Albrext Dürerin ( Albrecht Dürer) “Melanxoliya I” adlı məşhur qravürasının mistik təsirləri

89

Orta əsrlərdə kəndli təbəqəsinin yoxsullaşması, epidemiyanın yayılması, işğallar nəticəsində kəndlərin yerlə yeksan olması və dini təzyiqlərin baş verməsi sənətkarlara da təsir göstərmiş və onların yaradıcılığında öz əksini tapmışdır. Qərb sənətkarları həmin dövrün insanlarının vəziyyətini,  çətinliklərini təsəvvürləri ilə birləşdirərək öz rəsmlərinə köçürmüşlər. Rəsmləri əsasən din, simvolika, metafizika və cadugərlik mövzularının izahı ilə bağlı olmuşdur.

Atası 1455-ci ildə Nürnberqdə məskunlaşmış zərgər olan Albrext Dürer (1471-1528) 15-ci yüzilliyin sonu, 16-cı yüzilliyin əvvəlində yaşamış alman rəssamıdır. Zərgər ailəsindən olan və alman intibahının görkəmli nümayəndəsi hesab olunan Dürer uşaqlığından bəri rəsmə olan marağına görə atası tərəfindən Nürnberqli usta Michael Wolgemut’un yanına köməkçi olaraq  göndərilir. O, burada kitab çapı ilə məşğul olmuş və tablo rəsmlər üzərində işləmişdi. 1505-ci ildə getdiyi İtaliyada Dürer  2 ilə yaxın yaşamış, intibah mədəniyyətini İtaliyadan Almaniyaya gətirmiş və bununla da Almaniya mədəniyyətinə böyük töhfələrini vermişdir.

Dürerin quaş və sulu boya işlədərək, bu qədər kəskin bir reallıq yaratması, sizcə də, böyük dahilik deyilmi? Onun sulu boya, qara qələm, yağlı boya, mis oyma və digər qrafik işlərində əsasən dini mövzuların təsviri və portretlər vardır. O, insan vücudu və hərəkətlərini çox yaxşı müşahidə edirdi.

Dürer öz gücündən qaynaqlanan üslubu ilə alman intibah mədəniyyətinin ən güclü və təmiz nümunələrini yaradıb. Ömrü boyunca insanlarla ünsiyyətində soyuq və uzaq olan sənətkar münasibətlərə qorxu və hirs ilə yanaşdığından sevgi həyatı yaşamamışdır. Onun sözlərinə görə, Tanrıya ən yaxın insan sənətkarlardır. 1500-cü ildə özünü çəkdiyi portreti üzərinə “mən – Nürnberqli Albrext Dürer, özüm özümü yaratdım”  yazmışdır. Bu iş  intibah ruhunu daşıması, özgürləşmə, insanın prioritetlik qazanması və humanistləşməsi baxımından əhəmiyyətlidir.

                          

Atasının, sonra isə anasının ölümü ona dərindən təsir göstərmiş və bu onun sənətində əks olunmuşdu. 1511-ci ildə Passion- İsanın iztirabları adlı qravüra işləmişdi. İsa Piterin xəyanətindən sonra tutulub işgəncələrə məruz qalmış, qamçılanmış, istehza edilmiş sonra çarmıxa çəkilmişdi. Çarmıxa çəkilməsindən sonra, dirilişindən öncəki halını təsvir edən rəsmdə İsa dini mətnlərdə bəhs olunduğu kimi özündən əmin, güclü və qüvvətli deyil, əksinə əldən düşmüş və çarəsizdir. Bir qaya üstündə oturarkən üzündə ona nəyə görə belə bir cəza verildiyini anlamayan kədərli bir ifadə vardır. Saçında tikanlı tellərdən tac var. Yana əyilmiş başının altına əlini qoyması bu dünyada olmaqdan narazılığını, arada qalmışlığını və depressiv halını göstərir.

Buna bənzər olan başqa bir Dürer işi “Melanxoliya I” adlı mis qravürasıdır. İsa kimi oturan və əlini başının altına qoyan bir qadın simvolik cəhətdən zəngin və alleqorik bir təsvirdir. Dürerin 1514-cü ildə 43 yaşında işlədiyi əsrarəngiz qravüranın sağ qismində monumental görünüşü olan bir qadın pəncərəsiz və örtüksüz bir quruluşun qarşısında oturmuş, divarda susqun bir zəng qum saatı, tarazlıqda duran tərəzi və simmetrik rəqəmlər dördbucaqlısı yer alır.

