İnsest. Yaxın qohum evliliyi və onun fəsadları.

0

İnsest (lat. incestus – “günah, cinayət”) yaxın qohumlar arası (valideyn və övlad, qardaş və bacı) cinsi əlaqəyə deyilir. Hal-hazırda bir çox ölkələrdə yaxın qohumlar arası nikahlar qanunla qadağandır. Lakin, çox yaxın olmayan qohum evliliyi hüquqi cəhətdən mümkündür.

TARİXDƏN NÜMUNƏLƏR

Qədim misir fironlarının qanı müqəddəs sayıldığı üçün zadəgan nəsilindən olmayan biri ilə onu qarışdırmaq çox böyük günah hesab edilirdi. Bu səbəbdən firon xanədanı zəncirvari insest ardıcıllığını xatırladırdı. Bu adət-ənənə bir çox irsi xəstəliklərə və yeni nəsilin eybəcərliyinə səbəb olmuşdur. Məhşur Tutanhamon, çox böyük ehtimal, dovşan dodaqlıqdan və pəncə nekrozundan əziyyət çəkirdi. O, öz bacısı ilə evlənmiş və nəticədə iki ölü doğulmuş uşağı olmuşdur. Tutanhamon, atası Exnaton kimi, qəribə formalı uzunsov kəllə sümüyünə malik idi və bu səbəbdən həmişə başını örtəcək geyimlər geyinirdi.

Orta əsrlərdə Avropanın ən böyük xanədanlarından biri sayılan Habsburqlar sülaləsi krallarının şüarı belə idi: “Qoy başqaları müharibə etsinlər, biz nikaha daxil olacayıq!”. Lakin, yaxın qohumlar arası nikahlar müharibələrdən daha böyük fəlakətlərə gətirib çıxarmışdı. Habsbuqlar sülaləsi bu səbəbdən məhv olmağa məhkum idi. İspaniya budağının sonuncu nümayəndəsi II Karl, iddialara görə, sümük yumuşalması, epilepsiya, ishal, tez-tez qusma və digər xəstəliklərdən əziyyət çəkirdi. Üstəlik çox uzun alt çənə sümüyü və uzun dili aydın danışmağa və yemək çeynəməyə mane olurdu.

İspaniyanın sonuncu kralı II Karl

GENETİKA

Bu xəstəliklərin niyə baş verdiyinin səbəbləri genetikadadır!

Orqanizmdə olan hər bir zülal haqqında informasiya xromosomların müəyyən bir hissəsində kodlaşıb. Bu hissə gen adlanır. Mutasiya nəticəsində həmin genlər dağıla bilərlər. Sınmış gen yanlış informasiya daşıyır və nəticədə yanlış zülal sintez edir. Alınan zülal isə, sadə dillə desək, işləmir və öz funksiyasını düzgün yerinə yetirmir.

Hər bir gen bizdə iki nüsxədə vardır. Bir yarısı anadan, digər yarısı atadan ötürülür.

  • Əgər siz hər iki valideyndən düzgün (sınmamış) gen almısızsa, çox gözəl – əla nəticədir!
  • Əgər siz bir valideyndən düzgün (sınmamış) gen, digərindən isə sınmış gen almısınzsa, qorxulu heçnə yoxdur. Həmin genin yalnız bir nüsxəsi belə düzgün zülal sintezi üçün kifayətdir. Digər sınmış gen sadəcə bir küncdə qalacaq və heç bir təhlükə törətməyəcəkdir.
  • Əgər siz hər iki valideyndən sınmış gen almısızsa, bu o deməkdir ki, sizin orqanizmdə həmin genin düzgün nüsxəsi yoxdur. Bir hissədə bir səhv zülalın geni, digər hissədə isə digər səhv zülalın geni olacaqdır və nəticədə yanlış kodlaşmış informasiya səhv zülalı sintez edəcəkdir. Bunun nəticəsi olaraq çox ciddi maddələr mübadiləsi pozulması baş verəcəkdir (irsi xəstəliklər və eybəcərlik). Bu xəstəliklərə fenilketonuriyanı misal gətirmək olar.

