İnflyasiya nədir?

86

Qiymətlərin ümumi səviyyəsinin artması   adlanır. İqtisadçılar inflyasiyanın templərini istehlak qiymətləri indeksinin (İQİ), ÜDM-in deflyatoru və yaxud digər hər hansı qiymət indeksinin dəyişikliyindən istifadə edərək ABŞ–da son 60 ildə qiymətlərin illik artımının 5% təşkil etdiyini, yəni müzakirə edilən dövrdə tutuşdurulan əmtəələrin qiymətlərinin təxminən 18 dəfə artdığını göstərən qiymət indeksi kimi ölçürlər.
Müxtəlif ölkələrin inflyasiya göstəricilərinin analizi onların əhəmiyyətinin daha geniş diapazonunu göstərir. Bu baxımdan, 1920-ci illərin əvvəllərində Almaniya nümunəsi daha təsirli görünür. Belə ki, 1921-ci ilin yanvar ayında qəzetin qiyməti 0,3 marka idisə, iki ildən az bir müddət ərzində qəzetin qiyməti 70 mln. alman markasına qədər yüksəlmişdir.
Başqa malların qiymətləri də həmin sürətlə artırdı. İnflyasiyanın son dərəcə yüksək sürəti hiperinflyasiya adlanır. Almaniya iqtisadiyyatına böyük ziyan vurmuş hiperinflyasiyaya çox vaxt faşizmin meydana gəlməsi və İkinci dünya müharibəsinin başlanması səbəblərindən biri kimi baxırlar. İqtisadi tarix dərslərini yaxşı mənimsəyən müasir alman siyasətçiləri inflyasiya probleminə mühüm yer ayırırlar. Son 50 il müddətində Almaniyada qiymətlərin artım tempinin ABŞ–a nisbətən xeyli aşağı olması müşahidə edilir.
İnflyasiyanın səbəbi nədir? Bu suala cavab vermək üçün biz Ekonomiksin 10 prinsipinin birində öz məğzini tapmış pulun kəmiyyət nəzəriyyəsindən istifadə edəcəyik: Ölkə çox pul çap edəndə malların qiyməti artır. İqtisadçıların bir çox nəsli həmçinin XIX əsrin görkəmli filosofu Devid Yum və məşhur müasir iqtisadçı Milton Fridman pulun kəmiyyət nəzəriyyəsinin prinsipləri ilə şərikdirlər. Bu nəzəriyyə ABŞ–da müşahidə olunan mülayim inflyasiyanı, həmçinin 1920-ci illərdə baş vermiş hiperinflyasiyanı izah etməyə kömək edir.

Pulun kəmiyyət nəzəriyyəsi ilə tanış olduqdan sonra biz onunla bağlı olan: nəyə görə inflyasiyaya bu qədər diqqət yetirilir sualının müzakirəsinə qayıdacağıq. İlk baxışdan bu sualın cavabı aydındır çünki o, müxtəlif ölkələrin əhalisi üçün xeyli çətinliklər törədir. 1970– ci illərdə ABŞ-da inflyasiyanın nisbətən yüksək templəri müşahidə olunanda ictimai rəyin sorğularının nəticələri daimi olaraq onu kəskin milli problemlər sırasına qoyurdu. İctimai əhvalı nəzərə alaraq 1974-cü ildə prezident C.Ford inflyasiyanı «hökumətin bir nömrəli düşməni» adlandırdı və bir ara o WIN abreviaturalı ( Whip Inflation Now – Bu gün inflyasiyaya qalib gələk) nişan taxırdı.

Bəs cəmiyyətin əhvalında özünü əks etdirən real inflyasiya xərcləri nədən ibarətdir? Ola bilsin bu sualın cavabı sizə təəccüblü gəlsin. Məsələ burasındadır ki, onlar ilk baxışdan göründüyü kimi aydın deyil. Halbuki, bütün iqtisadçılar hiperinflyasiyaya qarşı çıxış etsələr də, onlardan bəziləri belə hesab edirlər ki. mülayim inflyasiyanın məsrəfləri əhalinin əksəriyyətinin təsəvvür etdiyi qədər ciddi deyil.

 

Qiymətlərin səviyyəsi və pulun dəyəri

Təsəvvür edək ki,  hər hansı müddətdə bir stəkan dondurmanın qiyməti 10 sentdən  1 dollara qədər artdı. İnsanların eyni məhsula daha çox pul verməyə hazır olmasından necə nəticə çıxarmaq olar? Bəlkə, onlar dondurmadan əvvəlkinə nisbətən daha çox həzz alırlar (məsələn, ola bilər ki, dondurmaya yeni aromatlı maddələr qatılıb və o əvvəlkindən daha da dadlı olub) ? Amma çox güman ki, dondurmadan alınan həzz elə eynidir, yalnız onun alış qiyməti yüksəlib. Beləliklə, inflyasiya ilk baxışdan məhsulların qiymətinin deyil, pulun dəyərinin dəyişməsi ilə əlaqədardır.