Bu sehrli və ya mistik kvadrat adlanır.  Dördbucaqlının soldan sağa, yuxarıdan aşağıya rəqəmlərinin cəmi 34-dür.  Burada 34 ədədi üfüqi, tək  şaquli və dioqanal xətlər üzrə ədədlərin cəmində yox həm də kvadratın dörddə birlərinin hər birində, mərkəzi dördbucaqda  və hətta dörd künc damasının cəmində də alınır- ən heyrətamizi budur ki, Dürer aşağıdakı cərgələrə 15 və 14 ədədini yerləşdirməyi bacararaq bu ağlasılmaz qəhrəmanlığın edildiyi ili göstərib (1514). “ Melanxoliya” bu sehrli kvadratın Avropa incəsənətində peyda olduğu ilk hadisədir. Birinci belə kvadratlar 4 min il öncə Misir və Hindistanda yaradılmışdı.

`

Burada bütün ölçü alətlərinin hamısı daşlaşmış, zamanı dondurulmuş, tək bir vaxtda qalmışdır. Bir-biriləri ilə əlaqəsiz görünən bu obyektlər bir daha istifadə olunmayacaqmış kimi buraxılmışdır. Məkanın tam olaraq hara olması başa düşülməsə də, havadakı səhnənin arxa planında dəniz, kənarında bir məskunlaşma yeri təsvir olunub. Alatoranlıq, mistik məkanda olan bu quruluşun arxa divarına söykədilmiş yeddi  pilləsi görünən nərdivanın funksiyası qeyri-müəyyəndir. Orta əsrlərin ənənəvi inanclarında nərdivanın ruhların göy üzünə çıxmaları üçün vasitə olduğu hesab olunurdu. Ola bilər ki, burada da bu mənanı daşıyır. İşığın haradan gəldiyi bəlli olmayan boz rəngli qravüranın sol tərəfinin orta hissəsində  duran çoxbucaqlı blok daşın bir səthi qeyri-müəyyən olaraq görünür. Lakin qadının baxışları oraya yönəlməyib.  Daş blokun qarşısındakı qıvrılmış zəif itin gözləri qapalıdır, amma onun yatıb-yatmadığı bəlli deyil.

