Doqma – Doqmatizm nədir? // Fəlsəfə lüğəti

Post date:

Author:

Category:

DOQMATIZM [alm. Dogmatismus; fr. Dogmatisme; ing.
Dogmatism; osm. tr. nassiye; ər. خٍص ;ٔdogmatisme] – Doqmatizm
– ehkamlara, dəyişməz anlayışlara, dəqiq şərtləri nəzərə almayan
düsturlara söykənən, həqiqətin konkretlilik prinsipini rədd edən
idrak metodudur.Doqmatizm hansısa düşüncə başlanğıclarını
aksioma kimi danılmaz edib sonra, tutalım, dinlə, fəlsəfə ilə bağlı
bütün doğruların yalnız onların üstündə durmasına
inanmaqdır. Doqmalara (ehkamlara) əsaslanan qeyri-tənqidi
təfəkkür; ehkamçılıq. Doqma [alm. Dogma; fr. Dogme; yun.
Dogma; osm. tr. nass; ər. ض ;َyun.dogma – fikir, təlim, qərar] –
ehkam, bir fəlsəfə məktəbində mənimsənilən, doğru ehtimalı ilə
irəli sürülən ideya. Doğruluğu sınanmadan mənimsənilən təlim
isə doqmatizm [yaxud ehkamçılıq] deyirlər.

ƏHKAM doqma [dogma – fikir, təlim, qərar[ər. أحكاو– [[
bütün vəziyyətlərdə dəyişməyən, həqiqətin pozulmazlığı üçün
qəbul edilmiş müddəa, anlayış. Ərəbcədən hərfi mənada ―hökmlər‖
deməkdir. Hökm sözünün cəmidir. Şəriətin qoyduğu vacib
hökmlərə, qanunlara deyilir. Əhkam-i diniyyə – dini hökmlər

KRİTERİYA [alm. Kriterium; fr. Criterium, critère; ing.
Criterion; yun. Kriterion; osm. tr. mısdak, miyar, kıstas] – ayırma
və ittiham etmə vasitəsi, doğrunu səhvdəm ayırd etmək üçün bir
vasitə.
KRİTİSİZM [alm. Kritizismus; fr. Critisisme; ing. Critisism;
osm. tr. intikadiye, tenkidiye]. İnsan biliyinin sərhəddi üzərində
fəlsəfi şüuru və bu şüurun oyanıq tutulması. Kantda əql və biliyin
sərhəddini və imkanlarını təyin etmək şərtilə doqmaçılığın və
şübhəçiliyin qarşısına qoyduğu fəlsəfə metodu. Kantın və onun
məktəbinə daxil olanların fəlsəfi metodudur

MÜTLƏQİYYƏT [alm. Absolutismus; fr. Absolutisme; ing.
Absolutism; osm. tr. mutlakiyet; ər. خٍمٍط – [ِideyaları, normaları.
Terminləri doqmatik bir formada saf olaraq qoyan görüş. Saf
dəyərlərin, saf doğrularım ortaya çıxdığını müdafiə edən görüş.

 

Fəlsəfə terminlərinin izahlı lüğəti,2014

STAY CONNECTED

19,733FansLike
2,188FollowersFollow
0SubscribersSubscribe

INSTAGRAM

Ziya Mehdiyev
AZƏRBAYCAN TİBB UNİVERSİTETİNDƏ TƏHSİL ALIR. ƏSASƏN FƏLSƏFƏ,PSİXATRİYA/PSİXOLOGİYA,TİBB BÖLMƏSİNDƏ MƏQALƏLƏR YAZIR. REZONANSIN İDEYA MÜƏLLİFİDİR.

Elekron necə kəşf edildi?

İlkin fikirlər Bizim eradan bir neçə əsr əvvəl qədim yunan alimləri yunla sürtülmüş kəhrəbanın yüngül cisimləri...

Beyin donması nədir?

Sizdə də heç belə olub? Soyuq, şirin, dadlı dondurma yeyirsiniz vəə... Budurr! sanki beyniniz donur! Nə baş verdi?

“Qara qızıl” – Neftin tarixi

Neftin fiziki və kimyəvi xassələri Neft, əsasən karbohidrogenlərin və digər üzvi birləşmələrin mürrəkkəb qarışığından ibarət spesifik iyə malik yanar mayedir....