Planetlərin Günəşdən olan məsafələri hansı qanunauyğunluğa tabedir?

Post date:

Author:

Category:

XVIII əsrin sonlarında Günəş sisteminin 7 planeti məlum idi. Onlardan Merkuri, Venera, Mars, Yupiter və Saturn hələ çox qədimdən müəyyən edilmişdir. O dövrdə səma mexanikasına əsasən planetlərin dolanma periodları və orbitlərinin ölçüləri kifayət qədər dəqiqliklə hesablanmışdır. Məlum olmuşdur ki, planetlərin Günəşdən olan məsafələri təqribən həndəsi silsilə ilə artır. Bu qanunauyğunluq Titsius-Bode qaydası adlanır.

0,4+0=0,4 a.v. – Merkuri
0,4+0,3=0,7 a.v – Venera
0,4+0,3×2=1 a.v. – Yer
0,4+0,3×4=1,6 a.v. – Mars
0,4+0,3×8=2,8 a.v – ?
0,4+0,3×16=5,2 a.v. – Yupiter
0,4+0,3×32=10,0 a.v. – Saturn
0,4+0,3×64=19,6 a.v. – Uran

Burada a.v. – astronomik vahiddir. Ardıcıllıqdan görünür ki, silsilənin 5-ci sırasına uyğun gələn planet yoxdur. Belə çıxır ki, təbiətdə simmetriklik pozulmuşdur. Astronomlar 30 ildən çox bu uyğunsuzluğun səbəbini axtarmışlar. Nəhayət, 1801-ci ildə italyan astronom Cuzeppe Piatsi Mars ilə Yupiter arasındakı boş olan 5-ci orbitdə kiçik ölçülü planet aşkar etdi. Bu göy cisminə qədim yunan-roma xalqlarında bərəkət ilahəsi sayılan “Serrera” adı verildi. Çox keçmədən Pallada, Vesta və Yunona adlandırılmış başqa kiçik planetlər də aşkar edildi.
Sonralar həmin orbitdə Günəş ətrafında dövr edən çoxlu miqdarda kiçik planetlər müəyyən edildi. Bu planetlər teleskopda kiçik ulduzlar kimi göründüyündən, V.Herşel onları “ulduzabənzərlər” – asteroidlər adlandırmağı təklif etdi.

Hazırda 8000-dən çox asteroid aşkar edilmişdir. Asteroidlərin ən kiçiyinin ölçüsü 1 km-dən başlayaraq, en kəsiyi yüzlərlə kilometrədək olan formasız bərk cisimlərdir. Fotometrik tədqiqatlar asteroidlərin, əsasən daş süxur və metal tərkibli olduğunu müəyyən etmişdir. Onların əksəriyyəti, Mars və Yupiterin orbitləri arasında Asteroid qurşağı adlandırılan, beşinci orbitdə hərəkət edir. Lakin istisnalar da vardır: məsələn, Troyan müharibəsi qəhrəmanları şərəfinə “Troyalılar” və “Yunanlar” adlandırılmış asteroid qrupları Yupiterin orbiti üzrə hərəkət edir. Ehtimal edilir ki, asteroidlər Günəş sisteminin formalaşma prosesində artıq qalan maddələrdən yaranmışdır. Böyük sürətlərlə baş verən asteroid toqquşmaları nəticəsində, onlar tədricən kiçik hissələrə parçalanmışlar.

STAY CONNECTED

20,764FansLike
2,460FollowersFollow
16,400SubscribersSubscribe

INSTAGRAM

Tisian Veçellionun Urbinolu Venera əsəri

Üst Renesans dövrünün ən yaxşı rəssamlarından biri hesab edilən Tisian Veçellionun (1480/1485 – 1576) ən məhşur, gözəl, cəsur və qalmaqallı əsərlərindən olan...

Parasetamol (Asetaminofen) dərmanın təsirləri

Digər bilinən adları ilə: "Panadol", Tylenol və.s. Aid olduğu farmakoloji qrup: Qeyri-steroid iltihab əleyhinə maddələr. Farmakodinamikası:...

Diklofenak (Voltaren) dərmanının təsirləri

Farmakoterapevtik qrupu: Qeyri-steroid iltihabəleyhinə preparat (QSİƏP) Farmakodinamikası: Diflofenak qeyri-selektiv SOG 1 və SOG 2-nin inhibitorlarıdır. SOG 1 və SOG...