Zehin xəritəsi

84

İki saat davam edən bir iclasdasınız, ya da 200 səhifəlik bir kitab oxuyursunuz. Fikir, məlumat və anlayışlar bir-birini izləyir. Mnemonik texnikalarını istifadə edərək, bütün əhəmiyyətli məlumatları ağlınızda tuta bilərsinizmi? Xeyr.

Mnemonik texnikası ən sadə mənası ilə bunu deyir: Məlumatları doğru formada yığsanız, ehtiyacınız olanda yaddaş bazasından rahatca tapıb çıxara bilərsiniz. Mnemoniklər 4 qaydanı əsas tutur:
1. Əlaqə yarat.
2. Fərqliləşdir – cəlbedici hala gətir.
3. Vizuallaşdır.
4. Qaydaya sal, nizamla.
Mnemoniklər vizual (görüntü) ya da verbal (söz) ola bilər. Vizual mnemoniklər istənilən əşya ilə əlaqəli görüntülü bağlantılar, verbal mnemoniklər isə səsli əlaqə (qafiyəli cümlə qurma) qurur.
Mnemonik texnikalar daha çox spesifik məlumatlarda yararlıdır. Eşitmə və yazılı uzun məlumat mənbələrində anlamı qavramaq və əhəmiyyətli nöqtələrə diqqət edərək məlumatı süzgəcdən keçirmək lazımdır. Zehin xəritəsi bu məqsədlər üçün istifadə edilir.
Zehin xəritəsi texnikası beynin məntiqi və vizual yönlərini birlikdə istifadə edərək, məlumatların dərindən analiz edilməsinə və öyrənilməsinə xidmət edir.
Zehin xəritəsi fikirlərin yaradılmasını və məlumatların nizamlanmış bir formada öyrənilməsini təşkil edən sadə və təsirli bir qeydə alma texnikasıdır.Seçilmiş bir məlumat, məntiqi bir formada nizamlanaraq, simvollar, rəsmlər və rənglər istifadə edilərək vizuallaşdırılır.
Texnikanı qeyd edərək də, yazmadan da zehninizdə də istifadə edə bilərsiniz.
Mnemonik texnikaları ilə zehin xəritəsi arasındakı fərq budur: Mnemoniklər məlumatların daha yaxşı yaddaşda qalmasına xidmət edir, zehin xəritəsi isə məlumatların əhatə etdiyi ümumi mənanı qavramanıza köməkçi olur.

İstifadə sahələri. İş həyatı ilə bağlı eşidilmiş məlumatlar və yazılı məlumatlar sahəsində zehin xəritələrindən istifadə edə bilərik.
İstifadə sahələrini belə qruplaşdıra bilərik:
1. Dinləmə.  İclaslarda, seminarlarda, konfranslarda verilən əhəmiyyətli fikri, qavram və məlumatları qavrama və xatırlama.
2. Oxuma.   Kitabları, məqalələri daha yaxşı anlama və yadda saxlama.
3. Planlama.  Layihələri, iş fikirlərini, yazıları planlama və nəzərdə saxlama.

Zehin xəritəsi yaratma mərhələləri.

Müddət 4 addımda gerçəkləşəcək.
1. Əsas mövzunu təyin etmək.
2. Çəkmək.
3. Nizamlamaq.
4. Gözdən keçirmək.

I mərhələ – əsas mövzunu təyin etmək.
Bir mətn ya da kitab oxuyursunuz, bir iclasda çıxışı izləyirsiniz;  ya da müəyyən olunmuş bir iş fikrinin planlanmasını edirsiniz. Məntiqiniz bu olacaq:  gövdə, budaqlar, yarpaqlar.
İlk olaraq özünüzdən bu sualı soruşun:
“Üzərində işlədiyiniz işin əsas mövzusu ya da əsas fikri nədir? “- gövdə
Boş bir səhifənin tam ortasına bir dairə çəkin və əsas mövzunu dairənin içinə yazın. Ardından bu sualın cavabını axtarın :
” Bu əsas fikri neçə alt parçaya ayıra bilərəm?” – budaqlar
Bu alt fikir və mövzuları, əsas fikirdən çıxan budaqlar olaraq kağıza yazın. Burada əhəmiyyətli olan məlumatı, mümkün qədər qısa və konkret olaraq ifadə edə bilməkdir. Zehin xəritəsində 2-3 kəlməni keçməyən “açar sözlər” dən istifadə olunur.