Qiymətlərin ümumiqtisadi səviyyəsi iki nöqteyi-nəzərdən təhlil edilə bilər: Onlara əsasən istehlak səbətinə daxil olan əmtəələrin və xidmətlərin qiyməti kimi baxılır. Bu göstərir ki, qiymətlərin səviyyəsi artdıqda əhali aldığı əmtəə və xidmətlərə görə daha çox pul ödəməyə məcburdur. Lakin biz qiymətlərin səviyyəsini dəyər ölçüsü və ya pulun dəyəri kimi də nəzərdən keçirə bilərik. Yəni qiymətlərin səviyyəsinin artması pulun dəyərinin aşağı düşməsi deməkdir, ona görə ki, indi sizin pul kisənizdə olan hər bir dollar sizə az miqdarda əmtəə və xidmətlər əldə etməyə imkan verir.
Bu fikri riyazi üsıılla ifadə etmək daha faydalıdır. Fərz edək ki, P istehlak səbətindən əmtəə və xidmətlərin ödənilməsi üçün lazım olan dolların miqdarını müəyyən edən İQİ (İstehlak qiymətləri indeksi) və ya ÜDM deflyatorunun köməyi ilə ölçülən qiymətin səviyyəsidir. Bu halda 1 dollara alına bilən əmtəə və xidmətlərin miqdarı 1/P-yə bərabər olacaq. Başqa sözlə, əgər P – əmtəə və xidmətlərin dəyərinin pulla ifadəsidirsə, onda 1/P – əmtəə və xidmətlərin miqdarı ilə ölçülən pulun dəyəridir. Ona görə də, qiymətlərin ümumi səviyyəsi qalxanda pulun dəyəri azalır.

Mənbə: Ekonomiksin prinsipləri (ABŞ, 2001) səh 526-530

Redaktə etdi: Şəfiqə Babayeva

86 ŞƏRH

  1. Faytech North America is a touch screen Manufacturer of both monitors and pcs. They specialize in the design, development, manufacturing and marketing of Capacitive touch screen, Resistive touch screen, Industrial touch screen, IP65 touch screen, touchscreen monitors and integrated touchscreen PCs. Contact them at http://www.faytech.us, 121 Varick Street, New York, NY 10013, +1 646 205 3214

  2. Generally I do not read article on blogs, but I would like to say that this write-up very forced me to try and do so! Your writing taste has been amazed me. Thanks, very great article.

  3. MetroClick specializes in building completely interactive products like Photo Booth for rental or sale, Touch Screen Kiosks, Large Touch Screen Displays , Monitors, Digital Signages and experiences. With our own hardware production facility and in-house software development teams, we are able to achieve the highest level of customization and versatility for Photo Booths, Touch Screen Kiosks, Touch Screen Monitors and Digital Signage. Visit MetroClick at http://www.metroclick.com/ or , 121 Varick St, New York, NY 10013, +1 646-843-0888

  4. I merely have to show you that I am new to putting up a blog and very much adored your page. Very likely I am inclined to store your blog post . You truly have magnificent article content. Like it for share-out with us your current internet site page

  5. Good – I should certainly pronounce, impressed with your website. I had no trouble navigating through all the tabs and related info ended up being truly simple to do to access. I recently found what I hoped for before you know it at all. Reasonably unusual. Is likely to appreciate it for those who add forums or something, web site theme . a tones way for your client to communicate. Nice task.

  6. Howdy very cool web site!! Man .. Excellent .. Superb .. I will bookmark your site and take the feeds also…I am glad to find so many helpful info here within the publish, we want develop extra techniques in this regard, thanks for sharing.

  7. I think this website has got some really wonderful info for everyone :D. “When you get a thing the way you want it, leave it alone.” by Sir Winston Leonard Spenser Churchill.

  8. A lot of thanks for your entire hard work on this web site. Gloria takes pleasure in carrying out investigation and it’s really simple to grasp why. Almost all notice all concerning the dynamic form you offer great ideas by means of the website and even recommend participation from visitors on this idea while our own child is understanding a whole lot. Enjoy the remaining portion of the new year. You have been conducting a brilliant job.

  9. I and my friends were found to be digesting the excellent items found on your web blog then all of the sudden developed a terrible feeling I never thanked the web blog owner for those tips. Most of the people had been consequently very interested to study all of them and now have in actuality been making the most of these things. Appreciation for simply being very helpful and then for figuring out this form of amazing subject matter most people are really desirous to learn about. My personal honest apologies for not expressing gratitude to you sooner.

  10. Wow! This could be one particular of the most beneficial blogs We’ve ever arrive across on this subject. Basically Excellent. I’m also an expert in this topic so I can understand your hard work.

  11. Hey, you used to write excellent, but the last few posts have been kinda boring¡K I miss your super writings. Past several posts are just a little bit out of track! come on!

  12. Great – I should certainly pronounce, impressed with your web site. I had no trouble navigating through all tabs as well as related info ended up being truly easy to do to access. I recently found what I hoped for before you know it in the least. Reasonably unusual. Is likely to appreciate it for those who add forums or anything, site theme . a tones way for your customer to communicate. Nice task.

