Dieqo Rivera – “Kainatın hakimi olan adam”

93

Dieqo Rivera (Diego Rivera) (9 dekabr, 1886 – 24 noyabr, 1957), xüsusilə, divar rəsmləri ilə məşhur olan meksikalı rəssamdır. Eyni zamanda, Frida Kahlonun (Frida Kahlo) həyat yoldaşıdır.


Rivera ana tərəfdən katolik kilsəsindən dönmə yəhudi, ata tərəfdən isə ispaniyalıdır. Meksika şəhərindəki (Mexico City) San Karlos Akademiyasında (San Carlos Academy) təhsil almışdır. Rivera Latın Amerikası və ABŞ-da freska sənətini yenidən canlandırmışdır. Divar rəsmləri çəkməyə gənc yaşda başlayan Rivera Meksikada San Karlos İncəsənət Akademiyasında (San Carlos Academy of Fine Arts) təhsil alarkən bir tələbə hərəkatında iştirak etdiyi üçün akademiyadan atılmışdır. Təhsilini davam etdirmək üçün İspaniyaya gedən Rivera daha sonra Parisə köçdü. Orada Pablo Pikasso (Pablo Picasso) və Amado Modiqliani (Amadeo Modigliani) kimi sənətkarlarla dostlaşdı. 1920-ci ildə renessans dövrü freskalarını təhlil etmək məqsədilə İtaliyaya səyahət etdi. İtaliyada gördüklərindən çox təsirlənən Rivera onları ölkəsində tətbiq etmək üçün eskizlərini çəkdi.
1921-ci ildə islahatçı Alvero Obreqonun (Alvero Obregon) dövlət başçısı seçilməsindən sonra Meksikaya geri qayıtdı. Yaxın keçmişdəki Meksika çevrilişinin ümidlərini və fəaliyyətlərini dilə gətirən siyasi və ictimai tərkibli bir sıra divar rəsmləri çəkdi. ABŞ-da Detroit İncəsənət İnstitutu və New York şəhərindəki Rokfeller Mərkəzi (The Rockefeller Center) üçün divar rəsmləri çəkən Riveranın rəsmləri o dövrlərdə siyasi tərkibinə görə ciddi mübahisələrlə qarşılaşdı. Freskaların sarsıdıcı, cəsur, yalın və monumental üslubu ABŞ-da və Latın Amerikasında freska sənətinin yenidən canlanmasına səbəb oldu.
Riveranın mübahisələrə yol açan əsərlərinin ən diqqətəlayiq olanı “Yolayırıcındakı adam” (Man at the Crossroads) əsəridir. Bu əsər Leninin (Lenin) rəsmini və Sovet Rusiyasındakı “May Günü” paradını (May Day parade) əks etdirdiyi üçün mübahisəli əsərlərdən hesab olunur.

Rəssamların etirazına baxmayaraq, Rokfeller (Rockefeller) əsər tamamlanmadan dağıtmaq əmri verdi. Çünki Rokfeller bir kapitalist idi, yəni kommunizmə qarşı idi. Riveradan o fiqurları çıxarmasını istədi, Rivera rədd etdi. Nəticədə isə, divar rəsmi divarla birlikdə yox edildi. Riveraya pulu ödənildi, razılaşması sonlandırıldı. Bundan sonra Riveranın eyni rəsmi Meksikada yenidən çəkmək şansı oldu. Əsərin original adı “Yolayırıcındakı adam”dır. Meksikadakı yeni versiyasının adı isə “Kainatın hakimi olan adam” oldu. Yeni versiyaya əlavələr də edilmişdi. Sağda Karl Marks (Karl Marx) və Fridrix Engels (Friedrich Engels), eyni zamanda, Çarlz Darvin (Charles Darwin) və solda Nelson Rokfellerin (Nelson Rockefeller) atası Con D. Rokfellerin (John Davison Rockefeller Jr) təsvir olunduğu Trostskinin (Trotsky) portreti var idi.

Riveranın tamamlamaq üçün can atdığı yarım qalmış orijinal divar rəsmi yalnız ağ-qara şəkillərdən ibarət idi. Rivera şəkillərdən istifadə edərək Meksikada kompozisiyanı “Kainatın nəzarətçisi (hakimi) olan adam” (Controller of the Universe) başlığı altında yenidən boyadı.