Hər bir valideyn öz uşağına öz geninin yarısını verir. Bundan belə nəticəyə gəlmək olar ki, bacı və qardaşın, valideyn və uşağın genlərin yarısı eynidir. Buna görə insest zamanı iki sınmış genlərin kəsişməsi (irsi xəstəliklərin və eybəcərliklərin törənməsi) ehtimalı dəfələrcə artır.

SELEKSİYA

Əslində heyvandarlıqda qohumluq dərəcəsinə görə yaxın olan fərdlərin bir-biri ilə çarpazlaşması seleksiyaçıların işinə yarayır. Bu hadisə inbridinq adlanır. Çünki heyvanlar arasında olan irsi xəstəliklər və eybəcərliklər (məsələn, donuzun həddindən artıq piylənməsi) insanlar üçün faydalı xarakter daşıyır. İnbridinq seleksiyada hansısa faydalı bir əlamətin “möhkəmlənlənib saxlanılmasında” geniş istifadə olunur.

Düzdür, inbridinq nəticəsində başqa istənilməyən və xoşagəlməz əlamətlər də yaranır. Heyvanlar heteroziqot vəziyyətdə mənfi resessiv mutasiyalar daşıyır, təbiidir ki, inbridinq zamanı resessiv vəziyyətində olan mənfi genlər homoziqot halına keçərək özünü büruzə verir, bu da əksər hallarda orqanizmin həyat qabiliyyətini, məhsuldarlığını, xəstəliklərə davamlılığını və s. aşağı salır. Buna “inbridinq depressiyası” deyilir. Lakin, seleksiyaçılar buna razıdırlar. Çünki, on inbridinq yolu ilə dünyaya gəlmiş heyvandan ən uğurlu alınan bir fərd (“inbridinq depressiyası” zəif, faydalı əlamətləri güclü olan fərd) seçilərək saxlanılır, digər fərdlər isə seleksiya üçün istifadə olunmur.

Əgər ardıcıl olaraq bir neçə nəsildə inbridinqdən istifadə etsək, bu zaman “saf xətt” adlanan fərdlər yaranır – bir biri ilə rahat çütləşə bilən bir qrup orqanizmlər. “Saf xətt” fərdlər kənd təsərrüfatında istifadə üçün yaramır (bu canlılar “ölüm” geni daşıyıcısı olmasalar belə, “yarıölümcül” genlər hələ də saxlayırlar). Bu zaman isə həmin canlılar heterozis (“inbridinq depressiyası” hadisəsinin əksi) üçün istifadə olunur.

Heterozis (hibrid gücü) – “depressiya” halında olan valideynlərin çarpazlamaşması nəticəsi doğulan hibridlərin daha yüksək həyat və məhsuldarlıq qabiliyyətinin olmasına deyilir. Yenidoğulmuş hibridlər gözlənilən nəticədən daha yüksək həyat və məhsuldarlıq qabiliyyətinə malikdirlər. Hibridlər valideynlərindən və digər “normal” orqanizmlərdən fərqli olaraq iki dəfə çox məhsuldardırlar. Heterozis (hibrid gücü) bu səbəbdən kənd təsərrüfatında geniş istifadə olunur.

Beləliklə, yaxın qohumlar arası evliliyin insan sağlamlığına birbaşa təhlükə törətdiyini genetika sübut edir. İqtisadi inkişaf, əlaqə vasitələrinin yaxşılaşdırılması, miqrasiya və urbanizasiya prosseslərinin güclənməsi yaxın qohumlar arası nikahların sayının azalmasına böyük təsir göstərir. Bu isə özlüyündə irsi xəstəliklərin sayını xeyli azaldır və sağlam nəsil yaranmasına şərait yaradır.

Mənbə: www.medpulse.ru/health/gynaecology/pregnancy/8571.html

www.genomed.ru/blizkorodstvennyj-brak/

bio-faq.ru/why/why113.html

CAVAB YAZ

Zəhmət olmasa şərhinizi daxil edin!
Zəhmət olmasa adınızı buraya daxil edin