II mərhələ – çəkmək.
Eyni məntiqlə, fikrin alt mövzularının neçə alt hissədən ibarət olduğunu müəyyən edin, yəni budaqlardan yarpaqları yaradın. Çəkim əsnasında məlumatların ola bildiyi qədər konkret olmasına diqqət edin. Oxuduğunuz mətndəki, dinlədiyiniz çıxışdakı əhəmiyyətli məlumat, fikri və anlayışları, uyğun budaqların altına “açar sözlər”  istifadə edərək artırın.

III mərhələ – nizamlamaq.
Çəkdiyiniz zehin xəritəsinin üzərindən keçin:
1. Əksikliklərini düzəldin.
2. Səhvlərini düzəldin.
3. Artıqlarını çıxarın.
4. Əhəmiyyətsizləri silin.
5. Simvollar, rəsmlər və rənglər vasitəsi ilə beynin yaradıcı və vizual olan tərəflərini üzə çıxarın.
Beləcə, zehin xəritəsi tamamlanır.

IV mərhələ – gözdən keçirmək.
Son mərhələdə, xəritəni gözdən keçirin, fikirlər arasındakı səbəb-nəticə əlaqələrini incələyin. Zehin xəritəsini aktiv bir şəkildə dəyərləndirin və yığın. Hissələr arasındakı əlaqələri qavrayın, bütün-detal münasibətlərini dərk edin.

Niyə zehin xəritəsi?

Beyin bir-biri ilə əlaqəli fikir və qavramları daha asan yadda saxlayır. Zehin xəritəsində bütün məlumatlar və anlayışlar bir – biri ilə əlaqələndirilir. (Əlaqə qanunu)
Beyin, məntiqi bir təməli olan məlumatları, qarışıq məlumat yığınına nəzərən daha yaxşı qavrayır və daha rahat xatırlayır.
Zehin xəritəsində uzun məlumat yığınları süzgəcdən keçirilir. Məsələn, 800 sözdən ibarət mətn 30-35 açar söz vasitəsilə yığıla bilər. Zehnimiz az və əsas məlumatı daha rahat yadda saxlayır. (Əsas-qısa olmaq qanunu)
Zehin xəritələrində məlumatlar rəsm, simvollar ilə vizuallaşdırılır. Vizuallaşma xatırlamanı asanlaşdırır.(Vizuallaşma qanunu)
Zehin xəritəsində məlumatlar passiv bir şəkildə əzbərlənmir. Aktiv bir şəkildə dəyərləndirən, sual soruşan, anlayışlar arasında əlaqə quran, uzun ifadələri yığan beyin çox daha yaxşı xatırlayır. (Anlamlılıq qanunu)
Puzzle’lardakı kimi bütün görüldüyündə hisslərini birləşdirmək daha rahatdır. Ən əsas mövzudan detallara doğru gedən bir mövzunu qavramaq daha asandır.
Rənglərin, rəsmlərin, simvolların və açar sözlərin istifadə edildiyi bir öyrənmə metodu çox insana daha cəlbedici və əyləncəli gəlir. Eyni zamanda, məlumatlar fərqliləşir-fərqli olanı xatırlamaq da daha asandır. Nəticədə maraq və diqqət artır. (Diqqət qanunu)

Mənbə:

Prof. Dr. Reha Oğuz Türkkan, Tuğrul Türkkan – Etkin Hafıza Teknikleri

 

Tərcümə etdi: Bənövşə Soltanova

Redaktə etdi: Şəfiqə Babayeva

Leave a Reply

84 Comments on "Zehin xəritəsi"

Notify of
avatar
Sort by:   newest | oldest | most voted
visit
Guest

I simply want to tell you that I’m newbie to blogging and site-building and truly loved you’re web page. Likely I’m want to bookmark your blog . You certainly come with tremendous articles and reviews. Kudos for revealing your blog.

metroClick=
Guest

MetroClick specializes in building completely interactive products like Photo Booth for rental or sale, Touch Screen Kiosks, Large Touch Screen Displays , Monitors, Digital Signages and experiences. With our own hardware production facility and in-house software development teams, we are able to achieve the highest level of customization and versatility for Photo Booths, Touch Screen Kiosks, Touch Screen Monitors and Digital Signage. Visit MetroClick at http://www.metroclick.com/ or , 121 Varick St, New York, NY 10013, +1 646-843-0888

Fashion
Guest

I believe this web site contains some very excellent info for everyone :D. “Calamity is the test of integrity.” by Samuel Richardson.