Rokfeller “Rokfeller Mərkəzi”nin zəmin qatının divarına bir divar rəsmi yerləşdirmək istəyirdi. Nelson Rokfeller onların müasir tərzinə xitab etdiyi üçün bunu Anri Matiss (Henri Émile Benoît Matisse) və ya Pikassonun etməsini istəyirdi, lakin onların heç biri əlverişli deyildi. Dieqo Rivera Nelson Rokfellerin anasının ən sevdiyi sənətkar idi və buna görə, məhz ona böyük divar rəsmini yaratmaq tapşırıldı. Ona bir mövzu verildi: “Yolayırıcındakı insan yeni və daha yaxşı gələcək üçün ümid və yüksək dünyagörüşlə görüşür”. Rokfeller insanların ayaq saxlamasını və düşünməsini istəyirdi. Riveraya bu iş üçün 21.000$ ödənildi. Ona rəsmi şəkildə Todd-Robertson-Todd tərəfindən tapşırıq verildi. Yolayırıcındakı adam mərkəzdə olmalı idi. Əsərin əsas kompozisiyası kapitalizm və sosializmin müqayisəsini əks etdirməli idi. Bu əsas kompozisiya ideyası Rokfeller tərəfindən təsdiqlənmişdi.
Riveranın kompozisiyası müasir sosial və elmi mədəniyyətin bir çox aspektlərini əks etdirir. Əvvəla, mərkəzdə təsvir olunan adam nəhəng bir mexanizmi idarə edir və kainatın hakimi kimi görünür. Bura bir kəsişmə və ya yolayırıcıdır. Rəsmin çəkildiyi dövrdə hələ tamamilə dəqiqləşməsə də, bu yolayırıcının dünyanın gedəcəyi yönə istinad etdiyini söyləmək mümkündür.

1930-cu illər, son dərəcə, əziyyətli zamanlar idi. Avropada yüksələn faşizm, bütün dünyaya təsir edən iqtisadi böhran, işsizlik, ehtiyacların ödənə bilməməsi insanların vəziyyətini ağırlaşdıran faktorlardan idi. İnsanlar bütün bunlara kapitalizmin səbəb olduğunu düşünürdü. “Wall Street” də işlər qarışmış, bazar iqtisadiyyatı çökmüşdü və insanlar aclıqla mübarizə aparmağa çalışırdılar. Rivera bütün bu hadisələri nəzərə almışdı.

Mərkəzdə kainatın hakimi olan adam təsvir olunub. Adam kəsişmənin tam mərkəzində durur. Kəsişmə işarəsi uzanan ellipsislərdən (oval) meydana gəlir. Birində dünya, digərində isə mikrodünya, yəni gözlə görülə bilməyəcək qədər xırda canlıların dünyası var. Fiquru iki tərəfdən çərçivəyə alan iki ədəd obyektiv nəzərə çarpır. Rəsmə görə, bu adam kainatın ən dərin künclərindən mikroskopik canlıların dünyasına qədər hər şeyi görə bilir. Bu elmin bizə qazandırdığı şeylərdən biridir. Yəni ulduzları, planetləri təhlil edərək kainatdakı yerimizi daha yaxşı anlaya bilməyimiz, mikroskopik canlıları təhlil edərək xəstəliklərə çarə tapa bilməyimiz elmi inkişafın nəticəsidir. XX əsrin əvvəlləri texniki və elmi çevrilişin ilk meyvələrini aldığımız zamandır.

Sol üst tərəfdə müharibə gedir. Qaz əleyhinə maska taxan əsgərlər, təyyarələrlə dolu göy üzü, zorakılıq və güllələr təsvir olunub. Uzaqlarda da tanklar gözə çarpır.

Sağ tərəfdə Moskva təsvir olunub. Dünyadakı bütün kommunist işçilər “Qızıl Meydan”da birləşib.

Sağda və soldakı klassik heykəllər də diqqəti cəlb edən bir digər nöqtələrdəndir.
Solda zərər görmüş bir heykəl var. Bu əlindəki şimşək tutan bir Zevs heykəli ola bilər. Boynundakı xaç, yəqin ki, xristianlığın da qədim paqan dinləri kimi yanlış olduğunu ifadə etmək üçün istifadə olunub. Sağ tərəfdəki zərər görmüş heykəlin üzərində isə nazi simvolu var. Bütün bunlar qədim sistemin ya da o dövrə qədər qərbdəki həyata təsir edən klassik sistemin yox olduğu mesajını verir.

