Van Qoq – Sarıqlı qulaqla Avtoportret(Self-Portrait with Bandaged Ear)

1

Rəssamın bu sarıqlı qulaqla çəkdiyi avtoportreti psixi problemlərin fonunda yaranmışdır. Van Qoqun (Van Gogh) bu dönəmdə çəkdiyi rəsmlər onun əsərlərinin liderləri sayılsa da, o bu dönəmi əvvəlcə xəstəxanada , sonra sanatoriyada keçirməli olur. Van Qoq üçün bu rəsm o dönəmin psixoloji avtoportretidir. Hadisə ilə bağlı yerli  qəzetlərdən biri (Arl qəzeti “Le forum Republicain”, 30 dekabr 1888-ci il) belə yazır:

(red. Aşağıdakı reportajı Lalə Yusifova tərcümə etdi)

 

” Keçən bazar, saat 11:30-da Hollandiya əsilli rəssam Vinsent Van Qoq( Vincent Van Gogh)  1 nömrəli fahişəxanaya zəng edib Raşel  (Rachel) adlı bir qadını istədi və ona təslim etdi…qulağını . Van Qoq deyir: “Bunu həyatınla qoru” . Sonra isə yoxa çıxdı. Polis, onu yazıq dəliyə çevirmiş hadisədən xəbər tutandan sonra növbəti gün Van Qoqun evinə gedir və onu yatağında, ölümcül vəziyyətdə yatarkən tapırlar. Bədbəxt adam xəstəxanaya çatdırılır. O gecə baş vermiş hadisələrin səbəbləri barədə fikirlər fərqlidir. Dəqiq vəziyyət, əsas fikir nə olursa, olsun, Van Qoqu bunu etməyə məcbur etmişdi və incəsənət tarixinin ən məşhur iş əlaqələrinə son vermişdi. Növbəti gün Pol Qogen (Paul Gauguin) qatarla Parisə gedir. Onlar 9 həftə ərzində Fransanın şimalında Arl şəhərinin qədim divarlarının kənarında, Sarı Sarayda otaqları (loja) paylaşaraq birlikdə yaşayıb bir -birlərini iş yoldaşı və rəqib olaraq dəstəkləmişdilər. Van Qoqun  xəyalı “şimalda bir studiya” qurmaq idi, studiyanın qurucuları olan Qogen və Van Qoq, bu rəssamlar birliyi təbiətlə vəhdətdə və ümidlə birlikdə işləyirdilər”.

 

Yenidən rəsmə diqqət etməli olsaq, sarıqlı olan sağ qulağın ön plana çıxdığını, arxada molbert üzərindəki boş kanvası (kətan kağız), rəsmin sağ tərəfində isə canlı rəngləri ilə diqqət çəkən yapon incəsənət nümunəsini görürük. Yapon incəsənət nümunəsinin rəsmdə olmasına təəccüblənməməliyik, çünki istər Van Qoq, istərsə də Pol Qogen (Paul Gauguin) uzaq şərq incəsənətinə heyran qalmışdılar və ümumiyyətlə, ticarət əlaqələrinin güclənməsi fonunda o dönəm Qərb rəssamlarının bir çoxu uzaq şərq incəsənətilə tanış olmuş, öz əsərlərində bu detallardan istifadə etmişdilər.

Edouard Manet, Emile Zola’nın Portresi, ile ilgili görsel sonucu
Edouard Manet, Emil (Emile Zola) Zolyanın portreti (1868) – (Divardakı rəsmə diqqət edin)

 

İlgili resim
Claude Monet, Qırmızı Kimonolu xanım Monet, 1876.
Related image
Paul Gauguin, Qızlar, 1889
Image result for Vincent van Gogh, Agostina Segatori
Vincent van Gogh, Agostina Segatori (Rəsmin sağ tərəfinə diqqət)

 

 

Image result for Vincent van Gogh, Çiçekli Erik Ağacı,
Vincent van Gogh, Çiçəkli Alça Ağacı. 1890

 

Müqayisə üçün Yutaqavanın (Utagawa Hiroshige) eyni mövzudakı rəsm əsərinə baxaq:

Image result for Vincent van Gogh, Çiçekli Erik Ağacı,
Utagawa Hiroshige, Kameido’da Çiçək Açan Baxça. 1857

 

Vincent van Gogh,Köprü ile ilgili görsel sonucu
Vincent van Gogh, Yağışda Körpü. 1887

İndi isə Yutaqavanın rəsminə baxaq:

 

Vincent van Gogh, Yağmurda Köprü ile ilgili görsel sonucu
Utagawa Hiroshige, Ohashi Körpüsü və Atake, 1857.

