Əsas səhifə Fəlsəfə

Fəlsəfə

Realizm və İlluziya nədir?/ Fəlsəfə lüğəti

Realizm – Gerçekçilik: Düşüncədən və ya bilən subyektdən ayrı, xarici aləmin və obyektlərin varlığını, onlar haqqında obyektiv məlumatın inkişafını qəbul edən fəlsəfi görüş. Gerçəklik – real mövcud olub inkişaf edən, özündə xüsusi mahiyyət və qanunauyğunluq olan, həmçinin xüsusi təsir və inkişaf nəticələrinə...

Spiritüalizm və Ruh nədir?/ Fəlsəfə lüğəti

Spiritüalizm – Ruhçuluq - Tinselcilik: İnsanda onun orqanik quruluşundan ayrı mənəvi bir prinsipin yəni, ruhun öz-özünə bir gərçək olduğunu, maddəyə icra edilməyəcəyini, əksinə onun maddəyə hakim olduğunu qəbul edən doktrina. Spiritualizm – bütün reallığın və həqiqətlərin əsasının ruhun təşkil etdiyini, hər...

Praqmatizm və Skeptisizm nədir?/ Fəlsəfə lüğəti

Praqmatizm – düzgünlüyü və həqiqəti təktərəfli olaraq ancaq doğurduğu hərəkətlərin nəticələri və uğurları ilə dəyərləndirilən fəlsəfi təlim. müasir fəlsəfədə geniş yayılmış subyektiv idealist cərəyan. Praqmatika-Semiotikanın bölməsi. Skeptisizm [alm. Skeptizismus; fr. Scepticisme; ing. Scepticism; yun. Skeptesthal – gözləmək, incələmək;...

Plüralizm nədir?/ Fəlsəfə lügəti

Plüralizm – həqiqətin açıqlanmasında birdən çox prinsipin mövcud olmasını qəbul edən təlim, yəni fəlsəfədə həqiqətin növ-növ olduğunu, aləmi təşkil edən varlıq və əşyanın tək bir prinsipə və ya qanuna çevrilməyəcəğini, bir çox reallıqların mövcud olduğunu qəbul edən görüş. Pluralizm – monizmə əks...

İbn Xəldun kimdir?

Öz dövrünün görkəmli mütəfəkkirlərindən biri olan İbn Xəldunun dünya elminin inkişafında böyük xidmətləri olmuşdur. İbn Xəldun güclü bir hafizəyə, işlək bir zehnə, parlaq bir zəkaya, sağlam bir mühakiməyə, iti məntiqi düşüncəyə malik bir şəxsiyyət olmuşdur. O, 1332-ci ildə Tunisdə doğulmuş, 1406-cı ildə Qahirədə vəfat etmişdir. İbn Xəldun...

Antik fəlsəfənin sonu

Afinada antik irsin ənənələrini davam etdirən məktəbin olmasına baxmayaraq qədim Yunan və Roma dinləri, dünyagörüşü və ənənələrinin iflasa uğraması prosesi artıq V – VI yüzilliklərdə tamamilə başa çatmışdır. Antik ənənə Roma imperiyasında yayılmaqda olan Xristianlıqla rəqabət apara bilmirdi. Bəzi hallarda Xristianlıqla bu...

Qədim yunan atomçuları-Demokrit və Leukippus

Levkipp və ya Leukippus   (m.ö. 500 - 440) Qədim filosoflar daha çox dünyanın nədən yaranması, varlığın mahiyyətinin nədən ibarət olması kimi suallara cavablar axtarırdılar. Atomçuluğun əsasını Leukippus (m. ö. V yüzillik) qoymuşdur. O hesab edirdi ki, dünyada hər şey sadə, bölünməz kiçicik hissəciklər olan...

Şintoizm nədir?

Qədim Yaponiyada fəlsəfi fikrin meydana gəlməsi əsas dini təlim olan sintoizm ilə (yaponca «sintoizm» - allahların yolu, təlimi) sıx bağlıdır. Şintoizm tamamilə yapon xalqına xas olan bir dindir, konfusiçilik və buddizm ilə yanaşı mövcuddur. Bu üç din birləşərək yapon mədəniyyətini, əxlaqını, həyat və ölümə münasibətini müəyyənləşdirir.

Qnostisizm nədir?

Qnostisizm (yun.-həqiqi biləyə yiyələnmək) antik dövrün sonlarında (I-V yüzilliklərdə) yaranmış dualistik dini təlimdir. Bu təlimdə Xristianlığın, yunan fəlsəfəsinin və bəzi Şərq dinlərinin ideyaları qarışmış, sinkretik hala gətirilmişdir. Qnostisizm ezoterik bir təlim idi, onun ardıcılları iddia edirdilər ki, Tanrı onlara dünyanın sonu haqqında...

Transsendent,Transsendental,Emanasiya nədir? // Fəlsəfə lüğəti

Emanasiya – aşağı olanın daha yuxarı olandan çıxması. Çox olanın bir olandan çıxması. Bir olan yetkin olandır və öz varlığı daxilində azalmadan və dəyişmədən qalır, ondan törəyən isə çıxış qaynağından olan uzaqlığın ölçüsünə görə get-gedə yetişkənliyini itirir. Emanasiya anlam baxımından da bir şeydən axmaq, aşağıdakının yuxarıdakından,...