Oturmuş qadının ayaqları altında nə üçün orada olduğu məlum olmayan bir kürəcik var, hansı ki üzərinə işıq düşərək aydınlanmış vəziyyətdədir.  Qravür boyunca səpələnmiş obyektlər  əsasən həndəsəçilərin, memarların, dülgərlərin işlətdiyi elmi-texniki vasitələrdir: cədvəl, rəndə, çəkic, mismar, mişar və s. Melanxoliya ilə dünya arasında qarşılıqlı əlaqələr əsasən alətlər vasitəsilə olur. Çevrilmiş qadının sağ tərəfində dəyirman daşı üzərində  qıvırcıq saçlı, sağlam və  dolu olaraq təsvir edilmiş  kiçik qanadlı bir uşaq fiqurunun uşaq və ya mələk olduğu bəlli deyil. Və hələ də öz sirrini qorumaqdadır. Rəsmin arxa planında göy üzündə ağzı açıq, quyruqlu zolaqlı yarasaya bənzər, amma kərtənkələni də xatırladan bir heyvan görünür. Şeytana bənzər bir cin olan  bu məxluq göy üzündə “Melencholia I”  yazılmış tablonu saxlayır. Durğun dənizə qarşı qarışıq və narahat olan göy üzündə göy qurşağı və quyruqlu ulduz təsvir edilib. Kometa, 15-ci yüzilliyin bəla simvollarındandır. Göy qurşağının isə orta əsrlər dövründə su basqınlarına səbəb olduğuna inanılırdı. Şəkildə sanki quyruqlu ulduz dünya ilə toqquşacaq  və sel fəlakətinə səbəb olacaq kimidir, yarasa isə bu pis xəbəri verərkən insanlar sakitdir. Digər yandan, alman filosof Agrippa von Nettesheim’in “De Occulta Philosophia”sının 1510-cu ildən sonra Almaniyada dolaşan əlyazmasındakı düşüncələrlə “Melancholia I” arasında oxşarlıqlar vardır. Filosof melanxoliyanın səbəbkarı olaraq görülən qara ödün yanında yaradıcılığı ortaya çıxardan ağ ödün olduğu fikrini irəli sürmüş və 3 melanxoliya növünü ortaya çıxartmışdır: birincisi, melancholia imaginations; bacarıqsız insanları yetişdirib onların rəssam və ya memar olmalarına səbəb olar.  İkincisi, melancholia rations; ağıl yolu ilə müdrikliyə çatan filosoflar, həkimlər və s. ifadə edir və ədədlərlə bağlıdır. Üçüncü növ isə melancholia mentis; uca olanları Tanrının qanunlarını əhatə edir. Burada quyruqlu ulduz və göyqurşağı son qurtuluşdur. Dürerin qravürasında 3 növdən də xüsusiyyətlər görmək mümkündür. Göy qurşağı və quyruqlu ulduz burada fəlakət xəbərdaredicisi deyil də, gələcəkdəki qurtuluşu da xəbər vermiş ola bilər. Dalğın üzlü qadın bütün düşüncələri və iztirabları ilə tək başınadır. Sıxıntılı, eyni zamanda yaradıcı insanların tipik təsviri olan əyilmiş başını yumruğunu sıxmış sol əlinə dayamış vəziyyətdədir. Dağınıq uzun saçları, qanadları, başında çiçəklərdən düzəldilmiş  çələng, qucağında  qapalı bir kitab, sağ əlində pərgar  var. Kitab və  pərgar onun ağıllı onun ağıllı və müdrik insan olduğuna işarə edir.  Qadının geyiminin bel qismindən aşağıya pul kisəsi və açarlar sallanır. Dürer bu qravüra ilə bağlı etdiyi açıqlamada “ açar gücün, pul kisəsi də zənginliyin simvoludur ” deyə yazmışdır. Bu iki simvol Saturn uşaqlarının, yəni melanxoliklərin xüsusiyyətləri olaraq bizə məlumdur. Saturn mifologiyada zənginliyin qoruyucusudur. Ölçü sənətinin, harmoniyanın, zamanın, həndəsənin, bundan başqa, əmək tanrısıdır. Rəsmdəki xəyala dalmış qadın dünyaya aid şeylərlə maraqlanmır, gücü , pulu əhəmiyyətli hesab etmir. Baxışları uzaqlara dalıb, qeyri müəyyən bir nöqtəyə, heçliyə doğru yönəlib. Sanki olduğu yerdə deyil. Dürer qanadlarla melanxolik insanların bu dünyadan getmək istəyən kədərli insanlar olduğunu vurğulayır. Bütün ağırlığıyla oturmuş şəxsin qanadlanması elə də uyğun görünmür. Qanadlar bədənin çökmüşlüyünün sübutu olaraq hərəkətsiz durub. Gözləri parlaq və canlı görünən qadının üzündə üzüntüdən daha çox şübhəli və gərgin bir ifadə gözə çarpır. Dağılmış, səliqəsiz əşyalar arşında otursa da, heç birinin fərqində deyil. dərin bir melanxoliya halı içindədir. Orta əsrlərdə Saturnun təsiri altındakı melanxoliklər haqqında xəstə və uğursuz olduqları düşünülərkən, intibah dövrü humanist düşüncəsində cəmiyyətin ən yaradıcı insanları hesab olunurdular. Avropada sürətlə məşhurlaşan  sirli kainatın əks olunduğu bu əsərin ikonoqrafik  elementləri sənətkarlar tərəfindən xüsusilə də melanxoliya ilə bağlı mövzularda  istifadə olunur. 15-ci yüzillikdə aktual olan dünyanın sonu ilə bağlı narahatçılığı Dürer də ömrü boyu  keçirmişdir. Bu rəsmdə Dürerin orta əsr insanlarının həyatını əks etdirdiyi ilə bağlı fikirlər söylənsə də, bəzi alimlər hesab edirlər ki, o bu rəsmdə özünün melanxolik halını təsvir edib. Erwin Panofsky rəsmdəki fiqurun  Albrext Dürerin öz ruhu olduğunu iddia edir. Dürer öz melanxoliyasını və yaşadığı vəziyyəti qravüra halına gətirmiş ola bilər. Bu alleqorik iş bir tapmaca kimidir, mistikliyinin təsirlərini sonrakı dövrlərdə də davam etdirməkdədir.

Redaktə etdi: Şəfiqə Babayeva

Mənbə:

Lebriz Sanal Dergi

Leave a Reply

89 Comments on "Albrext Dürerin ( Albrecht Dürer) “Melanxoliya I” adlı məşhur qravürasının mistik təsirləri"

Notify of
avatar
Sort by:   newest | oldest | most voted
her latest blog
Guest

I just want to say I am just very new to blogs and actually savored this web blog. Very likely I’m going to bookmark your website . You certainly come with wonderful writings. Thanks for sharing your blog site.