^Faytech North AmErica
Guest

Faytech North America is a touch screen Manufacturer of both monitors and pcs. They specialize in the design, development, manufacturing and marketing of Capacitive touch screen, Resistive touch screen, Industrial touch screen, IP65 touch screen, touchscreen monitors and integrated touchscreen PCs. Contact them at http://www.faytech.us, 121 Varick Street, New York, NY 10013, +1 646 205 3214

Emery EPS"
Guest

I merely have to show you that I am new to wordpress blogging and clearly valued your work. Probably I am probably to remember your blog post . You seriously have memorable article information. Be Thankful For it for sharing with us your very own internet webpage

News
Guest

Great – I should certainly pronounce, impressed with your web site. I had no trouble navigating through all the tabs and related information ended up being truly easy to do to access. I recently found what I hoped for before you know it at all. Quite unusual. Is likely to appreciate it for those who add forums or something, site theme . a tones way for your client to communicate. Nice task.

News
Guest

I enjoy the efforts you have put in this, thank you for all the great blog posts.

Pozycjonowanie Stron WWW
Guest

I dugg some of you post as I cogitated they were handy handy

Gorzow Tworzenie Stron
Guest

I do agree with all of the ideas you have introduced on your post. They are very convincing and will certainly work. Still, the posts are very quick for newbies. May just you please lengthen them a little from next time? Thank you for the post.

News
Guest

I truly enjoy reading through on this site, it has fantastic blog posts. “I have a new philosophy. I’m only going to dread one day at a time.” by Charles M. Schulz.

News
Guest

I was looking at some of your content on this internet site and I believe this web site is rattling informative! Keep posting.

Fashion
Guest

I like what you guys are up too. Such smart work and reporting! Keep up the superb works guys I’ve incorporated you guys to my blogroll. I think it’ll improve the value of my web site :).

Zwrot Podatku z Zagranicy Rzeszow
Guest

great issues altogether, you just gained a new reader. What may you suggest about your submit that you simply made some days in the past? Any sure?

travel
Guest

Its like you read my mind! You appear to know a lot about this, like you wrote the book in it or something. I think that you could do with some pics to drive the message home a little bit, but other than that, this is excellent blog. An excellent read. I will certainly be back.

News
Guest

I went over this website and I conceive you have a lot of superb information, saved to favorites (:.

John Deere Repair Manuals
Guest

this year our home decorating ideas would be more on eco friendly home decorations,,

Najwieksze Maszyny Rolnicze
Guest

As soon as I detected this website I went on reddit to share some of the love with them.

News
Guest

Hello, Neat post. There is a problem with your web site in web explorer, could check this… IE still is the marketplace chief and a big element of people will miss your fantastic writing due to this problem.

bestresearchpapers.net
Guest

I am no longer certain the place you are getting your information, but good topic. I needs to spend some time studying much more or figuring out more. Thanks for wonderful information I was on the lookout for this information for my mission.

http://blogcabinca.org
Guest

I have not checked in here for some time since I thought it was getting boring, but the last few posts are good quality so I guess I will add you back to my everyday bloglist. You deserve it my friend 🙂

http://aoflibrary.net
Guest

Thanks a lot for providing individuals with an exceptionally wonderful opportunity to discover important secrets from here. It can be very pleasing plus full of a good time for me personally and my office colleagues to search your website at least 3 times a week to read through the new issues you will have. And definitely, I’m so actually motivated with your superb inspiring ideas you serve. Selected 1 facts in this posting are rather the finest we have all ever had.

Fashion
Guest

I precisely needed to thank you very much again. I am not sure the things I would have undertaken in the absence of the entire thoughts revealed by you about this theme. Completely was a real daunting matter for me, however , considering your skilled avenue you handled the issue made me to jump for contentment. I’m just thankful for your service and as well , trust you comprehend what a powerful job your are getting into educating men and women through the use of your web blog. Probably you’ve never encountered all of us.

Home Improvement
Guest

I believe you have noted some very interesting points , appreciate it for the post.

Pozycjonowanie Tanio
Guest

I have recently started a website, the info you offer on this web site has helped me greatly. Thank you for all of your time & work. “The achievements of an organization are the results of the combined effort of each individual.” by Vince Lombardi.

Home Improvement
Guest

Hello There. I found your blog using msn. This is a very well written article. I’ll be sure to bookmark it and return to read more of your useful info. Thanks for the post. I will definitely comeback.

Metallzaun Polen
Guest

magnificent points altogether, you simply received a new reader. What could you suggest in regards to your post that you just made some days ago? Any positive?

fashion blog
Guest

Hello, i think that i saw you visited my website thus i came to “return the favor”.I am trying to find things to enhance my site!I suppose its ok to use a few of your ideas!!

http://www.chanelpascher.com
Guest

Whats Happening i’m new to this, I stumbled upon this I’ve discovered It absolutely useful and it has aided me out loads. I’m hoping to give a contribution & assist different users like its helped me. Good job.

zgrzewarka do rur pp obi
Guest

Enjoyed reading through this, very good stuff, appreciate it. “The hunger for love is much more difficult to remove than the hunger for bread.” by Mother Theresa.

