Çin rəsm sənəti

82

Çin rəsm sənəti 3000 ildir öz mədəniyyət və fəlsəfəsi ilə yoğrulmuş Kalliqrafiya (Xəttatlıq) və Poeziya ilə bütünləşmiş bir incəsənət növüdür. Çin rəssamlığını anlaya bilmək üçün bəzi sənətlərlə əlaqədar bilgi sahibi olmalıyıq.

“Ay işığında şamın fısıltıları”  ÇENQ YAN.

 

Çin rəssamlığını Qərb rəssamlığından ayıran ən böyük xüsusiyyət rəsmin rəssamın düşüncəsi və təxəyyülü ilə təsvir edilməsidir. Qərbli bir rəssam bir mənzərə gördüyü zaman onu necə görürsə, elə də rəsm edir. Çinli sənətkar isə gördüyü mənzərədə gəzişərək, zehnində quraşdırdığı yerlərdə duraraq izləyənə fərqli bir baxış prizması təqdim edir. Dövrümüzün kamerasından elə də fərqi yoxdur. Durduğu yerlərdə də gördüyü mənzərə qarşısında keçirdiyi hissləri kiçik bir şeir, ya da atalar sözünü kalliqrafiya sənətini istifadə edərək rəsminə əlavə edirlər. Bu rəsmlərdə adətən sizi xəyali bir səyahətə getməyinizi təmin edəcək bir giriş olur. Bəzən bu giriş kiçik bir cığırla olurdağlar və su gölməçələrinin yanından keçir və sizi yönləndirir. Buna görə də, uzunluğu bir neçə metrə qədər uzanan və rulonlar formasında olan Çin rəsmləri vardır. Bu rəsmlər xüsusi kağız və ya ipək üzərində xüsusi fırçalar və Çin mürəkkəbi ilə çəkilirdi.

“Çay və Dağ” VANQ XİMENQ  12-ci əsr.

 

E.ə. 3-cü yüzillikdə Xan sülaləsi dövründə ziyalılar tərəfindən inkişaf etdirilən kalliqrafiya bu tarixdən sonra rəssamlıqda istifadə edilməyə başlanmış və 7-ci yüzillikdə isə şair Wan Wei (Van Vei) ilə bəzən rəssamlıqdan belə daha çox önə çəkilmişdir. Kalliqrafiya Sonq sülaləsi dövründə (10-13-cü əsrlərdə) ən parlaq dövrünü yaşamışdır. Amma əsrlər ərzində eyni mövzuların bezmədən sənətkarlar tərəfindən təkrarlanmasına köhnə ustaların mirasına hörmət və mifik mədəniyyətə bağlılıq olaraq da şərh verə bilərik. Bu dövr ərzində Çin rəssamlığına insan fiquru, quş və bitki motivləri də mənzərəyə əlavə olumuşdur.

“Qızıl və jade peyzaj” JİNBİ ŞANŞUİ.

 

Çin mifologiyasında zamanın müdrikləri gələcək nəsillərə, insan üzərindən təbiətə diqqət yetirmələrini və baxış prizmalarını genişlətmələrini tövsiyə etmişlər. Böyük dağlar və uzun çaylar qərbdən şərqə Sakit okeana qədər bəşəriyyət tarixinin beşiyidir. “Beş dağ və dörd çay” olaraq xülasələşdirilən bu torpaqlar da Tanrıya çatmağın yolu olan yüksək dağlardan keçir.

 

“Qılınc qapısı mənzərəsi” 1609-1673.

 

Çin rəssamlığında dağlardan sonra ən çox istifadə olunan motiv sudur. Dağ və su, Yinq və Yanq kimi bir-birini tamamlayan ünsürlərdir. Qədim Çin fəlsəfəsində bundan belə bəhs olunur: qayalar sərtdir, su yumşaqdır. Amma su vaxt keçdikcə dağları aşındıra bilir. Bəlkə də yumşaq olmaq sərt olmaqdan daha güclüdür. Su həyatdır və canlıdır. Buna görə də, rəssamların ən sevdiyi mövzulardan hesab olunurdu. Çinlilər üçün dağ uzunömürlülüyün, su isə zənginliyin simvolu idi.

“Yağış mənzərəsi” YU QUİ 1846.