  13. I simply wished to thank you very much once more. I do not know what I might have accomplished without the entire techniques revealed by you over that subject. It became a very traumatic problem in my position, but noticing a specialized style you solved that took me to leap over fulfillment. I am just happy for this guidance as well as believe you recognize what a great job that you are carrying out instructing people all through a blog. I’m certain you haven’t met any of us.

  14. Someone essentially assist to make critically articles I might state. That is the very first time I frequented your website page and up to now? I amazed with the analysis you made to create this actual put up amazing. Great activity!

  15. I would like to thnkx for the efforts you’ve put in writing this site. I am hoping the same high-grade web site post from you in the upcoming as well. In fact your creative writing abilities has encouraged me to get my own website now. Really the blogging is spreading its wings quickly. Your write up is a good example of it.

  16. excellent points altogether, you just gained a logo new reader. What may you suggest in regards to your submit that you made a few days ago? Any certain?

  17. Its like you read my mind! You appear to know a lot about this, like you wrote the book in it or something. I think that you can do with a few pics to drive the message home a bit, but instead of that, this is great blog. A great read. I’ll certainly be back.

  18. Faytech North America is a touch screen Manufacturer of both monitors and pcs. They specialize in the design, development, manufacturing and marketing of Capacitive touch screen, Resistive touch screen, Industrial touch screen, IP65 touch screen, touchscreen monitors and integrated touchscreen PCs. Contact them at http://www.faytech.us, 121 Varick Street, New York, NY 10013, +1 646 205 3214

  19. MetroClick specializes in building completely interactive products like Photo Booth for rental or sale, Touch Screen Kiosks, Large Touch Screen Displays , Monitors, Digital Signages and experiences. With our own hardware production facility and in-house software development teams, we are able to achieve the highest level of customization and versatility for Photo Booths, Touch Screen Kiosks, Touch Screen Monitors and Digital Signage. Visit MetroClick at http://www.metroclick.com/ or , 121 Varick St, New York, NY 10013, +1 646-843-0888

  20. Wow, fantastic blog layout! How long have you been blogging for? you make blogging look easy. The overall look of your web site is wonderful, as well as the content!

  21. whoah this blog is great i love studying your posts. Keep up the great paintings! You recognize, many persons are hunting round for this information, you can help them greatly.

  22. I am not sure where you’re getting your information, but great topic. I needs to spend some time learning more or understanding more. Thanks for fantastic information I was looking for this info for my mission.

  23. I merely intend to tell you that I am new to wordpress blogging and certainly valued your write-up. Most likely I am going to store your blog post . You certainly have memorable article content. Like it for telling with us all of your domain page

  24. Attractive section of content. I just stumbled upon your weblog and in accession capital to assert that I get actually enjoyed account your blog posts. Any way I’ll be subscribing to your augment and even I achievement you access consistently fast.

  25. Hiya here, just turned out to be aware about your blog site through Google, and found that it is very beneficial. I will be grateful for if you decide to persist this idea.

  26. Hi, Neat post. There’s an issue together with your site in web explorer, might test this… IE nonetheless is the marketplace chief and a huge part of people will leave out your wonderful writing due to this problem.

  27. I wanted to create you the very small note just to thank you over again considering the breathtaking suggestions you have provided at this time. This has been generous of people like you to grant without restraint what exactly a lot of folks could possibly have offered as an e-book to earn some cash for themselves, primarily considering the fact that you could have done it in the event you decided. The techniques as well served to become fantastic way to recognize that other individuals have the identical eagerness just as my very own to grasp a lot more in respect of this matter. Certainly there are thousands of more fun situations up front for individuals who scan through your site.

  28. I got what you mean , thankyou for posting .Woh I am delighted to find this website through google. “Those who corrupt the public mind are just as evil as those who steal from the public.” by Theodor Wiesengrund Adorno.

  29. Just wish to say your article is as astounding. The clearness in your post is just spectacular and i could assume you’re an expert on this subject. Well with your permission let me to grab your RSS feed to keep updated with forthcoming post. Thanks a million and please continue the gratifying work.

  30. best coffee beans

    […]we like to honor lots of other world wide web web sites on the internet, even if they aren’t linked to us, by linking to them. Beneath are some webpages worth checking out[…]

  31. Wow, awesome blog structure! How long have you ever been blogging for? you made running a blog look easy. The entire glance of your web site is wonderful, as smartly as the content material!

  32. I’ve recently started a web site, the info you provide on this site has helped me greatly. Thank you for all of your time & work. “Yield not to evils, but attack all the more boldly.” by Virgil.

  33. Paper candle tubes box

    […]we like to honor several other world wide web websites around the net, even when they aren’t linked to us, by linking to them. Underneath are some webpages really worth checking out[…]

  34. It’s really a great and useful piece of information. I am satisfied that you shared this helpful information with us. Please stay us informed like this. Thanks for sharing.

  35. Its like you read my mind! You appear to know so much about this, like you wrote the book in it or something. I think that you can do with some pics to drive the message home a little bit, but instead of that, this is excellent blog. A great read. I’ll definitely be back.

CAVAB YAZ

Zəhmət olmasa şərhinizi daxil edin!
Zəhmət olmasa adınızı buraya daxil edin