Birlik – Cəmiyyət nədir? // Fəlsəfə lüğəti

Post date:

Author:

Category:

BİRLİK [alm. Einheit; fr. Unitè; ing. Unity; lat. Unitas = unus
– bir; osm. tr. vahdet; ər. دذح .[ٚÇoxluğun birliyi [buna bəzən kəsrət də deyilir] yaxud da birlik halında olan çoxluq. Özündə
çoxluğu və bölünməzliyi də əhatə edən sırf bütün. Birlik müxtəlif
formalarda və müxtəlif anlamlarda təzahür edə bilər. Məsələn,
məntiqi birlik, fikir birliyi, kateqorial anlamda birlik – vəhdət,
transandent-spekulyativ birlik və s. Kəlmə olaraq türk dilinə
məxsusdur və müasir Azərbaycan dilində də həm fəlsəfi anlamda,
həm də çox işlək söz kimi ittifaq mənasında geniş işlənir. Birlik
terminini vəhdət mənasında filosoflar çox işlətmişlər. Varlığının
birliyi, yaxud, vəhdəti mənasında İslam mədəni bölgəsi fəlsəfəsində,
Plotində hər növ müxtəlifliyi əhatə edən mənasında və
Spinozada bütünlük mənasında işlənmişdir.


BAĞ
[Alm. Relation, Beziehung, fr. , ing. Relation; lat.
Relatio; ər. علامخ – [bağ, əlaqə. əski türkçədir. Hər hansı bir
düşüncə çərçivəsində arxa-arxaya sıralanaraq gələn iki və ya daha artıq şey arasında var olan birlik, vəhdət, əlaqə, və s.şeylər.
Aristotel bağı on kateqoriyadan biri hesab edirdi. Filosofa görə bir
başqa şeylə əlaqədə qavranılan şeydir

BAZİS və ustqurum – Hər bir ictimai-iqtisadi formasiyanın
struktur ünsürlərini səciyyələndirən kateqoriyalar. Marksizm –
Leninizm nəzəriyyəsində geniş şəkildə öz əksini tapmışdır.
Marksizmdə siyasi-iqtisadi sistemin əsas elementləridir. Bazis
ingiliscədəki basic – əsas, qaynaq sözündən törəmədir

 

BƏRABƏRLİK [alm. Gleischeit; fr. Ègalitè; fr. Equality; lat.
Aequalitas; ər. ادٚغب ; ِtr. eşitlik] – Eyni zaman kəsiyində eyni
xüsusiyyətlərə malik olma. Cəmiyyətdə insanların bərabər vəziyyətdə
olduqlarını ifadə edən anlayış, lakin müxtəlif tarixi dövrlərdə
və müxtəlif siniflərdə ayrı-ayrı məzmuna malik olur. Buna
ictimai bərabərlik deyilir. Bundan başqa siyasi bərabərlik də mövcuddur.
Ölkənin idarəsində iştirak etməyə hamının eyni siyasi
hüquqa malik olmasına deyilir. İmkan bərabərliyi isə fərdlərə
mümkün mərtəbədə özlərini inkişaf etdirmələri yaxud istək və
planlarını həyata keçirə bilmələri üçün eyni imkanların təmin
edilməsidir.

 

BƏŞƏRİYYƏT (ing. Humanity; os. Tr. beşeriyet; tr. insanlık;
ər. حَّتشش – (insanlıq. Ərəbcədən keçə söz olan bəşəriyyətin həm
yer üzündə yaşayan insanların məcmusu mənasında, həm də
insanların dünyanın müxtəlif ölkələri, xalqları arasında iqtisadi və
digər əlaqələrin ümumiliyinin formalaşması gedişində təşəkkül
tapan tarixi birliyi mənasında çıxış edir.

 

CƏMİYYƏT [alm. Gesselschaft; fr. Sociètè; ing. Society; lat.
Societas; osm. tr. cemiyet; ər. حًُّج – [şüurlu fərdlərdən və xüsusilə
aralarında təşkilatlanma əlaqələri və qarşılıqlı əməllər olan
insanlardan ibarət topluluq. Ərəb dilindən keçmişdir, kökü cəmə`a
[غًج [felidir, toplaşmaq, cəm olmaq, yığışmaq deməkdir. İnsanların
birgə fəaliyyətinin tarixən qərarlaşmış formalarının məcmusu.
Dar mənada ümumi, xüsusi və təkcə əlamətlərinin vəhdəti
halında götürülmüş konkret cəmiyyət kimi və ayrıca region, ölkə
kimi nəzərdən keçirilə bilər. Tarixən müəyyənləşmiş iqtisadi
quruluş və ona uyğun üstqurum. İbtidai cəmiyyət. Sosializm
cəmiyyəti. Kapitalizm cəmiyyəti. Bir yerə yığışan insanlara və
dini terminologiyada məscidə namaz qılmaq üçün bir yerə yığışan
insanlara da camaat [جياػح – [deyilir

Fəlsəfə terminlərinin izahlı lüğəti,2014

STAY CONNECTED

20,764FansLike
2,507FollowersFollow
16,400SubscribersSubscribe

INSTAGRAM

Ziya Mehdiyev
AZƏRBAYCAN TİBB UNİVERSİTETİNDƏ TƏHSİL ALIR. ƏSASƏN FƏLSƏFƏ,PSİXATRİYA/PSİXOLOGİYA,TİBB BÖLMƏSİNDƏ MƏQALƏLƏR YAZIR. REZONANSIN İDEYA MÜƏLLİFİDİR.

Edip kompleksi: mifologiya və psixologiya

"Kor Edip uşaqlarını tanrılara tapşırır", Benini Qaqnero (The blind Oedipus commending his children to the Gods, Benigne Gagneraux), Nationalmuseum, Stokholm

Mandela Effekti – “Əzbərə bildiyimiz” şeyləri həqiqətənmi doğru xatırlayırıq?

Effekt barədə danışmazdan əvvəl, bu terminə adını verən şəxs – Nelson Mandela barədə danışmaq lazımdır. Siyasi azadlıqlar döyüşçüsü barədə.Apardığı fəal mübarizəyə...

Əsrarəngiz yunan küçə filosofu Sokrat haqqında 7 fakt

Jak-Lui David tərəfindən çəkilən bu məşhur "Sokratın ölümü" rəsm əsərində Sokrat, ardıcılları ilə əhatələnərək zəhərlə dolu (red. baldırğan) fincanı içdiyi təsvir olunur.