Bir neçə rəsm nümunəsindən sonra yenidən mövzuya qayıdaq. Yuxarıdakı bəzi nümunələrdən də anladığımız kimi Van Qoq yapon rəssamların əsərlərinin əsasında yeni rəsmlər çəkməyi sevirdi və elə bu avtoportretdə də qarşımıza çıxan şey budur. Bu Sato Toriyakonun Fuci (Fuji) dağı  və iki geyşadan bəhs edən rəsmidir.

Geyşalar və Mənzərə, Sato Toriyako

Orijinal rəsmə diqqətlə baxsanız, Van Qoqun divardan asdığı rəsmdən fərqli olduğunu görəcəksiniz. Çünki biz  “Sarıqlı qulaqla Avtoportret” əsərində Van Qoqun öz yaratdığı versiyanı görürük. Orijinaldan fərqli olaraq ən sağdakı geyşa Fuci dağı yaxşı görünsün deyə mənzərədən çıxarılıb və rəsmin ortasında təsvir edilən durnanın sərt dimdikləri birbaşa Van Qoqun o birini qulağına istiqamətlənib, sanki rəssam digər qulağının “kəsilməsinə” eyham edir. Rəsmin solundakı boş kanvasla (kətan kağız) və sağındakı “Geyşalar və mənzərə” tablosu ziddiyət təşkil edilir. Güman ki, rəssam öz rəsm əsərləri ilə yapon incəsənətini müqayisə edir və özünü “zəif” hesab edir. Nəzərə alsaq ki, rəssam Pol Qogendən “ayrıldığı” üçün psixioloji sarsıntıda olub və iddialara görə, kariyerası boyunca cəmi bir rəsm əsəri satıb, onda bu cür düşünməsi tam anlaşılandır.

 

Van Qoqun əsərlərindəki Van Qoqsayağılıq onun fırçanı işlətmə tərzidir. Van Qoq öz üslubu ilə bizlərə nəsnələrin xətlərini, materialını, insanların dəri toxumasını daha yaxından baxıb görməyə , ən əsası hiss etməyə imkan verir. Məsələn, Van Qoqun  aşağıdakı rəsm seriyasına diqqət edin.

 

İlgili resim

2

1

Bu rəsmləri Parisdə olarkən, 33 yaşında çəkib. Xüsusi üslubu ilə bizlərə işçinin əzabını, çətinliklərin kədərini və ümumilikdə nələr yaşadığını hiss etdirməyə çalışır. İstifadə etdiyi nəsnə isə ayaqqabılardır. Əslində isə rəssamın istifadə etdiyi bu ayaqqabıların işçi ayaqqabısı olduğu da dəqiq deyil. Rəssam bu ayaqqabıları xüsusi olaraq ikinci əl  əşyalar bazarından alıb, çünki ona rəsmdə ifadə etmək istədiyi hiss üçün daha əvvəl işlədilmiş olan ayaqqabılar lazım idi. Məhz bu üslubuna görə. biz Van Qoqu post-impressionist (fr. impressionisme – hiss, təəssürat) (bax:post –Impressionism ) adlandırırıq. “Sarıqlı qulaqla avtoportret” əsərində də biz bütün nəsnələrin eyni üslubla işlənildiyi görürük. Bundan əlavə olaraq, xüsusi rəng ahəngindən də bəhs etmək lazımdır. Van Qoqun  papağının rəngi  pəncərənin rəngi ilə, paltosunun və gözünün rəngi ümumi arxa fonun rəngi ilə, sarğının ağ rəngi isə boş kanvasın rəngi ilə ahəngdədir.

Rəssamın baxışları və olduqca solğun rəngdə təsvir etdiyi üzü rəsmə əlavə bir məna yükləyir. Rəssam hüznlüdür. O, sanki etdiyi dəhşətin fərqindədir və buna görə də, qulağı “burulan” uşaq ədası ilə kəsilmiş qulağını rəsmin tamaşaçısına tərəf uzatmaqla etdiyi hərəkətin dəhşətindən xəbərdar olduğunu deməyə çalışır.

 

Yerləşmə: “The Courtauld Gallery”, London

Tarix: 1889

Janr: Post-İmpressionizm, 19-cu əsr

Müəllif və redaktə: Ziya Mehdiyev

Əlavə oxu və mənbələr:

Khan Academy -Van Gogh, Self-Portrait with Bandaged Ear

Sanata Başla – Kulağı sarıklı Van Gogh

JAPONİZMİN EMPRESYONİST SANAT AKIMI ÜZERİNE ETKİLERİ

Van Goghun Ayakkabılar serisi

1 ŞƏRH

CAVAB YAZ

Zəhmət olmasa şərhinizi daxil edin!
Zəhmət olmasa adınızı buraya daxil edin