Əsərdə, eyni zamanda, nəzərə çarpan bir neçə portret var. Sağda Lenin, Trotski, solda isə Darvin və onun yanında varlı kimi görünən və əzab çəkən kasıblardan xəbərsiz ya da bütün bu əzablara fikir vermədikləri bəlli olan bir qrup insan var.

Əgər biraz daha yaxından baxsaq, Con D. Rokfellerin də bu qrupun içində təsvir olunduğunu görə bilərik. Əsərini məhv etdiyi üçün qəzəbini əsərdə əks etdirmək istəyən Dieqo Rivera onu da ora yerləşdirmişdir. Hətta bəzi incəsənət tarixçiləri Con D.Rokfellerin başının misroskopik cismlərin olduğu qismin altında olduğunu və tam başının üzərindəki rəsmin də sifilizə uyğun gəldiyini deyirlər.

Əsərdə hər iki tərəfdə fərqli etnik köklərə mənsub insanların bir yerə yığışması fikri olduqca qəribədir. Sol alt tərəfdə fərqli etnik köklərə sahib olan insanlar birlikdə təhsil alır. Sağ tərəfdə isə Lenini fərqli etnik köklərə mənsub insanların əlləri tutarkən görürük.

Bu rəsmə baxdıqda müasir dünyanın xaosunu, inkişafını, yaxşı və pis tərəflərini, yəni böyük rəsmi görə bilən bir sənətkar görürük. O, bütün bunları sistemli hala gətirmək istəyir. Hər şeyi anlayıb nəzarətdən çıxmaq üzrə olan dünyanı insanlara izah etməyin bir yolunu axtarır. Kim bilir, bəlkə, bu gün də həmin yolayrıcındayıq. Fiqurlar bir az dəyişmiş ola bilər, amma ana xətt hələ də eynidir. Texnologiya hər gün önəmli hala gəlir. Bəs texnologiya bizə nə bəxş edəcək? Daha bərabər bir dünya yoxsa daha çox bərabərsizlik? Bunlar bu gün hələ də mübahisəli mövzulardandır. Hələ də istehsal etdiyimiz şeylərin və texnologiyanın bizə verdiyi gücə ayaq uydurmağa çalışırıq. Bizə verilən bu güc ilə edəcəyimiz seçimlər isə hələ də böyük bir sualdır.

 

Mənbələr:

https://www.diegorivera.org/

https://en.m.wikipedia.org/wiki/Diego_Rivera

https://www.khanacademy.org/humanities/art-1010/art-between-wars/latin-american-modernism1/a/diego-rivera-man-at-the-crossroads

https://www.youtube.com/user/KhanAcademyTurkce

Hazırladı: Lalə Yusifova

Redaktə etdi: Fatimə Əliyeva

 

 

 

Leave a Reply

93 Comments on "Dieqo Rivera – “Kainatın hakimi olan adam”"

Notify of
avatar
Sort by:   newest | oldest | most voted
additional info
Guest

I simply want to say I am just beginner to weblog and truly enjoyed you’re blog. Most likely I’m planning to bookmark your website . You really come with beneficial writings. Many thanks for sharing your web-site.

Fashion
Guest

You have brought up a very excellent points , thankyou for the post.

News
Guest

Great beat ! I wish to apprentice while you amend your website, how can i subscribe for a blog website? The account helped me a acceptable deal. I had been tiny bit acquainted of this your broadcast offered bright clear idea

John Deere Repair Manuals
Guest

Comfortabl y, the article is really the sweetest on this precious topic. I concur with your conclusions and will certainly eagerly look forward to your upcoming updates. Simply just saying thanks will certainly not simply be sufficient, for the phenomenal clarity in your writing. I will certainly directly grab your rss feed to stay informed of any updates. Pleasant work and also much success in your business endeavors!

