Uzunsov beyin-Medulla oblangata – Ensiklopedik bilgi

Əlavə beyindən uzunsov beyin və dördüncü mədəciyin aşağı hissəsi diferensiasiya edir.

Uzunsov beyin, əlavə beyin qovuğunun – myelencephalon, törəməsidir. Əlavə beyin qovuğunun qalığı IV mədəciyin aşağı hissəsini təşkil edir.
Uzunsov beyin arxa kəllə çuxurunda ənsə yamacı üzərində, beyinlə onurğa beyninin hüdudunda yerləşir. Onun yuxarı hüdudunu körpünün arxa kənarı, aşağı hüdudunu isə atlasın yuxarı kənarı və ya birinci cüt boyun sinirlərinin köklərinin çıxan yeri, yaxud piramid çarpazının aşağı kənarı təşkil edir.


Uzunsov beynin uzunluğu 25 mm, yuxarı ucunda eni 17-18 mm, aşağı ucunda isə nazikləşərək eni 10-11 mm-ə bərabər olar. Ona görə də uzunsov beyin əsası körpüyə birləşən kəsik konusa oxşayır və beyin soğanağı-bulbus cerebri, adlanır.
Uzunsov beyində müxtəlif refleks mərkəzləri yerləşir.
Qidalanma refleksləri: udma, əmmə, çeynəmə, həzm sisteminin reflektor fəaliyyəti (tüpürcək ifrazı, mədə şirəsi ifrazı və başqa həzm sistemi üzvlərinin şirə ifrazı).


Müdafiə refleksi: asqırma, öskürmə, qusma gözqırpma göz yaşı ifrazı.
Göstərilən reaksiyalar mürəkkəb koordinasiyaya malikdir. Bir neçə sinir nüvələrinin birgə fəaliyyəti hesabına onlar icraçı əzələlərin və vegetativ reaksiyaların kompleks fəaliyyətini əhatə edirlər. Bu reaksiyalardan hər biri spesifık reseptor (refeksogen) sahəyə malikdir. Məsələn, udma aktı ağız boşluğunun arxa divarına qidanın təsiri zamanı, gözqırpma-gözün konyuktiva qişasının qıcıqlanması zamanı baş verir və.s.
Hər bir bulbar reaksiyanı spesifik qıcıqlandırıcı törədir. Məsələn udlağın mexanik olaraq qıcıqlandırılması qusmanı, həmin nahiyənin qida ilə qıcıqlandırılması udma aktını törədir. Uzunsov beyin neyronları nəfəsalma və nəfəsvermənin avtomatiyasını təmin edirlər.


Bulbar, tənəffüs mərkəzlərində avtomatiyanın səbəbi onların daxilində metabolik proseslərin dəyişməsi, azan sinirin korreksiya edici və karbon qazının oyandırıcı təsiridir.
Bulbar mərkəzlər afferent sinirlərlə və humoral təsirlər vasitəsilə arteriyaların tonusuna daimi olaraq enən təsir göstərirlər, bunun nəticəsində də toxuma metabolizmi üçün optimal sayılan qan təzyiqinin səviyyəsi saxlanılır.
Aclıq zamanı bulbar mərkəzlərin azan sinirinin efferent lifləri mədə əzələsinin toniki gərginliyinə və bağırsaq divarına təsir göstərirlər.

Mənbə:

V.B.Şadlinski, Ş.İ.Qasımov, N.T.Mövsumov – ” İnsan Anatomiyası 2 “

Müəllif: Nisə Quluzadə

Redaktə etdi: Yaqubov Şəhriyar

- Advertisement -

1 COMMENT

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Read More

Quduzluq virusu / Ensiklopedik Bilgi

Mərkəzi sinir sisteminin viruslarla törədilən infeksion xəstəliyidir. Quduzluq virusları insan bədəninə, xəstə heyvanların insanı dişləməsi, yaralaması zamanı ağzının seliyi, sidiyin yara səthinə...

Mayalar kim idi ki?

Mayalar e.ə. 600-lərdə bu gün Meksika, Honduras, El-Salvador kimi Mərkəzi Amerika adı ilə tanıdığımız coğrafiyada yerləşmiş, b.e. 250-900-cü illərində - Klassik Maya Dönəmində yüksəlişə...

Yeni dövrün başlanğıcı olan Mikroçiplər

Mikroçip Bir kiçik cihaz - mikroçip fərdi kompüterlərin yaradılmasını təmin edərək plastik çiplər və kvant kompüterləri dövrünü başlatdı. Müəllif: Prof. Robert Uinston (ing. Lord Robert Winston),...

Recent

Aziz Nesin: Tarzan

Biz Ankaranın Maltəpə məhəlləsində oluruq. Əslimiz ankaralı olmasa da, paytaxtın köhnə sakinlərindənik. Maltəpədə bizim dalandakı üçüncü ev bibimin mülküdür. Bibim ömrünü sizə bağışlayandan sonra,...

PROGERIYA NƏDİR?

Progeriya sindromu nədir? Progeriya(həmçinin buna Hutçinson-Gilford sindromu da deyilir) çox nadir bir xəstəlik olub erkən yaşda qocalmaqla müşayiət olunan bir xəstəlikdir. Progeriya sindromu olan xəstələr...

“Yelləncək” (“The Swing”) – Fraqonar

“Yelləncək” ("The Swing") əsəri Jan Onore Fraqonar (fr. Jean - Honoré Fragonard) tərəfindən Rokoko üslubunda çəkilmiş rəsm əsəridir. Rokoko - XVIII əsrdə yaranmış fransız...