Arqument və Ateizm nədir? // Fəlsəfə lüğəti

ARQUMENT [alm.=fr.=ing. Argument; lat. Argumentum;
osm. tr. delil; ər. مُدن ;tr. Kanıt] – gətirilən dəlilin əsası. Nəyinsə
tərifinin sübutunun əsasında dayanan şey. Hər hansı bir tərifin
əsaslandığı yaxud onun doğru və yaxud yalnış olduğunu ortaya
qoyan prinsip. Əsası latıncadan götürülmüşdür. Arguere – göstərmək,
tanıtmaq, açıqlamaq mənalarını verir. Dilimizdə daha çox
ərəbcədən keçmə dəlil ifadəsi işlənir. Misal üçün; Məsələni aydınlaşdırmaq
üçün daha əsaslı bir arqument gətir. Yaxud; gətirdiyiniz
arqumentlər kifayət etmir, daha açıq bir dəlilə ehtiyac var.

 

ATEİZM [alm. Atheismus; fr. Ethèisme; ing. Atheism; yun.
A-theos; tr. Tanrıtanımazçılık; ər. إنهاد – [Tanrını rədd etmək,
təbiətdə və kainatda Tanrının rolunu danmaq. Ərəbcədə isə daha çox ilhad termini
işlədilir. Ateizm a – teos – yəni hərfi anlamda Tanrının inkarı
deməkdir. Bu cür baxışlar sistemi sadəcə islamdan, xristinalıqdan
və yəhudilikdən bizə məlum olan Tanrı anlayışını deyil, hər növ
dini iman və etiqadi sistemlərdə Tanrı və Tanrı adına olan hər
varlığı inkar edir.

Etimoloji kökə əsasən ateizm qədim yunan sözü olub  “ἄθεος” (ateos) mənası “tanrı yoxdur” deməkdir. Qədim dövrdə daha iri cəmiyyət tərəfindən ibadət edilən tanrılara inanmayan və ya onlara ibadət etməktən imtina edənlər üçün alçaldıcı bir söz kimi istifadə edilirdi. Ateizm termini ortodoks əhali tərəfindən dini inanclarını bölüşməyənlərin kateqoriləşdirilməsində istifadə edilirdi. Ateizm termini aktual olaraq 16-cı əsrdə meydana çıxdı. Bununla bərabər azad düşüncənin yayılması, skeptisist sorğulama və dəvamında dini tənqidin artması ilə ateizm termininin tətbiq nöqtəsi daralmağa başladı. Ateist terminindən istifadə edərək özlərini təyin edən ilk şəxslər 18-ci əsrdə maarifçilik dövründə yaşayırdılar. Fransız İnqilabı “Bənzəri görünməmiş ateizm” ilə qeyd olunan, insan ağılının üstünlüyünü müdafiə edən tarixin ilk böyük siyasi hərəkatına şahid oldu.

Ateist arqumentlər fəlsəfi yanaşmadan sosial və tarixi yanaşmalara qədər uzanır. İlahi varlıqlara inanmamaq üçün empirik sübutların olmaması, fənalıq problemi, ziddiyyətli dini mətinlər, yanlışlanma potensialı ola bilən konsepsiaların rədd edilməsi, inançsızlıq arqumentləri iləri sürülür. Bəzi ateistlərin sekulyar fəlsəfəni mənimsəməsinə baxmayaraq, bütün ateistlərin riayət etdiyi bir ideologiya və ya davranış dəsti yoxdur. Ateizm teizmdən daha həssas bir mövqedədir hansı ki, tanrının mövcud olmadığının sübut olunması ateistlər üzərinə şamil edilmir, ancaq teizmin məntiqliliyini təmin etmək üçün teistlər tanrının mövcudluğunu sübut etməlidir. Lakin başqaları belə bir mövqedə olma fikri ilə razılaşmırdılar.

 

Fəlsəfə terminlərinin izahlı lüğəti,2014

- Advertisement -

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Read More

Texnologiya və incəsənətin vəhdəti: Rəqəmsal incəsənət və 7 uğurlu örnəyi

İnsanın təbiəti əks etdirmə arzusu incəsənətin yaranmasına öncüllük etdi. İlk əsərləri mağara divarlarına çəkilən heyvanlar, nəsnələr və hadisələr olsa da, insanların digər insanlarla birlikdə...

Qlobal iqtisadi vəziyyət 2050-ci ildə necə olacaq?

Gələcək:  Qlobal iqtisadi vəziyyət 2050-ci ildə necə olacaq? Elə görünür ki, dünya 2050-ci ildə olduğundan çox fərqli olacaq.  Eyni şəkildə iqtisadiyyat və maliyyə dünyasına da...

Gecko-inspired robot grippers could grab hold of space junk

Intro text we refine our methods of responsive web design, we’ve increasingly focused on measure and its relationship to how people read. A wonderful serenity...

Recent

Fəlsəfə Tarixi #4 – Mifologiya

  Salam. İşimiz çoxdur, ona görə də yubanmadan başlamalıyıq. Fəlsəfə deyəndə biz eramızdan altı yüz il əvvəl Yunanıstanda meydana gəlmiş yeni düşüncə tərzini nəzərdə tuturuq....

Təkamül mexanizmləri:Təbii Seçmə-1

Təkamül nəzəriyyəsi, təkamülün bir nəticəsi olaraq növlərin dəyişməsini və yeni növlərin meydana gəlməsini, təkamülə təsir edən faktorları və mexanizmləri ilə açıqlayan nəzəriyyədir və müasir...

Ervin Şrödinger – Pişik diridir, ya ölü?

1935-ci ildə nüfuzlu fizik, Nobel mükafatı laureatı və kvant mexanikasının banisi Ervin Şrödinger məşhur paradoksunu hazırlayır. Alim irəli sürür ki, əgər hər hansı bir pişiyi...