 

Çin rəsm sənəti ənənəvi olaraq iki hissəyə ayrılır: Qonqbi və Ksieyi. Qonqbidə, aydın və çox ətraflı naxışlarla işlənir. Həm dekorativ,  həm də akademik formalardan təşkil olunur. Ksieyi isə daha müstəqil və öz-özündən yaranan bir rəsm növüdür. Hər iki üslubda da cizgilərdən əmin olaraq işləmək lazımdır. Rəsmlər çox az rəngləndirilir. Amma 7-ci və 8-ci əsrlərdə “yaşıl və mavi” deyə adlandırılan tablolar həqiqətən möhtəşəmdir. Adətən ipək üzərinə işlənən bu cür rəsmlərdə rənglər, jad, azurite və malaxit kimi minerallardan əldə olunub, qızılla çəkilən cizgilərlə tabloya isti atmosfer qazandırırdı.

Bu rəsmlərdə çinlilərin təbiət sevgisi bitki və heyvan fiqurlarını aşmış, hətta cansız dağ-daş və qaya motivləri ilə  həyat dərsi verilməyə çalışılmışdır.

“Yaşıl və mavi böyük peyzaj” LİU DU 18-ci əsr.

Rəssamlar adətən ağac fiquru təsvir edərkən şam ağacını nümunə götürmüş, bununla şamın uzunömürlü olması və təbiətə dayanıqlı olmasını vurğulamaq istəmişlər. Təbii ki, burada izləyənlərə verilmək istənən bir həyat dərsi də vardır. Hətta istifadə etdikləri heyvan fiqurlarında insani cizgilər olur. Məsələn, bir quş fiquruna baxdığınız zaman kədərli, fikirli və əsəbi kimi insani duyğu hallarını hiss edə bilərsiniz.

“Şam ağacı” Lİ DONQXU.

 

Mövzularda çatdırılmaq istənilən şey Çin mədəniyyət və fəlsəfəsilə ifadə edildiyi üçün bəzən qərbliləri təəccübləndirə bilər. Böyük balıq kiçik bir balığı udarkən rəsm edilmişsə, bizim düşündüyümüzün əksinə, varlıların kasıblara qayğı göstərilməsi düşünülməlidir. Tovuz quşu xoşbəxtliyin simvoludur. Uçan vəhşi qazlar çox vaxt uzaqda olan dəyərli birini təmsil edirlər. Qədim Çində dağlıq yaşayış yerlərində kəl, bir ailə üzvü kimidir. Ona görə də, rəsmlərdə çox istifadə olunmuş bir motivdir. Söyüd ağacı yerə əyilən budaqları ilə təvazökarlığın rəmzidir.

“Kəl və uşaq” FU VEN 1744-1765.

 

Rəssamların əsərlərində ən çox xoşlarına gələn, “4 şahzadə” deyə adlandırılan bambuk, səhləb çiçəyi, payızgülü və alça ağacı çiçəyi motivləridir. Bambuk görünən və görünməyən aləmi ifadə edir. Çində 280 növdə yetişən bambuk müxtəlif çalarlarda, formalarda və ölçülərdə mövcuddur. Hər növ torpaqda bitir. Hər yerdə də istifadə olunur. Çinlilər bambukun zərif cizgilərinə heyran olduqları qədər külək qarşısında dik durmağını, güclü istilərə tab gətirməsini,soyuqların onlara təsir edəbilməməsi kimi xüsusiyyətlərini insan həyatına bənzədirlər. Bambuk buğumları insan həyatının davamlılığını ifadə edir.

“Bambuk”  SİU VEİ.

 

Səhləb çiçəyi nadir bir bitki olub, bir qayanın arxasında və ya bir göl kənarı kimi gözdən iraq yerlərdə bitir. Gözəlliyi, saflığı və ətrinə görə “mədəniyyət pərisi” hesab olunurdu. Bəzi rəsmlərdə səhləb çiçəyi göldə saçlarını yuyan utancaq bir gənc qız kimi təsvir olunur.

“Sarı səhləblər” CAİ XİAOLİ

 

Payızgülü motivinin çox istifadə olunması da payızda belə vəcdə gələrək gül açmağı gələcək sərt qışdan qorxmazlığın rəmzidir. İnsanın hər cür pis vəziyyətə qarşı dözümlü ola biləcəyini ifadə edir.

