Əsas səhifə Elm Texnologiya

Texnologiya

Süni intellekt nədir və insanlıq üçün təhlükəli ola bilərmi?

Süni intellekt intellektual maşın yaratmağı, xüsusən yalnız insanlara məxsul olduğu düşünülən yaradıcı fəaliyyətlə məşğul ola bilən intellektual proqram yaratmağı özünə məqsəd götürmüş elm və texnologiyadır. Bu elm həmçinin insan intellektinin araşdırılması kimi başa düşülür. Süni intellekt bir elm kimi praktik və nəzəri hissələrdən ibarətdir. Praktik cəhətdən «Süni intellekt» problemi bir...

Süni peyklərin qısa tarixi

Bəşəriyyət həmişə kosmosu fəth etmək arzusunda olmuşdur 1869-cu ildə Edward Everett Hale tərəfindən qələmə alınmış “Kərpicdən Ay” qısa məzmunlu hekayəsində və Jül Vernin 1879-cu il tarixli “Bəyimin taleyi” adlı əsərində süni peyklərin ilk təxəyyül nümunələrini görmək olar. Elmi sahədə kosmosun fəthinə ilk addım 1903-cü ildə atılmışdır. Həmin dövrdə artıq insanlar bilirdilər...

Yeni dövrün başlanğıcı olan Mikroçiplər

Mikroçip Bir kiçik cihaz - mikroçip fərdi kompüterlərin yaradılmasını təmin edərək plastik çiplər və kvant kompüterləri dövrünü başlatdı. Müəllif: Prof. Robert Uinston (ing. Lord Robert Winston), Britaniyalı professor, həkim, siyasətçi Adı kimi özü də kiçik olan mikroçiplərin cəmiyyətdəki təsiri möhtəşəmdir. Eyni silikon çipə bağlanmış bir çox elektrikli parçadan ibarət mikroçiplər telefonlardan fərdi...

C.Vat; həyatı və buxar maşını.

Ceyms Vat (James Watt) öz dönəmindəki ən son elmi araşdırmalardan yararlanaraq, bunu böyük bir texnolojik inkişaf üçün məharətlə istifadə edən bir insan olmasındandır ki, texnologiya tarixində olduqca önəmli bir yerə sahibdir. 18-ci yüzilliyin ikinci yarısında Vatın buxar maşınına gətirdiyi yenilik o zamanlar üçün olduqca böyük bir texnolojik önəm ərz...

Ayzek Azimov – “Robotların qarşılıqlı əlaqəsi” (1988)

Ayzek Azimov1 "Robotların qarşılıqlı əlaqəsi" (1988)2   Artıq yarım əsrdir ki, robotlar haqqında hekayələr qoşuram. Bu vaxt ərzində cari mövzunu ən müxtəlif tərəflərdən müzakirə etməyi bacarmışam. İnanın ki, robotlar ensiklopediyasının tərtibi mənim niyyətlərimə daxil deyildi; onlar haqqında yarım əsr ərzində yazmaq fikrim belə yox idi. Sadəcə elə alındı ki, robotlar haqqında hekayələr üçün...

Ayzek Azimov – “Robotexnikanın qanunları” (1979)

Ayzek Azimov1 "Robotexnikanın qanunları" (1979)2   Kompüterlərin yerimizi “ələ keçirəcəkləri” barədə narahatlıq keçirmədən onlar haqqında düşünmək asan deyil. Bizim də öz vaxtımızda nizə və qov qutusu ilə hesablaşmışdığımız kimi, onlar da bizi əvəz edəcəklərmi, hər hansısa bir qalığa çevirəcək, zibilliyə atacaqlarmı? Əgər robot adlandırdığımız, insanın metal təqlidinin daxilində kompüter beyni təsəvvür etsək, qorxu daha...

Kvant Kompüterləri: Fərqli Ölçü

Kvant kompüterləri maraqlı bir mövzudur. Bu gün dünyada on minlərlə insan, bu texnologiyanı inkişaf etdirməyə və anlamağa çalışır. Yaxşı nə işə yarayacaq bu “kvant kompüteri”, biz son texnologiya maşın aldıq, nə gərək var idi, israf deyə düşünə bilərsiniz. Əslində bu araşdırmalardan 2 gözlənti var: Birincisi, paralel kainatlar və həqiqətlər. İkincisi də...

Kompüterin atası – Alan Türinq və Türinq mükafatları

Başınızı kompüterdən qaldırın, ətrafınıza baxın. Hər gün, hər saniyə kompüterlərlə iç-içəsiniz. Bu yazını oxuduğunuz dizüstü və ya masa üstü kompüter, əlinizdəki telefon, qarajınızdakı avtomobil, hətta bəlkə də yaşadığınız ev … Hamısının içində prosessorlar, əməliyyat sistemləri, milyardlarla sətir kodlar, proqramçının siz fərqinə belə varmadan düzəltdiyi böcəklər var. Hamınız Alan Turinqin adını...

Blokçeyn (blockchain) nədir?

1936-cı ildə ingilis alimi Alan Turinq (Alan Turing) ilk modern kompüterin konseptini hazırladı və bu icad II dünya müharibəsində alman maşını Eniqmanın (Enigma) kodunu qıraraq müttəfiqlərə müharibəni qazanmaq üçün lazım olan informasiyanı təmin etdi. 1969-cu ildə Kalifornia Universitetinin alimləri ilk internet əlaqəsini qurdular. 1979-cu ildə elektronik ödəmə sistemi yarandı...

Molekul inşa edən “robotlar”

Mançester Universitetinin alimləri  molekullar inşa etmək daxil olmaqla bəsit tapşırıqlar yerinə yetirə bilən dünyanın ilk “molekulyar robot“unu hazırladılar. Tədqiqatın geniş təfsilatı "Nature" jurnalında dərc edilmişdir. Ölçüləri millimetrin milyonda biri qədər olan molekulyar robotlar kiçik bir qol istifadə edərək irəliləyib, molekulyar formalar şəkilləndirə biləcək şəkildə proqramlaşdırıla bilirlər. Hər bir robot tək bir...