Biologiya

Genetik xəritə nədir?

Xromosomda genlərin düzülüş ardıcıllığı ilk dəfə 1911-ci ildə Alfred Stertevant tərəfindən D.melanogaster milçəyinin xromosomlarının tədqiqi zamani müəyyən edilmişdir. Krossinqover hadisəsi bir xromosomda yerləşən genlər arasında məsafəni, eləcə də bu genlərin lokuslarını müəyyən etməyə imkan verir. Genlər arasında məsafə (santimorqan) nə qədər azdırsa, krossover üzrə alınan nəticalər bir...

Gen terapiyası

Genin fəaliyyət məhsulları zülal və zülal təbiətli maddələr, məsələn, insulin bir çox onillərdir ki, irsi xəstəliklərin müalicəsində müvəffəqiyyətlə istifadə olunur. Müəyyən genlərin məməlilərin hüceyrələrinə köçürülməsi üsulları əvvələr elmi-tədqiqat işləri üçün istifadə olunurdu, indi isə müxtəlif genetik xəstəliklərin müalicəsində istifadə edilir. Bu gen terapiyası üsulları adlanır. Gen terapiyası...

Cinsiyyətin differensiasiyası

Orqanizmin digər əlamətləri kimi, cinsiyyət əlamətləri də xarici mühitin və genotipin faktorları ilə müəyyənləşir. Məlumdur ki, orqanizmlərin cinsiyyətə görə genotipik olaraq biseksual olması  cinsiyyətin differensiasiyası prosesini olduqca mürəkkəbləşdirir.Orqanizmin biseksual olması, prinsip etibarı ilə onun inkişafının lazımi istiqamətdə, yəni cinsiyyətin ontogenezdə dəyişilməsinə imkan verir.Heyvanların rüşeyminin başlanğıc qonadaları cinsiyyətcə...

Androgenez nədir?(Ensiklopedik bilgi)

Androgenez–partenogenezin bir növüdür. Bu zaman yumurtanın nüvəsi bu və ya başqa bir səbəbdən məhv olur. Erkək cinsiyyət hüceyrəsi  yumurtaya daxil olur, lakin yumurtanın sitoplazmasına daxil olan spermatozoidin nüvəsindən başlayır. Lakin əmələ gələn haploid  xromosoma malik rüşeym ya inkişaf etmir ya da çox zəif olur. Nüvəsi  ölmüş yumurtaya...

Yer üzündəki ən ölümcül 15 heyvan!

Dünyanın ən ölümcül heyvanı köpəkbalığı və ya insan deyil. Bill Qeytsin bloqunda çəkilən bir qrafikə görə dünyanın ən ölümcül heyvanları bu cür sıralanır. Ölümlərin çoxu heyvanlar tərəfindən həyata keçirilir. Ancaq bu heyvanların özündən yox, yoluxdurduqları xəstəliklər tərəfindən baş verir. 15....

İnsanın atomik kimliyi: Kimyəvi tərkibimiz nədən ibarətdir?

Atomların varlığından xəbər tutduqdan sonra hər cismin atomar tərkibini axtaran insanlıq özünün bilinən ən kiçik parçalarını XX əsrin ortalarından axtarmağa başladı... İnsan bədəninin nədən ibarət olduğunu onun element tərkibinə, molekul və hüceyrə tipinə görə müəyyən etmək olar. Bədən molekulyar tipinə görə bədən su, zülal, karbohidrat, yağ, bağlayıcı toxuma, hidroksilapatit və...

Yaşam daha mı mürəkkəb hala gəlir?

  Modern dünyada yaşayan çoxqıllı qurdlarla (Polychaeta) Kembri dövrünə aid əcdadı arasındakı maraqlı bənzərlik 500 milyon il içində çox da dəyişməyən bir yaşam tərzinin göstəricisidir. Yer üzündəki canlılar bəsit mikroorqanizmlərdən böyük və kompleks varlıqlara çevrilmə yolunda - üstəlik təkcə bir dəfə deyil, iki dəfə - necə belə böyük bir dəyişiklik keçirdi?...

Hüceyrələr necə hərəkət edir?

Məlum bir faktdır ki, hüceyrələr bədəndə hərəkət edə bilir, lakin bunu necə etdikləri 2016-cı ilə qədər məlum deyildi. İsveçrədəki Lund universitetinin infeksiya tibbi sahəsində araşdırmaçısı olan Pontus Nordenfelt (ing. Pontus Nordenfelt) molekulyar miqyasda hüceyrənin miqrasiyasını təsvir edə və onu vizuallaşdıra bilib. Zamanla bu hüceyrələrin miqrasiyasının əsas rol oynadığı infeksiyonal (yoluxucu) xəstəliklərin, soyuqdəymələrin,...

Homo Sapiens: əvvəli və sonu

Yuval Noah Hararinin "Homo Sapiens" (A brief history humankind) kitabı elm inqilabı, informasiya inqilabı, aqrar inqilabından, homo sapiensin dünənindən, bu günündən və sabahından bəhs edir Bu məqalədə isə "Homo Sapiens" kitabını əldə edə bilməyənlər xülasəsini oxuya biləcək. Yuval Noah Harari - Homo Sapiens kitabı - Birinci hissə İnformasiya inqilabı. Elmi çevrələr maddə, enerji,...

Gözləri teleskop kimi işləyən canlı

Adətən okeanlarda, dənizlərdə yaşayan canlılar çox zaman qeyri-adi göz quruluşları ilə diqqət çəkirlər. Belə canlılardan biri də dəniz darağıdır (scallop). Bu canlı qeyri-adi görmə sistemi ilə digər canlılardan fərqlənir. Dəniz daraqlarının 200 gözü var. Bu gözlərin hər birində işığı fokuslayan bir linza əvəzinə reflektor (güzgü) var. Bioloqlar 1960-cı ildən...