Alça ağacı çiçəkləri də bambuk və şam kimi Minq sülaləsi (14-cü əsr) dövründə rəssamların məharətlərini göstərmə mövzularından biri olmuşdur. Alça ağacı yabanı bir bitki olub dağa və təpə ətəklərində 100 ildən artıq yaşayan bir ağacdır. Sonralar isə evlərin bağçalarında qış bitməmiş və hələ yarpaqları çıxmadan möhtəşəm çiçəklər açdığı üçün əkilmişdir. Əbədi eşqin rəmzidir.

“Alça ağacı çiçəkləri” 1896-1962.

 

Çin rəssamlığında heyvan motivlərinə də çox fərqli mənalar verilmişdir. Məsələn, xalq sənətində xoruz mübarizə, bağlılığı və pipiyi ilə də müdrikliyi təmsil edir. Sərçələr həssaslığı və nəşəni, qaranquşlar baharın gəlişini və ümidi təmsil edirlər, bərəkət simvoludurlar.

“Peyzaj ” XİE ZHİLİU 1947.

 

“Yolçular” FAN KUAN 990-1030.

 

Müəllif: Kader Elveren

Tərcümə etdi: Cavidan Rza

Redaktə etdi: Şəfiqə Babayeva

82 ŞƏRH

  1. I simply want to tell you that I’m beginner to weblog and seriously liked your blog. Most likely I’m planning to bookmark your website . You really come with incredible posts. Regards for sharing your blog.

  2. Faytech North America is a touch screen Manufacturer of both monitors and pcs. They specialize in the design, development, manufacturing and marketing of Capacitive touch screen, Resistive touch screen, Industrial touch screen, IP65 touch screen, touchscreen monitors and integrated touchscreen PCs. Contact them at http://www.faytech.us, 121 Varick Street, New York, NY 10013, +1 646 205 3214

  3. MetroClick specializes in building completely interactive products like Photo Booth for rental or sale, Touch Screen Kiosks, Large Touch Screen Displays , Monitors, Digital Signages and experiences. With our own hardware production facility and in-house software development teams, we are able to achieve the highest level of customization and versatility for Photo Booths, Touch Screen Kiosks, Touch Screen Monitors and Digital Signage. Visit MetroClick at http://www.metroclick.com/ or , 121 Varick St, New York, NY 10013, +1 646-843-0888

  4. Attractive section of content. I just stumbled upon your web site and in accession capital to assert that I get actually enjoyed account your blog posts. Any way I will be subscribing to your augment and even I achievement you access consistently quickly.

  5. I simply want to show you that I am new to blogging and very much loved your report. More than likely I am prone to save your blog post . You really have magnificent article blog posts. Appreciate it for giving out with us your main url report

  6. F*ckin’ amazing issues here. I am very satisfied to look your article. Thanks a lot and i am taking a look forward to contact you. Will you kindly drop me a e-mail?

  7. I will right away grasp your rss feed as I can’t find your email subscription hyperlink or e-newsletter service. Do you’ve any? Please let me recognise so that I may just subscribe. Thanks.

  8. naturally like your web site but you need to take a look at the spelling on several of your posts. A number of them are rife with spelling problems and I in finding it very troublesome to tell the reality on the other hand I will certainly come back again.

  9. you’re in reality a good webmaster. The website loading pace is incredible. It kind of feels that you are doing any distinctive trick. In addition, The contents are masterwork. you’ve performed a wonderful process in this topic!

  10. My brother recommended I might like this website. He was entirely right. This post truly made my day. You can not imagine simply how much time I had spent for this information! Thanks!

  11. I together with my guys ended up going through the good secrets and techniques from your web site and then before long I got a horrible feeling I never expressed respect to the web site owner for those secrets. My people became certainly passionate to study all of them and already have really been using them. I appreciate you for truly being well considerate and also for deciding upon these kinds of brilliant areas most people are really needing to be informed on. My very own honest apologies for not expressing appreciation to you earlier.

  12. Thanks for sharing superb informations. Your web-site is very cool. I am impressed by the details that you’ve on this site. It reveals how nicely you perceive this subject. Bookmarked this website page, will come back for extra articles. You, my pal, ROCK! I found simply the info I already searched everywhere and simply could not come across. What a perfect site.

  13. A person necessarily lend a hand to make significantly posts I’d state. That is the very first time I frequented your web page and so far? I amazed with the research you made to create this particular put up amazing. Excellent process!

  14. I like what you guys are up too. Such clever work and reporting! Carry on the superb works guys I’ve incorporated you guys to my blogroll. I think it’ll improve the value of my web site :).