Faytech North America~
Guest

Faytech North America is a touch screen Manufacturer of both monitors and pcs. They specialize in the design, development, manufacturing and marketing of Capacitive touch screen, Resistive touch screen, Industrial touch screen, IP65 touch screen, touchscreen monitors and integrated touchscreen PCs. Contact them at http://www.faytech.us, 121 Varick Street, New York, NY 10013, +1 646 205 3214

Fashion
Guest

Just wanna comment that you have a very decent website , I like the design it actually stands out.

John Deere Technical Manuals
Guest

Don, congratulations on a solid race and a positive step towards your comback and preparation towards Atlanta. I suspect that you will find the temps a tad different at your next race.

News
Guest

I got what you mean , regards for putting up.Woh I am happy to find this website through google. “Since the Exodus, freedom has always spoken with a Hebrew accent.” by Heinrich Heine.

=metrocliCk
Guest

MetroClick specializes in building completely interactive products like Photo Booth for rental or sale, Touch Screen Kiosks, Large Touch Screen Displays , Monitors, Digital Signages and experiences. With our own hardware production facility and in-house software development teams, we are able to achieve the highest level of customization and versatility for Photo Booths, Touch Screen Kiosks, Touch Screen Monitors and Digital Signage. Visit MetroClick at http://www.metroclick.com/ or , 121 Varick St, New York, NY 10013, +1 646-843-0888

News
Guest

I have been absent for some time, but now I remember why I used to love this site. Thank you, I’ll try and check back more often. How frequently you update your website?

emery eps
Guest

I merely wish to inform you that I am new to writing and clearly liked your report. Likely I am going to remember your blog post . You truly have fabulous article information. Love it for swapping with us the best domain page

Stron
Guest

What i don’t realize is in truth how you’re now not actually much more well-appreciated than you might be now. You’re so intelligent. You recognize therefore significantly with regards to this subject, produced me individually imagine it from so many numerous angles. Its like men and women aren’t interested except it’s one thing to do with Lady gaga! Your individual stuffs great. Always care for it up!

Stron
Guest

As soon as I observed this web site I went on reddit to share some of the love with them.

News
Guest

F*ckin’ tremendous issues here. I’m very satisfied to see your post. Thank you so much and i am taking a look ahead to contact you. Will you kindly drop me a mail?

John Deere Technical Manuals
Guest

I’m impressed, I have to admit. Actually rarely do you encounter a weblog that’s both educative and entertaining, and let me tell you, you’ve got hit the nail to the head. Your thought is outstanding; the catch is something inadequate individuals are speaking intelligently about. We are happy i always found this during my search for some thing relating to this.

News
Guest

Enjoyed reading this, very good stuff, thanks . “Whenever you want to marry someone, go have lunch with his ex-wife.” by Francis William Bourdillon.

News
Guest

Wow! This could be one particular of the most beneficial blogs We have ever arrive across on this subject. Basically Great. I’m also a specialist in this topic so I can understand your effort.

Euro Tax
Guest

I gotta favorite this internet site it seems very useful extremely helpful

Fashion
Guest

I dugg some of you post as I thought they were very beneficial very useful

kitchen remodel
Guest

whoah this blog is magnificent i love reading your articles. Keep up the great work! You understand, a lot of persons are looking around for this info, you could aid them greatly.

News
Guest

Wow! This can be one particular of the most useful blogs We have ever arrive across on this subject. Basically Excellent. I’m also an expert in this topic therefore I can understand your effort.

Maszyny Rolnicze Lublin
Guest

Only wanna remark that you have a very decent internet site , I the style and design it really stands out.

News
Guest

Some genuinely fantastic posts on this website, regards for contribution. “For today and its blessings, I owe the world an attitude of gratitude.” by Clarence E. Hodges.

News
Guest

Wow! This can be one particular of the most useful blogs We have ever arrive across on this subject. Basically Excellent. I am also an expert in this topic so I can understand your hard work.

News
Guest

I’m extremely impressed with your writing skills as well as with the layout on your weblog. Is this a paid theme or did you modify it yourself? Anyway keep up the excellent quality writing, it is rare to see a nice blog like this one these days..

Fashion
Guest

I do believe all of the concepts you’ve presented on your post. They are really convincing and can certainly work. Still, the posts are too short for newbies. May just you please lengthen them a bit from next time? Thanks for the post.

http://blogcabinca.org
Guest

I wish to point out my love for your generosity supporting men and women who require guidance on that field. Your real commitment to passing the message throughout appeared to be really invaluable and have surely permitted somebody like me to reach their goals. Your entire invaluable recommendations entails a whole lot to me and far more to my office workers. Best wishes; from each one of us.

health articles
Guest

certainly like your website but you have to take a look at the spelling on quite a few of your posts. Several of them are rife with spelling issues and I find it very bothersome to inform the truth nevertheless I¡¦ll certainly come again again.

