful .. Wonderful .. I’ll bookmark your site and take the feeds additionally…I’m happy to search out numerous helpful information right here in the submit, we need develop more techniques on this regard, thanks for sharing.

contractions
Guest

It¡¦s truly a nice and helpful piece of info. I am happy that you shared this useful info with us. Please stay us informed like this. Thanks for sharing.

News
Guest

I will right away seize your rss as I can’t in finding your e-mail subscription link or newsletter service. Do you have any? Kindly let me know so that I could subscribe. Thanks.

News
Guest

Hello There. I found your blog using msn. This is a very well written article. I will make sure to bookmark it and return to read more of your useful info. Thanks for the post. I’ll certainly return.

Maszyny Rolnicze Lublin
Guest

Very interesting topic, thank you for putting up.

News
Guest

I will right away grasp your rss feed as I can not to find your email subscription link or e-newsletter service. Do you have any? Kindly allow me understand in order that I could subscribe. Thanks.

News
Guest

Wow, amazing blog layout! How long have you been blogging for? you made blogging look easy. The overall look of your web site is wonderful, let alone the content!

Fashion
Guest

I genuinely enjoy looking at on this website , it has excellent blog posts. “Wealth and children are the adornment of life.” by Koran.

health articles
Guest

Keep working ,remarkable job!

Home Improvement
Guest

Merely a smiling visitor here to share the love (:, btw outstanding design and style .

Ile Kosztuje Pozycjonowanie
Guest

Somebody necessarily lend a hand to make severely articles I would state. That is the very first time I frequented your website page and to this point? I amazed with the analysis you made to make this particular put up amazing. Magnificent process!

Home Improvement
Guest

It’s really a nice and helpful piece of info. I’m happy that you just shared this useful info with us. Please keep us up to date like this. Thanks for sharing.

Metallzäune Aus Polen
Guest

Very interesting topic, regards for putting up.

zgrzewarka do rur allegro
Guest

Thanks for helping out, excellent information. “Courage comes and goes. Hold on for the next supply.” by Vicki Baum.

best online shopping
Guest

certainly like your web site but you have to check the spelling on quite a few of your posts. A number of them are rife with spelling issues and I in finding it very troublesome to inform the truth then again I¡¦ll certainly come again again.

Home Improvement
Guest
I wanted to post you that bit of note in order to thank you very much over again for the fantastic advice you’ve featured here. It is shockingly generous of you to provide without restraint just what most of us would’ve supplied as an ebook to make some dough on their own, notably seeing that you could possibly have done it in the event you decided. Those solutions additionally acted like a good way to be sure that other people online have similar zeal similar to my very own to realize great deal more regarding this condition. Certainly there are… Read more »
www.chanelpascher.com
Guest

My brother recommended I might like this blog. He was entirely right. This post truly made my day. You can not imagine just how much time I had spent for this information! Thanks!

http://consultarnumero.com
Guest

I really wanted to develop a small message to appreciate you for all of the remarkable facts you are showing on this site. My extensive internet investigation has finally been compensated with professional tips to exchange with my guests. I would repeat that many of us visitors are undeniably blessed to exist in a fine place with very many awesome individuals with beneficial opinions. I feel quite lucky to have used the web pages and look forward to really more entertaining times reading here. Thank you once more for all the details.

odziez robocza bhp
Guest

Very interesting information!Perfect just what I was looking for!

http://healthexpo2015.net
Guest

Wonderful goods from you, man. I have understand your stuff previous to and you’re just too fantastic. I actually like what you have acquired here, certainly like what you are stating and the way in which you say it. You make it entertaining and you still take care of to keep it wise. I can’t wait to read much more from you. This is really a wonderful web site.

gshguide.com
Guest

My brother recommended I might like this blog. He was totally right. This post truly made my day. You can not imagine just how much time I had spent for this info! Thanks!

News
Guest

Very interesting topic, thanks for posting.

FashionBoutique
Guest

Hello.This article was really remarkable, particularly since I was searching for thoughts on this issue last couple of days.

MarketingJobs
Guest

I do not even know how I ended up here, but I thought this post was great. I do not know who you are but certainly you’re going to a famous blogger if you are not already 😉 Cheers!

Rustic Home Décor
Guest

It is perfect time to make some plans for the future and it’s time to be happy. I have read this post and if I could I want to suggest you some interesting things or suggestions. Maybe you can write next articles referring to this article. I want to read even more things about it!

Home Improvement
Guest
I want to express my appreciation to the writer for rescuing me from this type of incident. Because of surfing throughout the the web and getting things that were not beneficial, I was thinking my life was well over. Existing without the approaches to the issues you’ve resolved by way of the report is a serious case, and those which could have in a wrong way damaged my career if I had not come across your website. Your understanding and kindness in maneuvering everything was very useful. I don’t know what I would have done if I had not encountered… Read more »
Home Improvement
Guest

Very interesting points you have remarked, thanks for posting . “The judge is condemned when the criminal is absolved.” by Publilius Syrus.

NewHomes
Guest

As a Newbie, I am constantly exploring online for articles that can benefit me. Thank you

PrestigeHome
Guest

Nice read, I just passed this onto a colleague who was doing some research on that. And he actually bought me lunch since I found it for him smile Thus let me rephrase that: Thank you for lunch!

EducationalApps
Guest

I have recently started a web site, the information you offer on this web site has helped me tremendously. Thank you for all of your time & work.

HealthCenter
Guest

Good write-up, I¡¦m normal visitor of one¡¦s blog, maintain up the excellent operate, and It is going to be a regular visitor for a lengthy time.

Buty Jeansowe Damskie
Guest

It is really a great and useful piece of info. I am happy that you just shared this useful info with us. Please stay us up to date like this. Thanks for sharing.

Health
Guest

I think this is among the most vital info for me. And i’m glad reading your article. But should remark on some general things, The site style is great, the articles is really excellent : D. Good job, cheers

Buty Lanqier Rozmiarowka
Guest

You are my breathing in, I possess few blogs and often run out from to brand.