  15. Hey There. I found your blog using msn. This is a very well written article. I will be sure to bookmark it and come back to read more of your useful information. Thanks for the post. I will certainly comeback.

  16. certainly like your web site however you have to take a look at the spelling on quite a few of your posts. A number of them are rife with spelling problems and I in finding it very troublesome to inform the reality on the other hand I will surely come again again.

  17. I’ve been browsing online more than three hours today, yet I never found any interesting article like yours. It’s pretty worth enough for me. Personally, if all website owners and bloggers made good content as you did, the internet will be a lot more useful than ever before.

  18. It is in point of fact a great and helpful piece of information. I¡¦m satisfied that you just shared this helpful info with us. Please stay us informed like this. Thank you for sharing.

  19. My wife and i felt quite ecstatic when Ervin could finish up his reports through the entire precious recommendations he acquired while using the weblog. It’s not at all simplistic just to choose to be making a gift of procedures which men and women may have been making money from. We discover we’ve got you to give thanks to because of that. The specific illustrations you have made, the easy website navigation, the friendships you will assist to engender – it is mostly impressive, and it is making our son in addition to us consider that the issue is awesome, and that’s extremely essential. Thanks for everything!

  20. Usually I don’t read article on blogs, however I would like to say that this write-up very pressured me to take a look at and do so! Your writing style has been amazed me. Thanks, quite great article.

  21. A lot of thanks for all your efforts on this web page. Kim enjoys doing research and it’s really easy to understand why. Most of us hear all regarding the compelling manner you offer both interesting and useful information through your blog and in addition boost contribution from the others on this concept plus our simple princess is without question understanding so much. Take pleasure in the remaining portion of the year. You’re the one conducting a terrific job.

  22. I’ve been absent for some time, but now I remember why I used to love this website. Thanks, I will try and check back more frequently. How frequently you update your website?

  23. Hello very nice site!! Man .. Beautiful .. Amazing .. I’ll bookmark your web site and take the feeds also…I am satisfied to find so many useful information right here in the post, we’d like develop extra techniques on this regard, thanks for sharing.

  24. I have to show thanks to the writer for bailing me out of such a dilemma. Right after searching throughout the online world and meeting views which were not productive, I assumed my entire life was gone. Living without the solutions to the difficulties you’ve sorted out as a result of the review is a critical case, and the ones that might have adversely affected my entire career if I hadn’t noticed your site. That expertise and kindness in dealing with a lot of stuff was valuable. I am not sure what I would’ve done if I had not encountered such a stuff like this. I’m able to at this time relish my future. Thanks so much for the high quality and results-oriented guide. I won’t be reluctant to recommend your web page to any individual who should receive tips on this topic.

  25. You actually make it appear really easy with your presentation but I find this matter to be actually one thing which I believe I’d never understand. It kind of feels too complicated and extremely large for me. I’m looking ahead on your subsequent submit, I will attempt to get the grasp of it!

  26. Usually I do not read article on blogs, however I wish to say that this write-up very pressured me to take a look at and do it! Your writing style has been amazed me. Thanks, very great post.

  27. I have been surfing online more than 3 hours today, yet I never found any interesting article like yours. It’s pretty worth enough for me. In my view, if all site owners and bloggers made good content as you did, the net will be much more useful than ever before.

  28. Whats up very nice blog!! Man .. Beautiful .. Superb .. I’ll bookmark your blog and take the feeds also…I am glad to seek out numerous helpful information here in the publish, we’d like work out extra strategies on this regard, thank you for sharing.

  29. I am glad for commenting to make you be aware of of the really good experience my girl undergone studying your webblog. She even learned such a lot of issues, which included what it’s like to possess an excellent helping mood to have many people smoothly fully grasp certain tricky subject areas. You undoubtedly surpassed readers’ expected results. Thanks for churning out these necessary, trusted, educational not to mention unique tips about this topic to Gloria.

  30. MetroClick specializes in building completely interactive products like Photo Booth for rental or sale, Touch Screen Kiosks, Large Touch Screen Displays , Monitors, Digital Signages and experiences. With our own hardware production facility and in-house software development teams, we are able to achieve the highest level of customization and versatility for Photo Booths, Touch Screen Kiosks, Touch Screen Monitors and Digital Signage. Visit MetroClick at http://www.metroclick.com/ or , 121 Varick St, New York, NY 10013, +1 646-843-0888

  31. I got what you mean , appreciate it for putting up.Woh I am thankful to find this website through google. “If one does not know to which port one is sailing, no wind is favorable.” by Seneca.

