Home Elm Riyaziyyat

Riyaziyyat

Şans Yoxsa Riyaziyyat? Monty Hall Problemi

Bəzi problemler vardır ki, ilk dəfə qarşımıza çıxanda son dərəcə asan görünməsinə baxmayaraq bir az daha dərin düşünəndə beyin yandırıcı bir problem olduğu üzə çıxır. Məhz bu yazıda belə bir problemden bəhs edəcəyik: Monty Hall problemi… Bu problemdə əslində riyaziyyatın insan hislərinə necə zidd olacağını görəcəyik. Problemin mənbəyi ABŞ televizyalarında 1963-cü...

Pi (“π”) ədədi

  Pi ədədi riyaziyyat aləmində olduqca geniş  istifadə olunan və məşhur sirrlərlə dolu bir sabitdir. Pi ədədinin riyaziyyatda bir ədəddən daha artıq dəyər verilməsi çevrə ilə olan və heç zaman dəyişməyən əlaqəsindən qaynaqlanır. Pi ədədi çevrənin uzunluğunun diametrinə bölünməsi ilə ortaya çıxır. Pi ədədinin işarəsi Qədim yunanca çevrə mənasına gələn “περίμετρον”...

Riyaziyyatın nobeli “Fields” mükafatını rədd edən dahi: Qriqori Perelman Kimdir?

  Bir çoxları tərəfindən dünyanın yaşayan ən ağıllı insanı olaraq qəbul edilən riyaziyyatın tacsız kralı Qriqori Perelman… 2000-ci ildə Kley Riyaziyyat İnstitutu (The Clay Mathematics Institute (CMI)) o günə qədər həll edilə bilməmiş və “Min ilin problemləri” olaraq bilinən problemlərin hər birinin görə mükafat təyin edildiyini ictimaiyyətə bəyan etmişdir. Bu problemlərdən...

Ehtimallar və Sonsuz Meymun Teoremi

Bir meymun çap maşını arxasında oturub sonsuza qədər təsadüfi şəkildə çap maşının düymələrinə bassa, nəticə sizcə nə olar? Ortaya çıxan mətn hansısa əsərin bir parçası və ya tam özü ola bilərmi? Meymun problemi ehtimal nəzəriyyəsində statistik mexaniki sual olaraq başlamış, ilk dəfə 1913-cü ildə Emil Borelin (Émile Borel) bir...

Lotereya çəkilişi və Ehtimal

Lotereya biletlərinə ümid bağlayanlar, bu yazını oxuduqdan sonra bir az kefiniz qaça bilər, ancaq unutmayaq, Napolyonun dediyi kimi  “Bəxti olanın xoruzu da yumurtlayar”. Kimsənin ümidləri ilə oynamaq istəmirəm, amma riyazi olaraq ümidlərinizə təsir edəcək bir yazıyla qarşı-qarşıyasınız. Biletlər alındı, ​​gözlər çəkiləcək olan lotereyaya çevrilir. Yaxşı, nədir bu lotereya? Lotereya xüsusi təşkilat tərəfindən...

Müstəvi ölkə

Sonsuz uzunluqda olan bir kağız üzərində yaşayan canlıları düşünək. Müstəviyə yapışmış şəkildə olan bu canlıların heç cür yuxarı və aşağı hərəkət edə bilmədiklərini, yalnız sağa və ya sola hərkətlərinin mümkün olduğunu qəbul edək. Bunu təsəvvürümüzdə qədim Misir divar rəsmlərindəki kimi həyatları olan varlıqlara bənzədə bilərik. Yəni bir növ vətəndaşları “kölgə...

Qızıl Nisbət Nədir?

Qızıl nisbət (fi) riyaziyyat və incəsənətdə bir bütünün hissələrində müşahidə edilən, uyğunluq baxımından ən uyğun ölçüləri verəcəyinə inanıldığı bir həndəsi və ədədi nisbətdir. Fi (Φ φ) (Yunanca: Φι, phi), Yunan əlifbasının iyirmi birinci hərfidir. Lakin Yunancada 'f' səsini verən bir başqa hərf birləşməsi də mövcuddur. Buna görə də, tez-tez...

Qəhvəni teoremə çevirən miskin riyaziyyatçı – Paul Erdös

"Riyaziyyatçı qəhvəni nəzəriyyəyə çevirən bir qurğudur" 1913-cü ildə riyaziyyatçı bir ailənin övladı olaraq Budapeştdə dünyaya gələn Pal Erdöş (Paul Erdös) 20- ci əsrin ən önəmli riyaziyyatçılarındandır. Hələ 18 aylığında, rusların Budapeştə hücumu zamanı atası Sibirə sürgün edilir. Bir neçə il sonra 3 və 5 yaşı olan qızlarını "su çiçəyi" xəstəliyindən...

Epimenides Paradoksu:Epimenides kimdir?

Biz eradan əvvəl  VII yüzillikdə Krit adasında Epimenides (yun. Ἐπιμενίδης) adlı bir müdrik insan yaşamışdır. Onun haqqında deyirdilər ki, o çoxlu möcüzələr göstərmişdir. Bir rəvayətə görə gənc yaşlarında Epimenides bir ma ğarada yuxuya getmişdir.  Ayıldıqdan sonra geri qayı-danda isə görmüşdür ki, doğma şəhəri dəyişmişdir . Sonra bilinmişdir ki, o 57...