Kinandromorfizm nədir?

Post date:

Author:

Category:

Drozofil milçəyində və başqa həşəratlarda bədəninin bir tərəfi dişi, digər tərəfi erkəklik əlaməti olan fərdlər müşahidə edilmişdir. Bu cür mozaikliyin – kinandromorfizm- meydana çıxmasının mexanizmini  izah etmək çətin deyildir.

X-xromosomundan birində iki resessiv gen–ağgözlülük (w) və rudiment qanadlılıq (m), o birində bunların dominant allelləri yerləşən dişi ziqota .. ilk bölünərək iki blastomer əmələ  gətirdikdə normal hallarda cüt xromosomlar özlərini hasil edərək  4  xromosom meydana gəlir. Bunlardan ikisi bir blastomerə, ikisi də o biri blastomerə keçir. Lakin bəzən əmələ gələn 4 xromosomdan biri (dominant genlər daşıyan) itir və blastomerdən birinə iki X-xromosomu, o birinə isə bir X xromosomu keçir. İki X xromosomu olan blastomer normal bölünmə  yolu ilə inkişaf edib orqanizmin dişi hissəsini, bir X-xromosom düşən  blastomerdən isə erkək hissəni əmələ gətirmiş olur. Bir X-xromosomu ilə  hər iki resessiv gen keçmiş bədən hissəsində ağgöz və xırda qanad erkək  cinsiyyət əlamətləri meydana çıxır. Lakin heteroziqot halında iki X-xromosomu keçmiş hissədə isə qırmızıgözlü və normal qanadlı dişi əlamətləri inkişaf edir. Bir xromosomda yerləşmiş resessiv genin o biri xromosomda onun  qarşısındakı gen dominant olduqda onu böyük hərflə də yazmaq olar və ya bunun əvəzinə + işarəsi qoymaq kifayətdir. Kinandromorfizmin əmələ gəlməsi mexanizmini başqa mülahizə ilə  də izah edirlər.

Belə mülahizə edirlər ki, bəzən yumurta hüceyrəsi iki  nüvəli olur. Bu nüvələrdən biri X-xromosomu daşıyan spermatozoidlə, o biri isə Y-xromosomu daşıyan nüvə ilə mayalanır. Nəticədə iki nüvəli yumurtadan əmələ gəlmiş ziqota iki blastomerə bölünəndə onlardan birinə XX xromosomları, o birinə isə XY-xromosomları düşür. XX xromosomları  düşən blastomerdən orqanizmin dişi tərəfi, XY xromosomu düşən blastomerdən isə erkək tərəfi inkişaf edir. Beləliklə, kinandromorf  orqanizm meydana gəlir. İstər intersekslərin və istərsə də kinandromorfların öyrənilməsinin cinsiyyətin genetik cəhətdən izahı üçün müəyyən əhəmiyyəti vardır. Nəticədə belə deyə bilərik ki, cinsiyyətin təşəkkülündə, formalaşmasında cinsiyyət xromosomlarının çox hallarda X və bəzən  hallarda isə Y-xromosomlarının böyük rolu vardır.

Mənbə: S.Q.Həsənova, A.Q.Qarayeva, Ə.H.Qədimov, M.R.Şəfiyeva – Genetika (dərs vəsaiti)

STAY CONNECTED

19,107FansLike
2,050FollowersFollow
0SubscribersSubscribe

INSTAGRAM

Karl Saqan – Təkamül (Dünya necə yarandı?)

Müəllif: Karl Saqan (ing. Carl Sagan) – “Cosmos” (II fəsil) Təkamül? Dörd milyard il əvvəl...

Yer kürəsinin həqiqətdə neçə yaşı var?

Yerin yaşı: Planetimizin həqiqi yaşının izlərini axtaran fosil axtarıcılar və radiometrik yaş təyini. Müəllif: Stifen Bakster (ing. Stephen...

Böyük Partlayış nəzəriyyəsi: Bütün zamanların ən böyük partlayışını necə sübut etdilər?

Müəllif: Naycl Henbest (ing. Nigel Henbest) – “Cambridge” Universitetinin doktoru, astronom, “The History of Astronomy” kimi 50-dən çox...