  32. Faytech North America is a touch screen Manufacturer of both monitors and pcs. They specialize in the design, development, manufacturing and marketing of Capacitive touch screen, Resistive touch screen, Industrial touch screen, IP65 touch screen, touchscreen monitors and integrated touchscreen PCs. Contact them at http://www.faytech.us, 121 Varick Street, New York, NY 10013, +1 646 205 3214

  33. Thanks, I’ve just been looking for information approximately this topic for a long time and yours is the greatest I have came upon so far. But, what concerning the bottom line? Are you sure in regards to the supply?

  34. It’s appropriate time to make some plans for the future and it’s time to be happy. I’ve read this post and if I could I desire to suggest you few interesting things or tips. Maybe you could write next articles referring to this article. I wish to read more things about it!

  35. I like what you guys are up also. Such smart work and reporting! Keep up the excellent works guys I¡¦ve incorporated you guys to my blogroll. I think it will improve the value of my web site 🙂

  36. Just want to say your article is as amazing. The clearness in your post is simply excellent and i could assume you’re an expert on this subject. Well with your permission allow me to grab your RSS feed to keep up to date with forthcoming post. Thanks a million and please continue the gratifying work.

  37. I’ve been absent for some time, but now I remember why I used to love this web site. Thank you, I will try and check back more often. How frequently you update your site?

  38. Thank you, I’ve just been searching for info about this topic for a long time and yours is the best I have came upon till now. However, what about the bottom line? Are you sure in regards to the source?

  39. Simply desire to say your article is as amazing. The clarity in your post is just spectacular and i can assume you’re an expert on this subject. Well with your permission allow me to grab your feed to keep updated with forthcoming post. Thanks a million and please carry on the rewarding work.

  40. I like this post, enjoyed this one thank you for putting up. “The goal of revival is conformity to the image of Christ, not imitation of animals.” by Richard F. Lovelace.

  41. My spouse and i felt really satisfied when Peter managed to do his web research out of the ideas he acquired in your site. It’s not at all simplistic just to continually be giving for free techniques which usually the others may have been making money from. And now we realize we have got the blog owner to appreciate because of that. The most important explanations you’ve made, the easy website menu, the relationships you can help to foster – it is everything powerful, and it’s making our son in addition to our family understand this topic is satisfying, which is certainly seriously mandatory. Thanks for the whole thing!

  42. Usually I do not read post on blogs, however I would like to say that this write-up very compelled me to try and do it! Your writing style has been amazed me. Thank you, very great article.

  43. I haven¡¦t checked in here for some time as I thought it was getting boring, but the last several posts are good quality so I guess I¡¦ll add you back to my daily bloglist. You deserve it my friend 🙂

  44. Hi, i think that i saw you visited my site so i came to “return the favor”.I am attempting to find things to improve my website!I suppose its ok to use some of your ideas!!

  45. I think other web-site proprietors should take this web site as an model, very clean and great user friendly style and design, let alone the content. You are an expert in this topic!

  46. I¡¦m now not certain the place you are getting your information, however good topic. I needs to spend a while finding out much more or figuring out more. Thank you for great info I was searching for this information for my mission.

  47. I do not even know how I ended up here, but I thought this post was great. I do not know who you are but definitely you are going to a famous blogger if you are not already 😉 Cheers!

  48. Some genuinely wonderful blog posts on this internet site, regards for contribution. “There is one universal gesture that has one universal message–a smile” by Valerie Sokolosky.

  49. I together with my friends were checking out the best tricks from your web page while instantly came up with a terrible feeling I never expressed respect to the site owner for those techniques. Most of the men are already certainly thrilled to study them and have very much been making the most of these things. Appreciation for being so helpful and then for figuring out this sort of remarkable ideas most people are really eager to be informed on. Our own honest apologies for not expressing appreciation to earlier.

  50. Thank you, I’ve just been searching for information about this topic for a long time and yours is the greatest I have found out till now. But, what in regards to the bottom line? Are you certain concerning the supply?

CAVAB YAZ

Zəhmət olmasa şərhinizi daxil edin!
Zəhmət olmasa adınızı buraya daxil edin