Home Improvement
Guest

I enjoy you because of all of the labor on this blog. My aunt takes pleasure in conducting internet research and it is easy to understand why. All of us know all about the dynamic ways you offer worthwhile tricks via this web blog and even attract response from website visitors about this area of interest plus our daughter has been being taught a lot. Take advantage of the rest of the year. You’re the one doing a very good job.

http://healthexpo2015.net
Guest
hello there and thank you for your information – I have definitely picked up something new from right here. I did however expertise several technical issues using this web site, as I experienced to reload the web site many times previous to I could get it to load properly. I had been wondering if your web host is OK? Not that I’m complaining, but sluggish loading instances times will very frequently affect your placement in google and can damage your high-quality score if advertising and marketing with Adwords. Well I’m adding this RSS to my email and can look out… Read more »
News
Guest

I was examining some of your posts on this website and I believe this website is very informative! Keep putting up.

odziez robocza hurtownia
Guest

Hey, you used to write excellent, but the last several posts have been kinda boring… I miss your tremendous writings. Past few posts are just a bit out of track! come on!

RecreationOutlet
Guest

I was recommended this web site by my cousin. I’m not sure whether this post is written by him as no one else know such detailed about my difficulty. You are amazing! Thanks!

Home Improvement
Guest

I’ve been surfing online more than three hours as of late, but I by no means discovered any fascinating article like yours. It is pretty price enough for me. In my opinion, if all site owners and bloggers made good content material as you probably did, the net shall be much more helpful than ever before. “Oh, that way madness lies let me shun that.” by William Shakespeare.

FinancialInstitutions
Guest

Hi, i think that i saw you visited my site so i came to “return the favor”.I am attempting to find things to improve my website!I suppose its ok to use some of your ideas!!

BestSkinCare
Guest

Hey, you used to write great, but the last several posts have been kinda boring¡K I miss your super writings. Past few posts are just a little bit out of track! come on!

Home Improvement
Guest

I have been browsing online more than 3 hours today, yet I never found any interesting article like yours. It is pretty worth enough for me. In my view, if all website owners and bloggers made good content as you did, the internet will be much more useful than ever before.

TownhouseForSale
Guest

I’m really impressed with your writing skills as well as with the layout on your blog. Is this a paid theme or did you customize it yourself? Either way keep up the excellent quality writing, it is rare to see a great blog like this one today..

BestFurniture
Guest

Definitely, what a splendid blog and instructive posts, I will bookmark your website.Have an awsome day!

HealthHistory
Guest

Hello, Neat post. There’s an issue together with your web site in web explorer, may check this¡K IE still is the marketplace leader and a good section of folks will pass over your fantastic writing due to this problem.

OnlineEducation
Guest

I am constantly searching online for posts that can assist me. Thanks!

Buty Jeansowe Damskie
Guest

I conceive this site has got some very superb information for everyone. “I prefer the wicked rather than the foolish. The wicked sometimes rest.” by Alexandre Dumas.

Health
Guest

I was reading some of your content on this site and I conceive this website is really informative! Keep on posting.

EconomicStatistics
Guest

I like what you guys are up too. Such clever work and reporting! Keep up the superb works guys I have incorporated you guys to my blogroll. I think it will improve the value of my site 🙂

GraduateEducation
Guest

I have to show my love for your generosity giving support to folks who have the need for assistance with this concern. Your very own commitment to getting the message all over became extremely informative and have surely helped folks much like me to achieve their endeavors. Your amazing useful guide indicates a great deal a person like me and additionally to my office colleagues. Thank you; from all of us.

VacationResorts
Guest

I truly appreciate this post. I¡¦ve been looking everywhere for this! Thank goodness I found it on Bing. You’ve made my day! Thank you again

Mustang Cizmy
Guest

Enjoyed examining this, very good stuff, appreciate it. “To be positive To be mistaken at the top of one’s voice.” by Ambrose Bierce.

Home Improvement
Guest

I really like your writing style, superb information, appreciate it for posting :D. “Nothing sets a person so much out of the devil’s reach as humility.” by Johathan Edwards.

http://www.kenoshanow.com
Guest

Great paintings! This is the type of information that should be shared around the net. Disgrace on the seek engines for no longer positioning this submit higher! Come on over and visit my site . Thanks =)