Darmowe Pozycjonowanie
Guest

hi!,I love your writing very so much! proportion we communicate more about your article on AOL? I require an expert on this house to solve my problem. Maybe that is you! Taking a look forward to peer you.

Home Improvement
Guest

I regard something truly special in this website.

Home Improvement
Guest

Thankyou for helping out, excellent information.

Einfahrtstore
Guest

Hello my friend! I want to say that this article is awesome, nice written and include almost all significant infos. I’d like to look extra posts like this.

city bike hire,
Guest

Thanks for the info we were trying to find this while we were scanning the internet and even your website turned up– Many thanks

zgrzewanie rur pe instrukcja
Guest

Nice read, I just passed this onto a colleague who was doing a little research on that. And he just bought me lunch as I found it for him smile So let me rephrase that: Thanks for lunch! “The future is not something we enter. The future is something we create.” by Leonard I. Sweet.

gym bag
Guest

Hello my friend! I want to say that this article is awesome, nice written and include almost all important infos. I would like to look more posts like this .

Home Improvement
Guest

Hi, Neat post. There’s a problem along with your website in internet explorer, may check this… IE still is the marketplace leader and a huge portion of people will omit your magnificent writing due to this problem.

artykuly bhp hurtownia
Guest

Dead written written content, Really enjoyed examining.

News
Guest

Very interesting info!Perfect just what I was looking for!

BrandingStrategies
Guest

I have not checked in here for some time because I thought it was getting boring, but the last few posts are great quality so I guess I will add you back to my daily bloglist. You deserve it my friend 🙂

Cost Of Build A House
Guest

Great write-up, I¡¦m normal visitor of one¡¦s web site, maintain up the excellent operate, and It’s going to be a regular visitor for a long time.

SnowboardJackets
Guest
hello there and thank you for your info – I have certainly picked up anything new from right here. I did however expertise a few technical points using this web site, since I experienced to reload the website lots of times previous to I could get it to load properly. I had been wondering if your web hosting is OK? Not that I’m complaining, but sluggish loading instances times will sometimes affect your placement in google and can damage your high-quality score if advertising and marketing with Adwords. Well I’m adding this RSS to my email and could look out… Read more »
Home Improvement
Guest

Really nice design and style and excellent articles , very little else we need : D.

TownhouseForSale
Guest

I just couldn’t leave your web site before suggesting that I extremely loved the standard info an individual supply for your guests? Is gonna be again frequently in order to inspect new posts

Home Improvement
Guest

I dugg some of you post as I cerebrated they were extremely helpful extremely helpful

PrestigeHome
Guest

wonderful points altogether, you just gained a new reader. What may you suggest in regards to your put up that you made some days in the past? Any sure?

InsuranceAgent
Guest

Somebody essentially help to make seriously posts I’d state. This is the very first time I frequented your web page and to this point? I amazed with the research you made to create this actual submit incredible. Magnificent job!

Buty Jeansowe Kozaczki
Guest

You could definitely see your skills within the work you write. The world hopes for even more passionate writers such as you who aren’t afraid to mention how they believe. Always follow your heart. “The only way most people recognize their limits is by trespassing on them.” by Tom Morris.

Health
Guest

Some really quality blog posts on this internet site , bookmarked .

display
Guest

Faytech North America is a touch screen Manufacturer of both monitors and pcs. They specialize in the design, development, manufacturing and marketing of Capacitive touch screen, Resistive touch screen, Industrial touch screen, IP65 touch screen, touchscreen monitors and integrated touchscreen PCs. Contact them at http://www.faytech.us, 121 Varick Street, New York, NY 10013, +1 646 205 3214

FinanceNews
Guest

Hey, you used to write magnificent, but the last several posts have been kinda boring¡K I miss your tremendous writings. Past several posts are just a little out of track! come on!

FinanceNews
Guest

As a Newbie, I am constantly browsing online for articles that can help me. Thank you

Topánky Mustang Panske
Guest

Its superb as your other blog posts : D, appreciate it for putting up. “In the spider-web of facts, many a truth is strangled.” by Paul Eldridge.

Home Improvement
Guest

Attractive section of content. I just stumbled upon your website and in accession capital to assert that I get in fact enjoyed account your blog posts. Anyway I will be subscribing to your augment and even I achievement you access consistently rapidly.