Faytech North America)
Guest

Faytech North America is a touch screen Manufacturer of both monitors and pcs. They specialize in the design, development, manufacturing and marketing of Capacitive touch screen, Resistive touch screen, Industrial touch screen, IP65 touch screen, touchscreen monitors and integrated touchscreen PCs. Contact them at http://www.faytech.us, 121 Varick Street, New York, NY 10013, +1 646 205 3214

+Emery EPS
Guest

I merely want to inform you you that I am new to having a blog and pretty much loved your webpage. Probably I am prone to remember your blog post . You seriously have impressive article materials. Love it for expressing with us your very own url article

&Metroclick
Guest

MetroClick specializes in building completely interactive products like Photo Booth for rental or sale, Touch Screen Kiosks, Large Touch Screen Displays , Monitors, Digital Signages and experiences. With our own hardware production facility and in-house software development teams, we are able to achieve the highest level of customization and versatility for Photo Booths, Touch Screen Kiosks, Touch Screen Monitors and Digital Signage. Visit MetroClick at http://www.metroclick.com/ or , 121 Varick St, New York, NY 10013, +1 646-843-0888

News
Guest

Thanks for the sensible critique. Me and my neighbor were just preparing to do a little research about this. We got a grab a book from our local library but I think I learned more from this post. I’m very glad to see such fantastic info being shared freely out there.

Projektowanie Stron WWW
Guest

wonderful issues altogether, you simply won a new reader. What may you suggest in regards to your put up that you just made some days in the past? Any sure?

Pozycjonowanie Stron Gorzow
Guest

It’s in point of fact a nice and helpful piece of info. I’m satisfied that you simply shared this helpful info with us. Please keep us informed like this. Thanks for sharing.

News
Guest

Very interesting details you have observed , thankyou for putting up. “Curiosity is the key to creativity.” by Akio Morita.

News
Guest

You are my inspiration , I own few web logs and infrequently run out from to brand.

John Deere Service Manuals
Guest

Excellent! I appreciate your input to this matter. It has been insightful. my blog: half marathon training schedule

News
Guest

I have read several excellent stuff here. Definitely value bookmarking for revisiting. I wonder how much attempt you put to create this sort of excellent informative web site.

Kindergeld Zmiany
Guest

Just wanna comment that you have a very decent site, I the pattern it really stands out.

Fashion
Guest

As soon as I detected this site I went on reddit to share some of the love with them.

flight
Guest

I’ve been surfing online more than 3 hours today, yet I never found any interesting article like yours. It is pretty worth enough for me. In my view, if all webmasters and bloggers made good content as you did, the web will be a lot more useful than ever before.

News
Guest

Wow, amazing blog layout! How long have you been blogging for? you made blogging look easy. The overall look of your website is excellent, let alone the content!

Maszyny Rolnicze Krone
Guest

Some really superb content on this internet site, thank you for contribution. “An alcoholic is someone you don’t like who drinks as much as you do.” by Dylan Thomas.

News
Guest

Wow, marvelous blog layout! How long have you been blogging for? you make blogging look easy. The overall look of your web site is fantastic, let alone the content!

News
Guest

Hello, Neat post. There’s a problem together with your website in web explorer, could test this… IE nonetheless is the market leader and a good component of folks will pass over your great writing due to this problem.

Fashion
Guest

I like the helpful information you provide in your articles. I will bookmark your blog and check again here frequently. I am quite certain I will learn many new stuff right here! Best of luck for the next!

http://aoflibrary.net
Guest

It is perfect time to make some plans for the future and it is time to be happy. I’ve read this post and if I could I desire to suggest you few interesting things or advice. Maybe you could write next articles referring to this article. I wish to read more things about it!

bestresearchpapers.net
Guest

I truly appreciate this post. I have been looking everywhere for this! Thank goodness I found it on Bing. You have made my day! Thanks again

automotive solutions
Guest

I¡¦ve been exploring for a little for any high quality articles or blog posts in this kind of house . Exploring in Yahoo I finally stumbled upon this site. Reading this info So i¡¦m happy to express that I have a very excellent uncanny feeling I came upon just what I needed. I such a lot surely will make certain to don¡¦t fail to remember this web site and give it a glance on a relentless basis.

Home Improvement
Guest

You have brought up a very fantastic points , thankyou for the post.

Pozycjonowanie Html
Guest

Some really wonderful articles on this website, thanks for contribution. “A liar should have a good memory.” by Quintilian.

Home Improvement
Guest

I’ve read a few excellent stuff here. Certainly price bookmarking for revisiting. I wonder how so much attempt you put to create one of these excellent informative site.

Tore Aus Polen
Guest

I haven’t checked in here for some time as I thought it was getting boring, but the last few posts are great quality so I guess I will add you back to my daily bloglist. You deserve it my friend 🙂

zgrzewanie elektrooporowe rur pe
Guest

Enjoyed looking at this, very good stuff, appreciate it. “I will do my best. That is all I can do. I ask for your help-and God’s.” by Lyndon B. Johnson.

online shopping
Guest

Wow! Thank you! I permanently needed to write on my website something like that. Can I include a portion of your post to my blog?

