Zərdüştlük necə bir dindir?

Post date:

Author:

Category:

Ulduz Müharibələrindən (Star Wars) Taxt Oyunlarına qədər (Game of Thrones) bir çox filmə ilham verən, Volter (Voltairevə Nitsşedən Freddi Merkyuriyədək (Freddie Mercury) çox insana təsir edən Zərdüştlük necə bir dindir?

Zərdüştlüyün yaradıcısı Zərdüştün e.ə. 1500 – 1000-ci illər arası hazırkı İran ərazisində yaşadığına inanılır. Zərdüştlükdən əvvəl İranda hind-aryan dini olan hinduizmə bənzər bir dinə inanıılırdı. O isə sadəcə bir tanrıya sitayiş edilməli olduğunu söyləyərək insanlığın ilk təktanrılı dinlərindən birinin əsası qoydu.

Zərdüştlükdə olan tək tanrı fikrindən əlavə, Cənnət və Cəhənnəm, Qiyamət günü, Mələk və şeytan kimi anlayışlar da daha sonra İudaizm, Xristianlıq və İslam dinlərində özünə yer tapdı.

Zərdüştün e.ə. 1500 – 1000-ci illər arası yaşadığı güman olunur

Bu fikirlərin yəhudilərə Əhəməni hökmdarı Böyük Kirin (ll Kir) Babildə onları xilas etməsiylə keçdiyi düşünülür.

Bir vaxtlar İranda dövlət dini olan və fars əhalinin üstünlüklə yaşadığı Əfqanıstan, Tacikistan və Mərkəzi Asiya ərazilərində inanılan Zərdüştlük, hal-hazırda azlığın dinidir. Lakin bu dinə aid bir çox ənənə İran mədəniyyətində öz yerini saxladığı kimi Qərbi Avropaya da təsir göstərib.

Dantenin (Dante Alighieri) “İlahi Komediyası“ndan əsrlər əvvəl Zərdüştlüyün kitabı olaraq bilinən “Ardavirafnamə”də Cənnət və Cəhənnəmə səfər ətraflı şəkildə təsvir edilmişdi. Bəlkə də, Dante X əsrdə son halına düşən bu kitabdan təsirlənmişdi.

London Universitetində (University of London) Şərq və Afrika Tədqiqatları Şöbəsindən Ursula Sims-Villiams (Ursula Sims-Williams) xristian Avropasında Zərdüştün sehirbaz, filosof və astroloq olaraq tanındığını bildirir.

Fransa Aydınlanma filosoflarından Volter (Voltaire) XVlll əsrdə yazdığı bir əsərdə Zərdüşt bir fars qəhrəmana yer verib. Eyni şəkildə alman şairi Göte (Johann Wolfgang von Goethe) “Qərb-Şərq Divanı” adlı əsərini İranlı şair Hafizə həsr eləmiş və bir hissəsini Zərdüştlük mövzusuna ayırmışdır. İrland şair Tomas Mour (Thomas Moore) oriental bir eşq hekayəsindən bəhs edən “Lalla Rookh” adlı əsərində Zərdüştlərin başlarına gələn müsibətlərdən bəhs etmişdir.

Musiqi dünyasında da oxşar təsirlərdən danışıla bilər. Motsartın (Mozart) “Sehirli fleyta” əsərində od və su ilə sınanma, işıq və qaranlıq, ağıl və yaxşılıq axtarışı kimi Zərdüştlüklə əlaqədar mövzularla oxşarlıqlar hiss edilir.

Queen” qrupunun məşhur vokal ifaçısı Freddi Merkyuri (Freddie Mercury) adıyla tanınan Fərrux Bulsara (Farrokh Bulsara) zərdüş olduğu üçün qürur duyurdu. Bacısı Karişma Kuk (Karishma Cooke) 2014-cü ildə verdiyi bir reportajda Merkyurinin əzim, çalışqanlıq və xəyallarının arxasınca gedə bilmə xüsusiyyətlərini Zərdüşt inancına bağlılığıyla əlaqələndirirdi.

Özbəkistanda “Səssizlik qülləsi”

Çox güman ki, Zərdüştlüyün musiqi üzərində təsirini ən yaxşı ifadə edən əsər Rixard Ştrausun (Richard Strauss) “Zərdüşt belə deyirdi” əsəridir. Bu əsər Stenli Kubrikin (Stanley Kubrick) “2001: Kosmos macərası” filminin (2001: A Space Odyssey) musiqisi olaraq yaddaşlara qalır.

İlham mənbəyi Nitsşenin (Nietzsche) eyni adlı şahəsəridir. Burada Zərdüşt adlı bir peyğəmbərdən danışılır, lakin filosofun bildirdiyi fikirlər, əslində, Zərdüştünkilərlə təzad təşkil edir. Alman filosof yaxşılıq və pisliyi qəbul etməyən bir ateistdir.

İranda bir Zərdüşt məbədi

“Mazda” avtomobil markasının adı Zərdüştlükdə “bilginin ağası” sayılan Ahura Məzdadan gəlir.

Eyni zamanda Corc Martinin (George R. R. Martin) “Taxt Oyunları“nda (Game of Thrones) qaranlığa qalib gələn yarım-tanrı qəhrəman Azor Ahai də Zərdüştlükdən təsirlənilərək yazılmışdır. “Ulduz Müharibələri“ndə (Star Wars) qaranlıq və aydınlıq güc arasındakı kosmik münaqişənin də qaynağının eyni olduğu məlumdur.

Mənbə: BBC“dən tərcümə edilmişdir

Tərcümə etdi: Əhməd İsmayılov

Redaktə etdi: Pəri Abbaslı

STAY CONNECTED

20,112FansLike
2,238FollowersFollow
0SubscribersSubscribe

INSTAGRAM

Əhməd İsmayılovhttp://rezonanss.com
17 yaş. İstək Liseyi məzunu, BDU tələbəsi. Şəkidə anadan olub

X ; Y ; Z nəsilləri nəyi ifadə edir? Onlar necə formalaşır ?

Adətən, yaş fərqi olan insanlar ilə fikirlərimiz üst-üstə düşmədikdə "nəsil" ; "generasiya fərqi’" deyib keçirik. Çünki onlar yaşca bizdən böyük ya...

Kommersiya marketinqi nədir?

Marketinqin şirkətlər üçün çox uzun müddətdir imtina edilməz bir ünsür olmasının səbəbi davamlı inkişaf edən dinamik quruluşa malik olması və dəyişikliklərə asanlıqla...

Superkompüter nədir? (Ensiklopedik bilgi)

Superkompüter – çoxprosessorlu hesablama sistemidır və ilk superkompüter amerikan mühəndis Seymur Krey tərəfindən 1975-ci ildə yaradılmışdır və məhsuldarlığı sürüşkən vergüllü ədədlər üzərində...