Asperger sindromu

0

İlk olaraq 1944-ci ildə Hans Asperger adlı bir tibb həkimi tərəfindən müəyyən edilir. Asperger sindromu haqqında araşdırmalar edən psixoloqlar, yaradıcı insanların psixika və depressiyayla birbaşa əlaqəsi olan bir genə sahib olduqlarını kəşf etdilər. Əslində əsrlərdir nəzəriyyədən ibarət olan bu fərqindəlik, təsvir olunduqdan sonra irəliləyən texnologiyaya paralel olaraq elmi baxımdan da dəstəklənmiş oldu. Neuregulin 1. adı verilən genin, təməldə bioloji beyin inkişafına fərqli versiyalardan dəstək təmin etsə də, eyni zamanda Şizofreniya və bipolyar narahatlıqlarla da birə bir əlaqəsi olduğu, hətta inkişaf etdirdiyi sübut edildi. 2009 da Niderland – Semmelveis Universitetində, özlərinin həddindən artıq yaradıcı olduqlarını düşünən bir qrup könüllü, araşdırmaçılar tərəfindən Aspenger Sindromunun sübut edilməsindən təcrübəlik olaraq istifadə edirlər. Yaradıcılığı ölçmək adına, könüllülərdən, buludların zəncirlərlə bir-birinə bağlı olduğunu və səmadan dünyaya fırladıldıqlarını düşünün, sizcə, nə olardı? ‘Şəklində qeyri-adi amma beyin fırtınası və mütləq yaradıcılıq tələb edən bir  suala cavab vermələri xahiş olunur. Qiymətləndirmə də eyni şəkildə cavabın orijinallığına və elastikliyinə bağlıdır. Təcrübə iştirakçıları, qan nümunələri alınmadan əvvəl eyni zamanda həyatlarındakı müvəffəqiyyətləri sorğulayan sorğulara də cavab vermişlər. Təcrübənin nəticəsində, Neuregulin 1 geninin yaradıcılıq ilə olan əlaqəsini açıq ortaya qoyarcasına hesabatlanmışdır. Hesabatda ifadə edildiyinə görə, Neuregulin 1 geninin özünə xas variantlarına sahib olan könüllülər, genin fərqli formalarına sahib olan iştirakçılara nəzərən həm təcrübədə highscores(yüksək qiymət) almağı bacarmış həm də həyatları boyunca bir çox fərqli sahədə yaradıcı uğurlar qazanmışlar. Baş tədqiqatçı Dr. Szabolcs Kərim-nin araşdırma nəticəsindəki cümlələri, Asperger Sindromunun elmiləşməsi baxımından atılan ilk addımın, elm dünyası adına cığır  xüsusiyyətdə olduğunu göstərir. ” Bir çox sağlam fərddə olan və şiddətli mental narahatlıqlara yol aça biləcək molekulyar faktorlar, daha yaradıcı düşünməyimizə yardım edə bilər. Asperger Sindromu diaqnozu qoyulan şəxslər, tez-tez rast gəlinən və klassik psixologiyada ‘pozğunluq’ olaraq adlandırılan müəyyən  davranış dəyişimlərinə sahibdirlər. Autism Irelandın nəşr etdiyi və klinik mənada sübut hesabatına görə, bu sindrom ümumiyyətlə tək yaşayan, asosyal, insan əlaqələri tək mərkəzli və məhdud fərdlərdə ortaya çıxmaqla birlikdə güclü bir xəyal gücünə və standart fərdlərə nəzərən riyaziyyat, musiqi və çox fərqli sənət sahələrində yaradıcı olmağa imkan təmin edir. Klassik öyrənmə pozğunluğu tərifi altında qiymətləndirsək, Asperger Sindromu, elmi baxımdan standart davranışlar çərçivəsindən fərqli olduğu üçün hər nə qədər şəxsiyyət pozuqluğu olaraq başa düşülsə  də, tarixi şəxsiyyətlərə göz yetirsək əslində çox sonradan Asperger Sindromu diaqnozu qoyulmuş bir çox musiqiçi, rəssam və elm adamı, bu tərifin çox daha kənarında əsərlər yaradaraq məhdud insan əlaqələrini sənətləşdirməyi (incəsənətə gətirməyi) bacarmışlar. Psixiatr Profesor Michael Fitzgerald-a görə, bütün psixi pozğunluqların eyni zamanda müsbət ölçüləri vardır. Bütün psixoloji hadisələr insana xüsusidir və Neuregulin 1 geninin sayına görə, məktəb sisteminə uyğunlaşmayan və zəif ictimai əlaqələrə sahib olan bu insanlar, bir neçə adamın eyni anda edə biləcəyi işləri tək başlarına bacarıb və diqqət əskikliyi yaşamadan 20-30 il ərzində müəyyən bir mövzuda qərarlaşa bilirlər. Albert Enşteyn , Beethoven, Motsart, Hans və Christian Andersan  kimi bir çox dahilərə, çox sonradan Asperger Sindromu diaqnozu qoyulmuşdur. Asperger Sindromu,terminoloji mənada Psixiatriya Professoru Dr. Mark Olfson kimi yenilikçi tibb həkimlərinin səyləriylə dyslexia kimi təhsil pozğunluqları başlığı altından təsnif əhəmiyyətini itirməyə başladısa da, Neuregulin 1 geninin sindroma sahib kəslərdə çox müxtəliflik göstərməsi, irəliləyən texnologiya ilə çox daha fərqli bir ölçü qazanacaq.

 

” Dəlilik və dahilik arasında çox incə bir xətt vardır. Və mən, bu xətti sildim. ” Oscar Levant

Mənbə:

1 : Kéri, S. (2009). Genes for psychosis and creativity: A promoter polymorphism of the neuregulin 1 gene is related to creativity in people with high intellectual achievement. Psychological Science, 20(9), 1070-1073.
2 : http://autismireland.ie/
3 : Fitzgerald, Michael (2004). Autism and creativity: is there a link between autism in men and exceptional ability?. East Sussex: Brunner-Routledge. 1-58391-213-4

https://www.fizikist.com/aspenger-sendromu-ve-neuregulin-1-kisisel-bozuklugun-getirdigi-yaraticilik/

CAVAB YAZ

Zəhmət olmasa şərhinizi daxil edin!
Zəhmət olmasa adınızı buraya daxil edin