Home Improvement
Guest

you are truly a good webmaster. The website loading velocity is incredible. It seems that you’re doing any unique trick. Moreover, The contents are masterpiece. you’ve done a fantastic job on this matter!

hurtownie odziezy roboczej
Guest

you’re in point of fact a good webmaster. The web site loading speed is amazing. It seems that you’re doing any unique trick. Also, The contents are masterpiece. you’ve performed a wonderful process on this matter!

gshguide.com
Guest

I¡¦ll immediately snatch your rss as I can’t in finding your email subscription hyperlink or e-newsletter service. Do you’ve any? Kindly permit me recognise in order that I may subscribe. Thanks.

http://healthexpo2015.net
Guest

I was recommended this web site by my cousin. I’m not sure whether this post is written by him as no one else know such detailed about my trouble. You’re amazing! Thanks!

http://historicdowntownmocksville.com
Guest

Unquestionably believe that which you stated. Your favorite reason appeared to be on the internet the simplest thing to be aware of. I say to you, I certainly get irked while people consider worries that they just don’t know about. You managed to hit the nail upon the top and defined out the whole thing without having side-effects , people could take a signal. Will probably be back to get more. Thanks

News
Guest

of course like your website but you need to test the spelling on several of your posts. A number of them are rife with spelling issues and I in finding it very troublesome to tell the reality then again I’ll surely come again again.

CheapVacations
Guest

Thank you for sharing superb informations. Your site is so cool. I’m impressed by the details that you¡¦ve on this blog. It reveals how nicely you perceive this subject. Bookmarked this web page, will come back for more articles. You, my pal, ROCK! I found just the information I already searched all over the place and simply couldn’t come across. What a great website.

Pool Maintenance
Guest

As I web-site possessor I believe the content material here is rattling fantastic , appreciate it for your efforts. You should keep it up forever! Best of luck.

rekawice robocze wzmacniane
Guest

I like this blog so much, saved to favorites. “American soldiers must be turned into lambs and eating them is tolerated.” by Muammar Qaddafi.

Home Improvement
Guest

I believe this web site has got some very fantastic information for everyone :D. “Anybody who watches three games of football in a row should be declared brain dead.” by Erma Bombeck.

Home Improvement
Guest

You have noted very interesting points! ps nice site.

ImportedFurniture
Guest

Hey very cool site!! Guy .. Excellent .. Amazing .. I’ll bookmark your site and take the feeds additionally¡KI am satisfied to seek out numerous helpful info right here in the post, we’d like develop extra techniques on this regard, thanks for sharing. . . . . .

HealthMaster
Guest

There is noticeably a bunch to realize about this. I assume you made various nice points in features also.

Lanqier Jeans
Guest

Someone essentially help to make severely articles I’d state. That is the very first time I frequented your website page and thus far? I surprised with the research you made to make this actual submit incredible. Great job!

Health
Guest

I have been surfing online more than 3 hours as of late, but I by no means found any attention-grabbing article like yours. It’s lovely worth sufficient for me. In my view, if all website owners and bloggers made good content material as you probably did, the web will probably be a lot more useful than ever before. “No one has the right to destroy another person’s belief by demanding empirical evidence.” by Ann Landers.

JudgeLaw
Guest

Thanks so much for providing individuals with an extremely brilliant opportunity to read articles and blog posts from this website. It really is so superb and as well , full of amusement for me and my office mates to visit your blog nearly 3 times every week to read the new tips you have. And indeed, we are always fascinated with the striking strategies you give. Some 3 areas in this article are completely the most efficient we have ever had.

BusRentals
Guest

I really appreciate this post. I have been looking all over for this! Thank goodness I found it on Bing. You’ve made my day! Thx again

Tenisky Mustang
Guest

I was examining some of your articles on this site and I think this website is really informative ! Keep posting .

computers
Guest

Faytech North America is a touch screen Manufacturer of both monitors and pcs. They specialize in the design, development, manufacturing and marketing of Capacitive touch screen, Resistive touch screen, Industrial touch screen, IP65 touch screen, touchscreen monitors and integrated touchscreen PCs. Contact them at http://www.faytech.us, 121 Varick Street, New York, NY 10013, +1 646 205 3214