Əsas səhifə Elm İqtisadiyyat

İqtisadiyyat

Mütləq Üstünlüklər Nəzəriyyəsi – Ensiklopedik Bilgi

Mütləq Üstünlüklər Nəzəriyyəsi - (ing. Theory of Absolute Advantage) yaradıcısı şotland iqtisadçı alim Adam Smith olmuşdur. O, özünün məşhur "Xalqların sərvətinin təbiəti və səbəbləri haqqında təlimat" əsərinin (1776) birinci bölməsinə bu fikirlərlə başlamışdır: "məhsuldar əmək qüvvələrinin inkişafındakı böyük tərəqqidə bacarıq, vərdiş və düşüncənin də əhəmiyyətli payı var, bu isə,...

Pul sistemi

  Restoranda nahar sifariş edərkən siz özlüyündə müəyyən dəyəri olan toxluq hissini duyacaqsınız. Göstərilən xidmətlərə görə hesablaşmaq üçün siz restoran sahibinə üzərində qəribə simvolların, hökumət binaların təsviri və görkəmli siyasi xadimlərinin portreti olan bir neçə kağızın bir az əzik vərəqlərini verəcəksiniz. Siz eyni ilə ona yalnız bankın adı və imzanız...

Elmi-Texniki İnqilab (ETİ)

  Elmi-Texniki İnqilab (ETİ) - ictimai istehsalın inkişafında elmin mühüm amilə çevrilməsi əsasında məhsuldar qüvvələrdə baş verən köklü keyfiyyət dəyişiklərdir. ETİ, həmçinin elm və texnikanın inkişafında əsaslı keyfiyyət dəyişikliyi, dərin sıçrayışdır. ETİ-nin ilkin elmi-texniki sosial şərtləri var. Onun hazırlanmasında XIX əsrin sonu XX əsrin əvvəlində təbiətşünaslığın mühüm rolu olmuşdur. Elektronun, radiumun,...

Dünyada Ərzaq Təhlükəsizliyi

  Ərzaq təhlükəsizliyinin hüquqi əsasını ölkə konstitusiyası təşkil edir və hər bir ölkənin milli ərzaq müstəqilliyinə əsaslanır. Ölkənin milli ərzaq suverenliyi baş verə biləcək hər hansı fövqəladə vəziyyətlər zamanı, dövlətin əhalini ərzaq və qida məhsulları ilə təmin etmək imkanına, eləcə də hər kəsin ərzaq məhsulları əldə etmək üçün fiziki, sosial...

İnhisar və inhisarlaşma

İnhisar nədir? İnhisar (monopoliya yunanca monos – tək, poleo - satıram). Tək və ya qrup halında şəxslərin, firmaların, dövlətin, məhsulun, xidmətin istehsalına və ya mənimsənilməsinə , müəyyən malların ticarətinə müstəsna (inhisar) hüququdur. İnhisarlar niyə yaranır? İnhisarların yaranması haqqında mülahizə yürütdüyümüz zaman əsasən bu qeyd etdiyimiz müddəa əsas götürülür: Əgər firma özünə yaxın...

Pareto qanunu, Pareto prinsipi və ya 20-80 prinsipi 

Pareto qanunu, Pareto prinsipi və ya 20-80 prinsipi iqtisadçı və sosioloq Vilfredo Paretonun şərəfinə adlandırılmış empirik qaydadır. Mahiyyət etibarilə qısa formada belə qeyd etmək olar: əməyin 20%-i nəticənin 80%-ni təmin edir, geridə qalan 80% sərf olunmuş əmək isə cəmi 20% nəticənin yaradıcısıdır. Bu qayda-qanun  müxtəlif istiqamətli fəaliyyət sferalarında effektivlik faktorlarının analizində istifadə olunur və belə...

İnflyasiya nədir?

Qiymətlərin ümumi səviyyəsinin artması   adlanır. İqtisadçılar inflyasiyanın templərini istehlak qiymətləri indeksinin (İQİ), ÜDM-in deflyatoru və yaxud digər hər hansı qiymət indeksinin dəyişikliyindən istifadə edərək ABŞ–da son 60 ildə qiymətlərin illik artımının 5% təşkil etdiyini, yəni müzakirə edilən dövrdə tutuşdurulan əmtəələrin qiymətlərinin təxminən 18 dəfə artdığını göstərən qiymət indeksi kimi...

İqtisadiyyatın 10 Prinsipi – İqtisadiyyatın bütövlükdə fəaliyyəti

Biz əvvəlki 2 məqalədə (1-ci və 2-ci hissələr) fərdlərin qərar qəbul etmək qaydasını və onların bir-biri ilə qarşılıqlı əlaqəsinin nəzərdən keçirilməsi haqqında danışdıq. İqtisadiyyat bu qərarlardan və qarşılıqlı əlaqələrdən ibarətdir. Sonrakı üç prinsip bütövlükdə iqtisadiyyatın fəaliyyətinə aiddir. Prinsip 8. Əhalinin həyat səviyyəsi ölkənin əmtəə qabiliyyəti və xidmətləri istehsal etmək bacarığı ilə...

İqtisadiyyatın 10 Prinsipi – İnsanların qarşılıqlı təsiri

Əvvəli bu keçiddə - İqtisadiyyatın 10 prinsipi İqtisadi nəzəriyyənin nəzərdən keçirdiyimiz ilk 4 prinsipi fərdin qərarları qəbul etməsinin əsasında durur. Lakin qəbul etdiyimiz bir çox qərarlar təkcə bizim deyil, başqa insanların da həyatına təsir göstərir.  Növbəti 3 prinsip insanların bir-birinə qarşılıqlı təsirinə aiddir. Prinsip 5. Hər kəsin xeyrinə ticarət Yəqin ki, yapon...

İqtisadiyyatın 10 prinsipi – Qərarlar necə qəbul olunur?

İqtisadiyyat yunan sözü olan “ekonomika” sözündən götürülüb, mənası “ev təsərrüfatlarının idarə edilməsi” deməkdir. İlk baxışdan ev təsərrüfatı və iqtisadiyyat fərqli anlayışlar kimi görünə bilər, lakin diqqət yetirsək, onların arasında oxşar cəhətlərin çox olduğunu müşahidə edərik. Ev təsərrüfatlarında bir çox qərarların qəbul olunması zəruriyyəti ilə qarşılaşırıq. Məsələn, ailə üzvlərinin hər birinin yerinə...